Minder mestafzet: zo stuur je op kostenbeheersing door ruwvoerkwaliteit
DSV-ruwvoerspecialisten Roy Kuenen links en Luuk Maas rechts. Foto's: DSV Zaden
Wat betekent het wegvallen van de derogatie voor melkveehouders? En hoe benut je nutriënten maximaal in een tijd van strengere regelgeving? We praten met Roy Kuenen en Luuk Maas, ruwvoerspecialisten van DSV zaden Nederland, over de actuele uitdagingen én kansen rondom ruwvoer, bemesting en rantsoenefficiëntie.
Minder mest, meer kosten: de impact van het wegvallen van derogatie
‘Het vervallen van de derogatie betekent dat melkveehouders minder dierlijke mest per hectare mogen uitrijden,’ start Kuenen het gesprek. ‘Dat zorgt ervoor dat bedrijven mest moeten gaan afvoeren, wat flinke kosten met zich meebrengt.’ Luuk Maas vult aan: ‘In regio’s waar veehouderij en akkerbouw samenkomen, zoals in het oosten of zuidoosten, kunnen die kosten iets worden gedrukt door lagere transportkosten of samenwerking met akkerbouwers. Maar in gebieden met weinig akkerbouw, zoals delen van Noord-Brabant of Friesland, snijden die extra afvoerkosten hard.’
‘In de maisgebieden zou dit ook kunnen leiden tot aanpassingen in het bouwplan, met mogelijk een hoger aandeel mais,’ zegt Kuenen. ‘Minder dierlijke mest betekent ook minder nutriëntenaanvoer. Die tekorten moeten worden aangevuld met kunstmest, wat opnieuw kosten met zich meebrengt. Daarnaast daalt de aanvoer van organische stof via mest. De kosten voor stikstof zou je kunnen beperken door klavers in je grasland in te zetten.’
Meer ruimte met BEX: wat is het en wat levert het op?
‘BEX staat voor Bedrijfsspecifieke Excretie’, legt Kuenen uit. ‘Als je kunt aantonen dat je minder stikstof en fosfaat produceert dan het forfait, mag je meer dierlijke mest op eigen land aanwenden. Dat kan dus een groot voordeel opleveren.’
Voor melkveehouders betekent dit een dubbele winst. ‘Je wilt zo efficiënt mogelijk melk produceren uit eigen ruwvoer,’ zegt Kuenen. ‘Maar nu derogatie is vervallen, is het nóg interessanter om meer mest op eigen grond te kunnen uitrijden. Je bespaart op kunstmest én -nog belangrijker- op de kosten van mestafvoer. Denk aan €20 per m³ voor afvoer: als je 1.000 m³ moet afvoeren, loopt dat snel op. Bovendien verbeter je de bodemkwaliteit door de aanvoer van organische stof.’
Hoe behaal je een BEX-voordeel?
Kuenen legt uit: ‘Het draait allemaal om optimalisatie. Van het bouwplan, van het bodemleven én van de efficiënte benutting van je voer. Je wilt verliezen van stikstof en fosfaat via mest en urine zoveel mogelijk beperken. Dat vraagt om scherp management.’
Quote: ‘Vaak wordt over de hoeveelheid eiwit gesproken bij stikstofefficiëntie, terwijl energie juist de beperkende factor is.’
Stikstof efficiënt benutten: focus op balans in het rantsoen
Maas vult verder aan: ‘Stikstof efficiënt benutten draait eigenlijk om de balans tussen eiwit en energie in het rantsoen. Suikergehalte, VEM en de verteerbaarheid van celwanden hebben hier invloed op. Kortom: met kwalitatief hoogwaardig ruwvoer kun je die balans optimaliseren. Vaak wordt over de hoeveelheid eiwit gesproken bij stikstofefficiëntie, terwijl energie juist de beperkende factor is.’
Het doel is een zo hoog mogelijke benutting van eiwit in de darm, ofwel Darmverteerbaar Eiwit (DVE). Maas legt verder uit: ‘Een deel van het DVE komt uit bestendig ruw eiwit, maar het grootste deel wordt gevormd in de pens door pensbacteriën. Die zetten ruw eiwit om in microbieel eiwit. En dat lukt alleen als er voldoende energie aanwezig is.’
Luuk geeft een praktijkvoorbeeld: ‘Mais bevat veel energie en weinig eiwit. In maisrijke rantsoenen zie je vaak een laag ureumgehalte – het graseiwit wordt optimaal benut door de energie uit mais. Grasrijke rantsoenen, vooral in het najaar bij veel mineralisatie, geven juist hógere ureumgehaltes. Dan is het extra belangrijk om de energie uit gras optimaal te benutten. Bij DSV zien we in onderzoeken grote verschillen in verteerbaarheid en energie in gras – daar valt veel winst te behalen.’
Fosfaatverliezen beperken door betere verteerbaarheid
‘Fosfor -de belangrijkste bouwstof voor fosfaat- zit ingekapseld in celwanden. Ook hier is de verteerbaarheid weer een belangrijk item. Hoe beter de (celwand)verteerbaarheid van het voer, hoe meer fosfor vrijkomt voor opname. Minder fosfaat gaat dan verloren via de mest,’ aldus Maas.
Verteerbaarheid verbeteren: genetica én management
‘Verteerbaarheid wordt sterk beïnvloed door maai- en beweidingsmanagement,’ zegt Kuenen. ‘Als gras ouder wordt daalt de verteerbaarheid. Dit is bijvoorbeeld duidelijk te zien en voelen wanneer gras doorschiet. Dus tijdig maaien of inscharen is cruciaal. En zorg dat de juiste grassen in de zode staan – geen ruwbeemd, straatgras of kweek, maar productieve soorten. Ook bemesting op maat is belangrijk.’
Maas beaamt dat en vult aan: ‘Maar ook genetica speelt een grote rol. Sommige grassoorten zijn beter verteerbaar dan andere. Engels raaigras scoort het hoogst op dit vlak. Zelfs binnen Engels raaigras zijn er grote genetische verschillen. Bij DSV selecteren we actief op voederwaarde en verteerbaarheid. Rassen met een hogere voederwaarde krijgen het Milk Index-predikaat. Onze COUNTRY MilkMore-mengsels staan bekend om hun hoge verteerbaarheid. COUNTRY MilkMore 14 scoort in proeven duidelijk beter dan vergelijkbare mengsels – en dat zien we ook terug in de praktijk.’
Conclusie
Het vervallen van de derogatie vraagt om slim bodembeheer en optimaal ruwvoermanagement. Door in te zetten op BEX, verteerbaar gras en een goede balans in het rantsoen, kunnen melkveehouders kosten besparen én hun bedrijf toekomstbestendig maken. DSV zaden biedt hierin de genetica en expertise die het verschil maken.
- Kom naar de Innovatiedag Ruwvoer op 9 september 2025 in Ven-Zelderheide. Roy en Luuk zullen op deze dag meer inzichten geven en praktische tips voor efficiënt ruwvoer.
- Bekijk het programma of meld je direct aan via: DSV | Evenementen. DSV | Innovatiedag ruwvoer
- Verlenging spuitlicentie is op deze dag mogelijk, neem daarvoor uw pasje mee.
Meer weten over gras met hoge voederwaarde COUNTRY MilkMore 14? Bekijk de video:
