Zo gaan we het onkruid te lijf

Grasland heeft nu enige zorg nodig om optimaal te produceren. Bijvoorbeeld via onkruidbestrijding.De droogte van vorig jaar heeft op veel percelen zichtbare sporen achtergelaten. “In het westen, op de klei, maar ook op veengrond zie je ondanks de regen die inmiddels is gevallen nog sporen van de droogtescheuren van vorig jaar”, zegt Sjon de Leeuw, adviseur bij PPP Agro Advies. Vorig jaar zijn al veel percelen doorgezaaid. En de winter is vrij zacht geweest. Dat is gunstig voor het gras, maar op percelen met rijschade en kale plekken ziet het onkruid ook zijn kans.Vlakken, de grasgroei stimuleren en onkruid bestrijden kan in één werkgang samen met doorzaaien. Op dit perceel is vooraf ook vaste stalmest gestrooid. Die wordt door de bewerking ook meteen verkleind en verder verspreid -foto: Koos Groenewold.Mechanisch bewerkenMuur, dovenetel en in mindere mate de kruipende boterbloem zijn wel de onkruiden die – zodra de grond het toelaat – mechanisch behoorlijk goed te bestrijden zijn. Ruwbeemd en witbol heb je ook liever niet te veel in je grasland en zijn met de juiste aanpak vrij goed mechanisch te bestrijden. In natte gebieden – vooral op veengrond – komt ruwbeemd van nature voor en raak je er ook niet vanaf. Dat is op de wat nattere grond ook niet per se een heel groot probleem, maar liever wil je het aandeel ruwbeemd zo veel mogelijk beperken ten behoeve van raaigras.Echt flink opruimen door onkruid agressief uit te harken, lukt het best na een maaisnede in augustus-septemberRuwbeemd is winterhard en kan daardoor na uitwinteren van grasland flink uitbreiden. Strenge vorst was dit jaar niet aan de orde. Daarbij kan ruwbeemd slecht tegen droogte. Het is daarom al flink teruggedrongen. Dit onkruid is goed uit te harken, maar vraagt wel om een agressieve bewerking om het goed los te trekken.In het voorjaar is dit onkruid met eggen al te bestrijden, maar echt flink opruimen door het agressief uit te harken lukt het best na een maaisnede in de periode augustus-september.Güttler onderscheidt zich in de markt met het ‘Ripper Board’ als egalisatiebalk, met tandjes op 7 cm afstand. In de twee rijen veertanden staan de tanden op 14 cm tussenruimte. Dat geeft effectief 7 cm werkbreedte. Daar lopen de tanden van het Ripper Board dan weer tussen en zo wordt dus iedere 3,5 cm gekrabd - foto: Koos Groenewold.Zachte heelmeestersVanouds kennen we de weidesleep. Met de kettingsleep als bekendste variant. Eenvoudig en goedkoop en eenvoudig af te stellen. Of eigenlijk: niet veel aan af te stellen. Het moet gewoon slepen en dat is het.Dit werkt prima om molshopen te effenen, mestresten uit elkaar te trekken en het gras te stimuleren om uit te stoelen. Vooral in jong gras kun je er ook muur en dovenetel wel mee lostrekken. Nóg eenvoudiger – maar eigenlijk alleen om te vlakken en de grasgroei te prikkelen – is de bandensleep. Die is niet geschikt om onkruid te bestrijden.Onkruid bestrijden is één, maar het flink uitkammen van het dode ondergras (de viltlaag) is ook een probaat middel om een goede ontwikkeling van de grasmat te bevorderen. In een tamelijk extreme vorm gebeurt dat op sportvelden met aangedreven rotors die als een frees werken. Dat heet verticuteren. In de zomer is het effenen van molshopen minder aan de orde dan in het voorjaar. Daarom is het egalisatiebord hier omhoog gedraaid. De veertanden moeten het werk doen. Hoe meer slepend de tanden worden afgesteld, hoe minder agressief de werking zal zijn - foto: Evers.Wat goed is voor een strak gazon of een sportveld, is ook goed voor de wei. Maar omdat opbrengsten en kosten in evenwicht moeten blijven, doen we dat verticuteren in de wei veel minder intensief. En ook met eenvoudiger werktuigen.Je moet niet te veel achterom kijken, het land mag er behoorlijk zwart uitzienHet echte losharken van onkruid en vilt gebeurt met veertanden. Iedere fabrikant heeft zijn specifieke constructie, maar het principe komt op hetzelfde neer. In alle gevallen geldt het uitgangspunt: wees niet te voorzichtig, gebruik een agressieve afstelling.Allicht moet je het effect van de bewerking controleren om tot de optimale afstelling te komen, maar eigenlijk hoor je niet te veel achterom te kijken. Het land mag er behoorlijk zwart uitzien. Het is – mits het weer