Omslag kringloop doet pijn

Een omslag naar kringlooplandbouw doet pijn. Er zullen boeren afvallen die de omslag niet kunnen meemaken. Die boodschap kreeg de Tweede Kamer op woensdag 17 april mee van hoogleraren Katrien Termeer (Wageningen UR), Jan Rotmans (Erasmus Universiteit) en John Grin (Universiteit van Amsterdam).Hoeveel boeren zullen afhaken is niet te voorspellen, maar Rotmans geeft aan dat bij grote transities 40% van de ondernemers het niet kan of wil meemaken. Bestuurskundige Termeer maakte duidelijk dat de Tweede Kamer moeilijke boodschappen niet uit de weg moet gaan. Zij noemde de omvang van de veestapel, de prijs die consumenten betalen voor voedingsmiddelen en de positie van Nederland als agrarisch exporteur als voorbeelden van taboes die op tafel moeten komen. Dat leidde tot de reactie van VVD‘er Arne Weverling dat hij over taboes niets wil horen. “Ik wil perspectief, ik wil weten hoe je een kringloop realiseert. Vanuit angst gaat niemand bewegen.” Daar is Termeer het mee eens. Daarom adviseert ze om een begin te maken met een omslag door initiatieven van voorlopers te omarmen en te ondersteunen. Krimp geen uitgangspunt, maar consequentieTermeer zegt dat krimp van de veestapel niet het uitgangspunt is van de kringlooplandbouw, maar wel een consequentie. Om de kringloopland bouw te realiseren is leiderschap nodig. Niet alleen van de minister “die dat trouwens heel goed doet”, aldus Termeer. Zij vindt dat boegbeelden nodig zijn die de omslag ondersteunen en bij tegenslag en spanning weten vol te houden. De veestapel zal volgens de deskundigen krimpen als gevolg van de omslag naar kringlooplandbouw. - Foto: Peter Roek‘Praten met LTO is nutteloos’Rotmans maakte duidelijk dat omslagen niet totstandkomen door te gaan polderen en te zoeken naar een breed draagvlak. Praten met LTO Nederland is volgens hem nutteloos, omdat “die is opgericht om bestaande belangen te behouden. Dat zijn meestribbelaars”. Over de kringloopvisie van Schouten, waar praktisch iedereen over juichte, zegt Rotmans: “Logisch, dit doet niemand pijn.”Voorlopers moeten omslag trekkenRotmans voorspelt dat een echte omslag getrokken moet worden door voorlopers. Dat is de groep die wil en kan. Maximaal 10% van de boeren, schat hij. Een kwart wil wel, maar kan niet, een kwart wil niet, maar kan wel en ongeveer 40% wil en kan niet. Proberen iedereen mee te krijgen zal de omslag niet op gang brengen, is zijn overtuiging. Hij schetst dat verandering van denken de belangrijkste voorwaarde is om een omslag op gang te brengen, belangrijker nog dan een verdienmodel. Hij ziet dat in tal van bestaande regelgeving de kringloopgedachte wordt tegengewerkt. “Fosfaat wordt gezien als een probleem, maar is eigenlijk een oplossing. Afvalwetgeving verhindert nog steeds om stoffen te gaan hergebruiken.”