‘Stalklimaat een niet te onderschatten factor’
Hoewel veruit de meeste varkens in gecontroleerde omstandigheden worden gehouden, is een goed stalklimaat niet vanzelfsprekend.
Foto: Bert Jansen
Traditioneel sturen varkenshouders op hun ervaring en fingerspitzengefühl door het jaar heen de ventilatie en temperatuur op de afdelingen. Maar door de opmars van sensoren die veel meer meten dan een mens kan voelen, 24 uur per dag, 365 dagen per jaar, weten we inmiddels dat er een optimalisatieslag gemaakt kan worden. Stalklimaat is een niet te onderschatten factor voor dier- en ook milieuprestaties. En bovendien een factor van groeiend belang, aangezien het buitenklimaat – het weer – steeds grilliger wordt.
Tegenwoordig is een voorspelbaar seizoenspatroon geen vanzelfsprekendheid meer
Huisvesting, ventilatie en managementroutines zijn ontworpen op basis van wat als normale seizoenspatronen werd beschouwd. Tegenwoordig is een voorspelbaar seizoenspatroon geen vanzelfsprekendheid meer. Klimaatstress, en met name hittestress, is niet langer beperkt tot zuidelijke regio’s of korte zomerpieken. Het wordt een constante productiefactor in heel Europa én in Nederland, die aandacht vereist op elk niveau van het veemanagement en stalklimaat in het bijzonder.
Operationale risico neemt toe
Stijgende temperaturen – of erger nog, sterk wisselende temperaturen zoals bij een hagelbui na een knalhete dag – hebben steeds meer invloed op de voeropname, de gezondheid en de productkwaliteit. Langdurige blootstelling aan te hoge temperaturen verzwakt bovendien de immuunrespons, waardoor de vatbaarheid voor ziekten bij varkens toeneemt. Deze effecten zijn niet theoretisch, ze zijn zichtbaar in prestatiegegevens, economische resultaten en welzijnsresultaten.
Ventilatie- en koelsystemen die tien jaar geleden nog toereikend waren, kunnen het moeilijk krijgen onder een aanhoudende thermische belasting. Wanneer de omstandigheden snel verslechteren, zijn reacties vaak reactief in plaats van gepland, waardoor het operationele risico toeneemt. Als gevolg hiervan komt klimaatbestendigheid in de stal stilletjes centraal te staan in productiebeslissingen.
Klimaatstress is een nieuwe test
Het ontwerp van stallen evolueert, met een grotere nadruk op luchtcirculatie, isolatie, temperatuur en het monitoren en sturen ervan, in plaats van alleen te voldoen aan minimale specificaties. Net zo belangrijk is het accepteren dat klimaatstress niet langer een incidentele uitdaging is, maar een structurele overweging in de productieplanning. De veehouderij heeft zich altijd aangepast aan veranderende omstandigheden. Klimaatstress binnen en buiten de stal is een nieuwe test van dat aanpassingsvermogen.
