Varkenshouderij

Achtergrond 3 reacties

Combiwasser valt in ongenade

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft combiwassers gedegradeerd tot enkelvoudige luchtwassers. Boeren lopen vast op nieuwe geurnormen. POV beraadt zich op juridische stappen.

“Stelletje koekenbakkers daar in Den Haag.” Dat is ongeveer de meest milde reactie van een varkenshouder naar aanleiding van het aanpassen van de geurreductienormen van combiluchtwassers door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Varkenshouders voelen zich bestolen door de maatregel. Sinds de aanpassing van de Regeling geurhinder veehouderij (Rgv) op 20 juli is de geurreductie van combiwassers gelijkgesteld aan die van enkelvoudige wassers. Het komt erop neer dat voor combiwassers op chemische basis voortaan wordt gerekend met 30% geurreductie, in plaats van minimaal 70%. Voor wassers op biologische basis wordt voortaan gerekend met 45% reductie, in plaats van 70% of meer.

Een goede afstelling en een juist ontwerp zijn belangrijk voor een correcte werking van luchtwassers. - Foto: Herbert Wiggerman
Een goede afstelling en een juist ontwerp zijn belangrijk voor een correcte werking van luchtwassers. - Foto: Herbert Wiggerman

Er zijn twee oorzaken voor het grote ongenoegen over de aanpassing van de geurnormen. In de ogen van de varkenssector zijn de nodige kanttekeningen te plaatsen bij het onderzoek van Wageningen UR dat ten grondslag ligt aan de nieuwe geurnormen. Ten tweede is geen overleg gevoerd met de varkenshouderij. De maatregel heeft echter wel groot effect op de ontwikkelmogelijkheden van veel varkensbedrijven.

‘Uitzondering op de nieuwe normen vormen kleinere varkensbedrijven die onder het activiteitenbesluit vallen’

Verderop in dit artikel komt Gijsbert Meijers aan het woord. Hij heeft de twijfelachtige primeur een van de eersten te zijn die met de nieuwe normen in de Rgv te maken krijgt. Hij zit in een overbelaste (geur)situatie en is juist bezig met een nieuwe omgevingsvergunning. De gemeente vraagt hem vriendelijk de geurberekening nogmaals te doen, maar dan met de nieuwe normen.

Sinds 20 juli heeft iedere veehouder die een nieuwe omgevingsvergunning aanvraagt te maken met de nieuwe normen. Uitzondering vormen kleinere varkensbedrijven die vallen onder het activiteitenbesluit. Voor deze groep geldt een overgangsregeling tot 1 juli volgend jaar.

Veel varkenshouders getroffen

De groep varkenshouders die vastloopt met de nieuwe geurnormen is flink. Bij adviesbureau Agrifirm Exlan en Agra-Matic (de adviesdienst van De Heus Voeders) schatten ze dat de helft van de varkensbedrijven niet zomaar een nieuwe omgevingsvergunning krijgt met de nieuwe geurnormen. Adviseurs op het gebied van milieu en ruimtelijke ordening stellen dat vooral de snel ontwikkelende, toekomstgerichte varkensbedrijven de dupe zijn van de nieuwe normen. Een van deze adviseurs is Albert Albers van Countus accountants + adviseurs. Hij betoogt dat bedrijven die al tegen de geurgrens aan zitten en met combiwassers werken, vastlopen op het moment dat deze willen uitbreiden. Meer dieren heeft immers direct effect op de geurbelasting. Als deze bedrijven willen groeien, ontkomen ze er niet aan om de plannen te wijzigen. Dat kan zijn door elders de biggen op te fokken of minder zeugen te houden. Het is echter twijfelachtig of een bank meegaat in de gewijzigde plannen en het verhoogt sowieso de kostprijs.

‘Het is zeer vreemd dat luchtwassers ineens het geteste reductiepercentage niet halen’

Dat is ook wat de Producenten Organisatie Varkenshouderij steekt. De POV zegt dat nu extra maatregelen nodig zijn om aan de geurnormen te voldoen. Dat kost veel geld dat beter gestoken kan worden in verdere verduurzaming van de sector. De POV pleit daarom voor onderzoek naar de achterblijvende rendementen van combiluchtwassers en voor het zoeken naar oplossingen om dat te verbeteren. De POV vindt het zeer vreemd dat luchtwassers uitgebreid zijn getest voor ze op de markt komen en nu ineens het geteste reductiepercentage niet halen.