een beetje meewerkt – verrassend hoe snel het gras zich herstelt en er uiteindelijk beter van wordt.De stand van de tanden en de veerdruk bepalen hoe agressief je harkt. Dat is een afstelkwestie. Maar ook de dikte van de tanden speelt een rol. Hoe stugger de tand, hoe agressiever die kan werken. Muur en dovenetel red je nog wel met 8 millimeter tanden, maar om ruwbeemd goed uit te harken is 12 millimeter een aanrader - foto: Mark Pasveer.Verbeterde weidesleepFabrikanten hebben zich gericht op een werktuig dat breed inzetbaar is. Vlakken, eggen en afwerken zijn de drie bewerkingen die in één machine worden gecombineerd die het liefst zo compact mogelijk blijft.Een combiwerktuig met een egalisatiebalk verzorgt het vlakken. Dat kan een veerbelaste egalisatiebalk zijn als een grondverkruimelaar en het kunnen veerbelaste messen of schrapers zijn. Maar het principe blijft dat de hoogte instelbaar is en dat de machine het gras net moet raken.Veertanden zijn meestal in steilheid instelbaar en steiler werkt agressieverIs vlakken niet aan de orde, zet dit deel dan gewoon omhoog; net boven het gras. Veertanden zijn doorgaans in steilheid instelbaar. Steiler werkt agressiever. Ook de druk op de tanden is vaak instelbaar.Dan volgt – zeker als de machine ook wordt gebruikt om door te zaaien – een rol om het zaad aan te drukken en de grond vlak achter te laten. De rol bepaalt ook de werkdiepte van de tanden. Die is af te stellen. Controleer het resultaat van de bewerking. Trekt de machine muur en dovenetel te weinig los, zet dan wat meer druk op de veertanden. Uitharken van dood gras of blad langs een bomenrij vraagt vaak een wat steilere stand van de tanden. De goede grassen zijn te herkennen aan rode wortels. Die wil je niet teveel bovenop vinden - foto: Koos Groenewold.De afstelling blijft altijd afhankelijk van de dichtheid van de zode, de vochtigheid van de grond en wat je wilt bereiken. Is het vooral vilt losharken in een op zich goed ontwikkelde grasmat, dan kun je behoorlijk agressief harken.Is het een heel jonge grasmat waarin vooral onkruid het probleem is? Zet de tanden dan agressief genoeg om het onkruid los te harken, maar probeer het gras een beetje te ontzien. Anderzijds: het mag gerust behoorlijk zwart worden. Zolang je de goede grassen maar niet te veel met wortel en al lostrekt.Rollen niet altijd aan te radenIn combinatie met doorzaaien is rollen onmisbaar, maar het stimuleert ook de uitstoeling. Is het in het voorjaar nog aan de vochtige kant en wil je niet doorzaaien, dan is rollen op zware grond niet altijd aan te raden.Maar de ene rol is de andere niet. Hoe vlakker de rol, hoe meer die alleen zal aandrukken. Als het wat vochtig is, plant je losgeharkt onkruid dan min of meer terug. En: natte grond rollen kan op versmeren uitdraaien. Puntrollen houden de bovengrond wat meer open.De Mezo Ecobuster van Meinderts in Wergea. Messen met een instelbare veerdruk zorgen voor egalisatie en het lostrekken van mestresten. De steilheid van de tanden bepaalt de agressiviteit van bewerken, de druk op de tanden is niet apart in te stellen. Twee getorste profielen versterken het effect van de messen - foto: Martin Smits.De prismarol van Güttler drukt bijvoorbeeld met zijn bierdopjesprofiel puntsgewijs in de zode. Maar vanwege de constructie van de schijven van verschillende diameters houdt die zichzelf schoon en gooit die er ook weer los materiaal bovenop.Is droog weer op komst en maakt de machine echt veel materiaal los, dan kan het zelfs aan te raden zijn daarna te harken en het materiaal af te voeren.Ook de rijsnelheid heeft invloed op de afstelling. Houd daarom rekening met hoe vlot je wilt rijden. Meestal is een snelheid van 10 kilometer per uur mooi voor dit werk en presteren de meeste machines dan het best.Een uniforme stelregel is moeilijk te geven. Het is altijd een kwestie van goed kijken en rekening houden met het weer. Maar goed grasland vraagt goed onderhoud. Slepen of ‘harken’ draagt daar op goedkope wijze aan bij.Aan de traditionele weidesleep valt weinig af te stellen, anders dan de ketting om te draaien om met kortere of langere punten te werken. De Meinderts Mezo Terrabuster is een verbeterde variant met op veerdruk in te stellen messen. Getorste profielen helpen om te vlakken - foto: Martin Smits.