Beëindigingsregelingen brengen meer grasland op de markt
Beëindigingsregelingen voor veehouderijen lijken meer grasland op de grondmarkt te brengen. Voor akkerland, snijmais en overige tuinbouwgrond is zo’n effect niet zichtbaar. De grotere grondmobiliteit heeft vooralsnog geen aantoonbaar effect op de grondprijzen.
Door beëindigingsregelingen is tot 10 kilometer van Natura 2000-gebieden meer grasland op de markt gekomen in 2024. Foto: Michiel Eberwijn
Opkoopregelingen hebben weinig effect op de beschikbaarheid van tuin- en akkerland, maar vergroten de mobiliteit van grasland. Dat blijkt uit een analyse van Wageningen Social & Economic Research in samenwerking met het Kadaster. De analyse richt zich op het effect op de grondmarkt van vrijwillige beëindigingsregelingen voor de veehouderij in 2024.
De onderzoekers hebben gekeken naar de grondmobiliteit in gebieden rond Natura 2000-gebieden. Daarbij werd een grens aangehouden van 10 kilometer tot het natuurgebied. Uit het onderzoek bleek dat er meer grasland op de markt kwam in de nabijheid van Natura 2000-gebieden dan op meer dan 10 kilometer afstand.
De afstand van 10 kilometer is een keuze van de onderzoekers en geen grens die binnen de beëindigingsregelingen wordt gehanteerd. De grootste toename van de grondmobiliteit deed zich voor binnen 5 kilometer van Natura 2000-gebieden. Tussen 5 en 10 kilometer was eveneens een stijging zichtbaar, terwijl buiten 15 kilometer nauwelijks veranderingen optraden.
De resultaten suggereren dat de beëindigingsregelingen hebben geleid tot een groter aanbod van grasland op de grondmarkt in gebieden waar veel veehouderijen zijn gestopt, schrijven de onderzoekers. In de beschikbare gegevens kon geen koppeling worden gelegd tussen gestopte bedrijven en de grond die op de markt kwam bij transacties.
De grondmobiliteit van grasland binnen 10 kilometer van stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden nam in 2024 sterk toe. Buiten die zone bleef de stijging beperkt.
Geen effect op de prijs
Dat er meer grasland op de markt kwam rond Natura 2000-gebieden heeft geen zichtbaar effect gehad op de grondprijzen. “De Nederlandse landbouwgrondmarkt wordt gekenmerkt door een structureel beperkt aanbod en een blijvend hoge vraag naar landbouwgrond”, schrijven de onderzoekers. “Het is dus relatief eenvoudig om een koper te vinden.”
De onderzoekers zien wel dat de prijs van akkerland in de nabijheid, binnen 10 kilometer, van Natura 2000-gebieden achterblijft. “Het is echter onwaarschijnlijk dat dit een gevolg is van de beëindigingsregelingen, aangezien we dat effect toch vooral voor grasland verwachten”, aldus de onderzoekers.
De onderzoekers zeggen dat de vraag is hoe vrijkomende grond uiteindelijk wordt benut. Daar zou nader onderzoek naar moeten worden gedaan, net als naar de bredere sociaaleconomische en ruimtelijke effecten van de opkoopregelingen.
In het publieke debat zijn zorgen geuit dat voormalige veehouderijgrond mogelijk wordt gebruikt voor intensievere teelten, zoals bloembollen. In de voorlopige cijfers is een lichte stijging zichtbaar van het aandeel buitenbloemen dichter bij Natura 2000-gebieden. De onderzoekers kunnen daar op basis van de huidige gegevens nog geen definitieve conclusies aan verbinden.
De gemiddelde graslandprijzen binnen en buiten 10 kilometer van stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden ontwikkelen zich grotendeels vergelijkbaar. Een duidelijk prijseffect van de beëindigingsregelingen is vooralsnog niet zichtbaar.