Alternatieven combiwasser schaars

In Nederland draaien ongeveer 1.200 combiluchtwassers. Deze reduceren naast ammoniak ook in grote mate de uitstoot van geur en fijn stof. Een enkelvoudige wasser vermindert vooral de ammoniakemissie. De combiluchtwasser is daarom een oplossing voor bedrijven die dicht tegen een geurgevoelig object zitten, zoals een burgerwoning. Het verplaatsen of verhogen van het emissiepunt kan een mogelijkheid zijn om de geurbelasting te verlagen. Dat geldt ook voor het verhogen van de luchtsnelheid, zodat de stallucht hoger boven het maaiveld blijft. Volgens Albers hebben deze maatregelen soms veel effect. Keerzijde is dat de aanpassingen geld kosten en soms bouwtechnisch niet haalbaar zijn.

De alternatieven voor een combiwasser zijn dus schaars. De POV legt zich niet neer bij de maatregel van staatssecretaris Stientje van Veldhoven van Infrastructuur en Waterstaat. In een reactie laat de producentenorganisatie weten zich te beraden op juridische stappen.

POV wacht bevindingen ‘stankcommissie’ af

Voor bedrijven met een geldige omgevingsvergunning verandert niets. Niettemin benoemde het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat een commissie die gaat onderzoeken hoe op korte termijn de geurhinder is te verminderen voor mensen die wonen bij een veehouderijbedrijf met een combiluchtwasser.

In haar brief aan de Kamer van 4 juli schrijft staatssecretaris Stientje van Veldhoven van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat dat Pieter Jan Biesheuvel voorzitter wordt van de commissie. De andere commissieleden zijn afkomstig van het RIVM, de GGD, Wageningen UR en Universiteit Utrecht. De staatssecretaris wil deze zomer de bevindingen van de commissie ontvangen. Op basis daarvan gaat ze dit najaar beleid maken.

De commissie zal ook de standpunten van de Producenten Organisatie Varkenshouderij bestuderen over de wijziging van de Regeling geurhinder veehouderij (Rgv). De commissie gaat vooral in op het POV-standpunt dat de wijziging van de Rgv verduurzaming van de varkenshouderij juist tegengewerkt. Voor het eind van dit jaar wil de staatssecretaris geurbeleid hebben voor de lange termijn.

De POV zegt neutraal te staan tegenover deze commissie en wacht haar bevindingen af.

De POV snapt dat varkenshouders zich in de steek gelaten voelen door de overheid en vindt dat een voorbarig besluit is genomen. De producentenorganisatie wijst echter een actie om de luchtwassers landelijk uit te zetten, af. Dat voorstel lanceren varkenshouders op Boerderij.nl. De reden is dat over de reductie van ammoniak en fijn stof geen klachten zijn. Bovendien geeft het een slecht signaal naar omwonenden, reageert de POV.

POV wil weten waarom wassers falen

De bal ligt nu bij de sector. Als de veehouderij kan aantonen en borgen dat combiluchtwassers wel het gewenste rendement halen, is de staatssecretaris bereid de reductienormen weer naar boven bij te stellen. Deze strohalm grijpt de POV aan.

Samen met LTO Nederland, adviesbureaus en luchtwasserfabrikanten wil de POV een plan maken om te achterhalen waarom sommige luchtwassers falen op het gebied van geurreductie. Dat kan te maken hebben met het ventilatieniveau of de luchtkwaliteit, schrijft de POV. Maar ook met de meetmethode of meetopzet die de onderzoekers toepasten. Dat is voor de POV nog onduidelijk.

Goed onderhoud en reinigen is belangrijk voor de juiste werking van luchtwassers. - Foto: Van Assendelft Fotografie
Goed onderhoud en reinigen is belangrijk voor de juiste werking van luchtwassers. - Foto: Van Assendelft Fotografie

Voor de POV is wel duidelijk dat het ministerie een overhaast besluit neemt met de aanpassing van de Rgv. “Zeer voorbarig”, zo reageert de POV. De POV is namelijk allerminst overtuigd dat combiluchtwassers die goed zijn ontworpen en juist onderhouden zo weinig geur reduceren als uit de steekproef van Wageningen UR blijkt. Voordat deze wassers op de markt kwamen, zijn ze uitgebreid getest. Dat de wassers het laten afweten, moet volgens de POV een oorzaak hebben, waaraan voorbij wordt gegaan.

‘Waarom zou geurreductie niet voldoen?’

Tijdens de aanvraag van een nieuwe omgevingsvergunning krijgt varkenshouder Gijsbert Meijers te maken met gewijzigde regels. Hij moet daarom opnieuw een geurberekening laten maken. Reden is de wijziging van de Regeling geurhinder veehouderij (Rgv), op 20 juli. In de nieuwe Rgv zijn de rendementen voor geurreductie van combiluchtwassers fors verlaagd.

Gijsbert Meijers (57) heeft in Leersum (U.) een bedrijf met 3.200 vleesvarkensplaatsen. - Foto: Herbert Wiggerman
Gijsbert Meijers (57) heeft in Leersum (U.) een bedrijf met 3.200 vleesvarkensplaatsen. - Foto: Herbert Wiggerman

Meijers boert op steenworp afstand van de bebouwde kom en zit in een zogeheten overbelaste situatie. Het dichtste emissiepunt op zijn bedrijf is minder dan 100 meter verwijderd van de dorpskern. De gemeente heeft zijn aanvraag laten liggen, omdat de aanpassing van de reductienormen al een tijd in de lucht hing. In de week na de aanpassing van de Rgv ontving de varkenshouder een mail van de omgevingsdienst dat zijn aanvraag wordt getoetst volgens de nieuwe, sterk verlaagde reductienormen voor combiwassers. Op zijn bedrijf heeft hij twee combiwassers draaien, met een biologische wasstap. Deze hebben volgens de nieuwe norm een geurreductie van 45%, in plaats van 85% in de oude situatie.

Aangepaste normen, nieuwe kosten

Meijers heeft zijn 530 zeugen eruit gedaan en wil 3.200 vleesvarkens gaan houden. Hij hield al 600 vleesvarkens. Of hij met de nieuwe reductienormen uitkomt, kan hij zo kort na de aanpassing van de Rgv nog niet zeggen. Binnenkort laat hij een nieuwe geurberekening maken. Hij schat de kosten daarvoor tussen € 500 en € 1.000. Er zijn twee mogelijkheden mocht hij niet onder de geurnorm blijven met zijn combiwassers: minder varkens houden of investeren in extra emissiebeperkende techniek.

‘Stientje van Veldhoven besloot geheel eenzijdig en slecht onderbouwd de emissienormen te verlagen’

De varkenshouder is teleurgesteld in staatssecretaris Stientje van Veldhoven van Infrastructuur en Waterstaat. Zij besloot in de ogen van Meijers geheel eenzijdig, en vooral slecht onderbouwd, de emissienormen te verlagen. Over het rapport waarop de staatssecretaris zich baseert, heeft de varkenshouder sterke twijfels. Tijdens de jaarlijkse inspectie is de ammoniakreductie van zijn wassers altijd 85% of meer, conform de erkenning. Meijers: “Waarom zou de geurreductie niet voldoen aan de erkenning?” De varkenshouder legt zich er niet bij neer. Hij gaat in overleg met zijn adviseur en wil na de zomer bezwaar aantekenen. Dan is ook duidelijk welke stappen de POV gaat zetten. Hij zal vermoedelijk noodgedwongen nog even doorgaan op zijn oude vergunning.

Laatste reacties

  • veldzicht

    Pechtold (D66), Zij het een paar jaar geleden al,de veehouderij kan maar beter niet op D66 stemmen ,daar zijn wij niet voor.Dat blijkt nu wel,de veehouderij moet en zal kapot.

  • agratax(1)

    Waarom kan de overheid zijn eigen door onderzoek vastgestelde normen van de ene dag op de andere in de prullenbak gooien zonder dat daar een rechter iets aan kan doen? Is ons rechtssysteem ook al politiek afhankelijk geworden? Het lijkt erop dat @veldzicht gelijk heeft Den Haag (D66 niet alleen) willen van de veehouderij verlost worden en dit is een politiek nette manier om te beginnen met de varkenshouders langzaam de hele dierlijke sector op te rollen. Kosten voor de schatkist of de getroffen gezinnen maakt niet uit.

  • fietskip

    Klopt allemaal, maar ze zullen het wel gaan merken aan de economie !!!!!
    Dus meer moeten bezuinigen!

Of registreer je om te kunnen reageren.