Alles over gras
Alles over gras: van teelt tot voederwaarde
Gras vormt de basis van het rantsoen op veel melkveebedrijven. De opbrengst en kwaliteit van gras bepalen in sterke mate het rendement. Op deze themapagina vind je alles over gras. Van zaaien en teelt tot aan rantsoen en voederwaarde. Met praktische inzichten en duiding uit de praktijk vanuit artikelen, video's en podcasts.
Lees in dit artikel:
- Belang van gras in de landbouw
- Zaaien en teelt
- Graskwaliteit en bemesting
- Beweiden
- Mechanisatie en maaitechniek
- Verwerking (inkuilen)
- Rantsoen en voedingswaarde
- Regelgeving en graslandnorm
- Grasdag
1. Belang van gras in de landbouw
Grasland is de basis van de melkveehouderij. Met één miljoen hectare is gras het grootste landbouwgewas in Nederland. Op bodems waarop allerlei gewassen kunnen groeien, kan grasland een belangrijke rol spelen in de gewasrotatie. Er zijn regionale verschillen om rekening mee te houden zoals grondsoort en ontwatering. Op gronden die alleen geschikt zijn voor grasteelt speelt weidegang een cruciale rol. Het is van belang om dat gras goed te benutten zodat het bijdraagt aan de kringloop bodem-gewas-dier-mest. Goed gras management heeft direct effect op de kwaliteit van het rantsoen en daarmee op emissies vanuit de melkveehouderij.
2. Zaaien en teelt
Gras vormt de basis van een productieve en gezonde veestapel. Een goed begin is cruciaal: van de keuze van het juiste grasmengsel tot een optimaal zaaimoment en zorgvuldige bodembewerking. Ontdek alles over rassenkeuze, inzaaien en telen van gras en actuele ontwikkelingen die bijdragen aan een hoge grasopbrengst.
De Commissie Samenstelling Aanbevelende Rassenlijst (SCAR) heeft onlangs zes nieuwe Engels raaigrasrassen toegevoegd aan de Rassenlijst 2026. Tegelijkertijd is de volgorde waarop de rassen vermeld staan in de lijst aangepast.
Wat te doen na droogte in gras?
In deze podcast gaat Mark de Beer, ruwvoerexpert bij Groeikracht, in op de acties die veehouders kunnen ondernemen om te beoordelen of het grasland vitaal genoeg is om zich te herstellen, of dat doorzaai of zelfs herinzaai nodig is.
Graszaad zaaien na mais
Loonbedrijf Wopa uit Zieuwent (Gld.) zaait graszaad op het melkveebedrijf van Maatschap Krabben in Harreveld. Het melkveebedrijf heeft 60 melkkoeien en 50 hectare grond in gebruik. Bij Krabben is er veel aandacht voor goede ruwvoerwinning. "Want als je goed voert, kun je ook goed melken", zegt Theo Krabben. Het bedrijf laat het gras opnieuw inzaaien met een klaver- en kruidenmengsel, omdat er mais op heeft gestaan. De omstandigheden zijn uitstekend voor het zaaien volgens de melkveehouder.
Onkruidbestrijding in grasland
Onkruid in grasland komt vaak voor. Vooral bij droge periodes staan graspercelen er al snel vol mee. Veelvoorkomende onkruiden als zuring en paardenbloem wortelen dieper dan gras en breiden zich gemakkelijk uit. In Boerderij Uitgelicht geeft Allard Jukema van Corteva tips over de bestrijding van onkruid in grasland.
Goede grasproductie met hulp van app
Maatschap Hoogsteen boert biologisch op hun melkveebedrijf in het veenweidegebied bij Drachten. Hun uitdaging is om zonder kunstmest veel gras van een goede kwaliteit oogsten. Farmmaps ondersteunt de maten daarin.
Mycotoxinen: sluimerend gevaar
Mycotoxinen komen breed voor in rundveerantsoenen. Dit kan effect hebben op de dierprestaties. De niveaus van mycotoxinen verschillen. Door klimaatverandering wordt het risico groter dat er steeds meer mycotoxinen, met name aflatoxinen, worden gevonden in gewassen.
3. Graskwaliteit en bemesting
Hoe garandeer je optimale graskwaliteit en hoeveel droge stof bevat gras? Van doeltreffende bemestingsstrategieën tot strategisch begrazingsbeheer, ontdek de essentiële stappen voor hoogwaardig grasland. Concrete richtlijnen voor veehouders die streven naar een voedzaam en evenwichtig dieet voor hun vee, meer productiviteit en betere gezondheid.
Wat is de beste meststof voor gras?
Tijdens het bemestingsseizoen van het grasland wordt meestal een combinatie van kunstmest en organische meststoffen gebruikt. Dit zorgt ervoor dat onttrekking door grasgroei wordt aangevuld.
“Geef al vroeg, bij temperatuursom 180 graden, een deel van de stikstof in de vorm van een voorjaarsmeststof”, zegt Mark de Beer in deze podcast.
Wat is renure?
Renure is een bewerkte vorm van dierlijke mest die kan worden gebruikt als kunstmestvervanger. Naast voordelen voor bodem en milieu biedt het voor gras ook voordelen. Zoals een betere benutting van de eigen mest en het versterken van de kringlooplandbouw.
Uitrijden renure-meststoffen
Mick Arink (23) werkt bij loon- en grondverzetbedrijf Groot Zevert uit Beltrum (Gld.) en is druk bezig met het uitrijden van de Renure-meststoffen van een melkveehouder.
Urine als meststof
In de vier jaar durende PPS Reinventing Circular Dairy Farming doen melkveehouders ervaring op met apart opgevangen urine als meststof. Vier veehouders vertellen hun bevindingen van het afgelopen grasseizoen.
Fertigatie
Fertigatie in grasland kan interessant zijn om meer eiwit van eigen land te halen. Maar waar moet je allemaal aan denken bij het toepassen hiervan? In deze Boerderij Uitgelicht vertelt Kees de Groot van SmartDrip er meer over.
4. Beweiden
Beweiden is een vak dat veel variatie kent. Het hangt af van de grondsoort, het type bedrijf en het beweidingssysteem. Er wordt veel onderzoek gedaan naar oplossingen voor optimalisatie in beweiding. Hierbij letten rundveehouders en onderzoekers op koegedrag, de bijvoeding, grasvoorraad, grasgroei en bodem. Deze factoren beïnvloeden namelijk allemaal de opname en benutting van voeding door het vee.
Lees: Tips voor een opfrisbeurt van gras
Hoe richt je de percelen in zodat je op een goede manier met zo weinig mogelijk verliezen goed kan beweiden? En hoe past zomerstalvoeren daarin? Beluister deze podcast.
Onderzoek geeft inzicht in gezondheid koe bij weidegang
Iris de Munck voert onderzoek uit naar de vraag hoe de gezondheid van weidende koeien geoptimaliseerd kan worden. Weidegang wordt geassocieerd met dierenwelzijn, maar er zijn meer positieve aspecten. Lees het artikel.
Koeien in de wei. Het percentage bedrijven dat weidegang biedt aan hun dieren loopt al een paar jaar terug. Wetgeving lijkt veruit de belangrijkste drijfveer om koeien minder weidegang te bieden.
5. Mechanisatie en maaitechniek
Om het gras te bewerken zijn verschillende machines nodig. Als eerste wordt het gras ingezaaid met hulp van een zaaimachine. Daarna gaat de boer aan de slag met eggen, weidesleep, verticuteren en losharken. Gevolgd door grasmaaien, schudden, harken en oprapen. Tenslotte staat inkuilen op het programma.
Eerste snede
Voor de eerste snede maak je veel keuzes. Wanneer maai je? Hoe hoog maai je en hoe droog laat je het gras worden? Luister naar de overwegingen van Mark de Beer van Groeikracht en maak de juiste, weloverwogen beslissing voor oogsten van de eerste snede gras.
Meer podcasts:
Melkveehouder Marco van Rooijen uit Harreveld (Gld) vertelt over waarom hij de grasoogst deels uitbesteed aan loonbedrijf Vreman. Marco boert pas kort in de Achterhoek, de opbrengsten op de zandgronden zijn naar tevredenheid. Hij vertelt er meer over in deze video.
Met 125 hectare grasland is de eerste snede een logistieke operatie van formaat voor Poppe Herfte in Zwolle. Het bedrijf kiest er dan ook voor om de regie grotendeels in eigen hand te houden. Om de kosten te beheersen en de timing optimaal te benutten, voert het bedrijf het maaien, schudden en harken in eigen beheer uit.
Tweede snede
Als de eerste snede onder zeil is, is het zaak om je voor te bereiden op de tweede snede. Bloeistengels kunnen de kwaliteit en smakelijkheid van de tweede snede flink verminderen. Wees er daarom op tijd bij en maak de juiste keuzes.
Lees: Tips voor de tweede snede
Derde snede
Maaien en inkuilen in eigen beheer. Een praktijkvoorbeeld van melkveebedrijf De Boterpost in Merselo (L.).
Vierde snede
Familie Rotink uit Beltrum kuilt de vierde snede gras in met hulp van loonbedrijf Scharenborg.
Familie Straatman uit Wilp maait de vierde snede samen met loonbedrijf Nikkels.
Maaihoogte voor beste ruweiwitgehalte
Om het ruweiwitgehalte van het winterrantsoen goed te kunnen sturen, is een juiste keuze van het maaimoment van belang. Bij een bepaalde stikstofgift betekent massavorming verdunning van het eiwitgehalte. Inschatten van de massa kan soms lastig zijn. DSV zaden geeft als vuistregel dat een centimeter gewas overeenkomt met ongeveer 110 kilo droge stof.
Automatisch maaien voor hogere voederwaarde
Met de Lely Exos kan vers gras autonoom worden gemaaid en gevoerd. Melkveehouder Marco van Wezel uit Krabbendijke (Z.) maakt nu 1,5 jaar gebruik van de elektrisch aangedreven Lely Exos en is erg tevreden. "De grote meerwaarde is dat je een veel hogere voederwaarde hebt en geen inkuilverliezen."
Maaien met een triple maaier
Melkveebedrijf Den Eelder uit Well (Gld.) deed ervaring op met een nieuwe triple maaier waarmee maar liefst 180 hectare gras is gemaaid. Zij kopen vrijwel jaarlijks het gras van de gestopte melkveehouder Jan Quick op. Omgekeerd krijgt hij de mest van Den Eelder. Er is geïnvesteerd in een gloednieuwe triple maaier van 9,5 meter breed. Voorheen werd er met een maaibreedte van 7 meter gewerkt, maar nu kan er breder gemaaid worden. Met minder personeel proberen ze zoveel mogelijk werk te verzetten: een groeiende uitdaging in de sector. Jan vertelt er meer over in deze video.
Hoe stel je een schudder af?
Een goede afstelling van de schudder is van groot belang om het gras schoon van het land te krijgen. Hoe stel je een schudder af? En hoe zorg je voor egaal geschud gras of hooi zonder ruw as? In Boerderij Uitgelicht vertelt Ad van den Hurk van Krone hoe je de schudder het beste kunt afstellen voor een goede kwaliteit gras.
Schudden in de praktijk
In deze video is te zien hoe melkveehouder Cees van Bommel uit Est (Gld.) druk bezig is met het schudden van de eerste snede van 2026.
Melkveehouder Peter Pardijs uit Lochem (Gld.) wil de eerste snede gras zo droog mogelijk inkuilen. Hij schudde het gras twee keer. In de video legt Peter uit waarom.
6. Verwerking (inkuilen)
Goed ruwvoer is de basis voor een goede melkproductie. Door het gras op het juiste moment te maaien en op de juiste manier in te kuilen, kan de voedingswaarde behouden blijven. Hoe bewaar je nu gras het best in sleufsilo’s? De kunst van het bewaren van gras is de sleutel tot succes. Van inkuilen tot fermentatie, verken de wereld van grasbehoud en leer waarom het de ruggengraat vormt van een gezonde en florerende veehouderij.
Sturen op hoge kwaliteit graskuil
Bert en Guus Mensink sturen aan op constante kwaliteit graskuil van hoge kwaliteit. Een lasagnekuil, gebruik van inkuilmiddel en op vaste tijden graslandonderhoud dragen daaraan bij.
Inkuilen voor het slechte weer
Ton Groot Roessink heeft samen met zijn vriendin Kim een melkveebedrijf met zo’n 200 koeien. Ze hebben 120 hectare grond, waarvan 80 hectare grasland. Hiervan wordt 70 hectare ingekuild, de overige 10 hectare wordt beweid door de koeien. Het maaien, schudden en harken doen ze zelf. Het hakselen en inkuilen gebeurt door loonbedrijf De Covik.
Najaarsgras
Najaarsgras is uitstekend ruwvoer met veel eiwit en voedingsstoffen, mits je zorgvuldig én snel werkt. Door het gras binnen 24 uur te maaien en in te kuilen, voorkom je dat het gewas veel aan kwaliteit verliest. Een goede voorbereiding en planning zijn daarbij wel een vereiste.
De benutting van najaarsgras is het best als dit vers gevoerd wordt. Het maakt niet uit of het via stalvoeren gebeurt of via beweiding.
Gras bewaren in sleufsilo's
Hoe bewaar je nu gras het best in sleufsilo’s? In Boerderij Uitgelicht geven melkveehouders Valentijn en Pieter van Riel samen met Cor Molenaar van Bosch Beton praktische tips en handvatten.
Wetgeving perssappen
Veehouders hebben te maken met de gevolgen van nieuwe wetgeving. Deze schrijft voor dat ruwvoer en bijvoer op een verharde ondergrond moeten worden opgeslagen. En er moet een voorziening zijn om percolaat en perssappen op te vangen, zodat deze niet in het oppervlaktewater terechtkomen.
7. Rantsoen en voedingswaarde
Hoe haal je de optimale voeding uit gras en hoeveel eiwit zit er in vers gras? Het meten en anticiperen op het gehalte ruw eiwit in ruwvoer is een stap die veel rundveehouders maken. Dit heeft een positief effect op de opname van voedingsstoffen, wat zorgt voor optimaal gebruik van het dagelijkse rantsoen. De innovaties die hierbij een rol spelen op een rij.
Zomerstalvoeren
Het grasseizoen betekent ook zomerstalvoeren. Vers gras voeren wordt steeds meer gedaan onder melkveehouders in Nederland. Waar let je op als je dit gaat doen? In Boerderij Uitgelicht vertelt Freddy Westrik van De Heus er meer over.
Vers gras in rantsoen
Sturen met laag ruw eiwit graskuil, laag ruw eiwit bijproducten of krachtvoer maakt het mogelijk om ook met veel vers gras, dat vaak een hoog ruweiwitgehalte kent, de koeien toch een laag ruw eiwit te kunnen voeren. Dit blijkt uit een recente analyse.
Kruidenrijk grasland
Kruidenrijk grasland komt steeds vaker voor op Nederlandse melkveebedrijven. Het weiden van koeien op een stuk bloemrijk grasland zou de gezondheid van de koeien bevorderen en het zorgt voor meer biodiversiteit. Maar, met welke punten moet je rekening houden als je koeien grazen op kruidenrijk grasland en hoe ga je om met het maaien ervan? In Boerderij Uitgelicht vertelt Niek Bloemendal van Pure Graze er meer over.
Productief kruidenrijk grasland levert volgens WUR 11% meer opbrengst dan Engels raaigras. Dat komt vooral doordat klavers en kruiden geen zomerdip kennen. Luister deze podcast: Productief kruidenrijk gras benut zomer beter - Boerderij
Uitkuilen
Bij het uitkuilen van voer draait alles om kwaliteit. Het is cruciaal om de kunst van het uitkuilen te beheersen. Vanaf de oogst tot de opslag is aandacht voor goed uitkuilmanagement vereist. Zorg voor een goede verdichting tijdens het inkuilen, beheers de snijlengte en bewaak de fermentatie nauwlettend. Kies de juiste folie en zorg voor een luchtdichte afsluiting. Zo kuil je in en uit met minimale arbeidsinzet.
8. Regelgeving en graslandnorm
De overheid wil de melkveehouderij volledig grondgebonden maken. Een graslandnorm is een maatregel om dit te bereiken. Meer grasland op het bedrijf zorgt voor minder uitspoeling van nutriënten en minder gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in vergelijking met andere gewassen, wat zorgt voor een verbetering van waterkwaliteit. Het draagt ook bij aan snelle koolstofvastlegging, het sluiten van kringlopen, biodiversiteit, dierenwelzijn (weidegang) en behoud van het cultuurhistorisch landschap.
De komende jaren dreigt het areaal grasland terug te lopen. Om die teruggang een halt toe te roepen is een graslandnorm nodig. Uit een onderzoek van het Louis Bolk Instituut blijkt dat een norm van 0,35 hectare per grootvee-eenheid (GVE) noodzakelijk lijkt om te voorkomen dat veel grasland omgezet wordt in bouwland.
Wat zijn de gevolgen voor melkveebedrijven die nu duidelijk te weinig grond hebben. Wat kunnen zij doen om alsnog grondgebonden te worden? En wat kost dat dan? Twee voorbeeldberekeningen.
Grasland vernietigen
Rondom scheuren van grasland is er complexe regelgeving vanwege de verschillende voorwaarden en tijdvakken die gelden per grondsoort.
9. Grasdag
De Grasdag is hét jaarlijks evenement van Boerderij en Trekker waarbij alles over gras aan de orde komt zoals ruwvoer en graswinning. Bezoekers krijgen live demonstraties te zien van maaien, schudden, harken, hakselen en persen. Ook zijn er workshops, een machinestraat, een productbeurs en lezingen in de kennisschuur. Meer informatie en aanmelden