Goed ontwikkelde pens kalf: blijvend hogere groei

Een goede pensontwikkeling van kalveren in de eerste levensmaanden blijft daarna positief doorwerken op de groei, concludeert Alpuro Breeding.Een beter ontwikkelde pens in de jeugdfase van opfokkalveren levert daarna met hetzelfde rantsoen (follow up-brok en stro) ook meer groei op. Dat blijkt uit de resultaten van een vervolg op een voerproef met opfokkalveren door Alpuro Breeding. In de eerste fase van de voerproef (2 tot en met 14 weken leeftijd) ontwikkelden opfokkalveren op een leeftijd van 14 weken een betere pens als ze een specifieke brok (ruwvoerbrok of follow up-variant) kregen in vergelijking met kalveren op een melkvee TMR en A-brok (zie hieronder kader Fase 1 voerproef). Dat leidde ook tot een hoger gewicht en een hogere daggroei. In de tweede fase van de proef (15 tot en met 29 weken leeftijd) groeiden de kalveren die in fase 1 specifieke brok hadden gehad ook harder door. Zelfs nadat alle proefkalveren vanaf 15 weken tot en met 29 weken leeftijd hetzelfde rantsoen hadden gekregen. Groei zet door“Het goed voeren van kalveren in de eerste 3,5 maanden levert 4 maanden daarna ook meer groei op”, concludeert Harmen Endendijk, hoofd R&D van Alpuro Breeding, uit de tweede fase van de voerproef. Een hogere groei van kalveren tussen 3,5 en 8 maanden oud is te danken aan een goede pensontwikkeling in de eerste levensfase door het verstrekken van speciale kalverbrok. In de tweede fase (van 15 tot en met 29 weken leeftijd) blijven de kalveren in groep 1 (ruwvoerbrok) en groep 2 (follow up-variant) harder groeien dan de kalveren in groep 3 (melkvee TMR + A-brok). “We hebben alle kalveren uit de drie groepen onder dezelfde condities en op hetzelfde rantsoen nog eens drie maanden gevolgd”, zegt Endendijk, die benieuwd was of de proefgroepen met een verschil in pensontwikkeling na verloop van nog eens drie maanden weer naar elkaar toe groeien. “Dat gebeurde niet, het gewichtsverschil werd alleen maar groter.”Verschillen in daggroei kalverenIn groep 1 en 2 groeiden de kalveren respectievelijk 38 en 84 gram per dag harder dan de kalveren in groep 3. Dat leidde tot een hoger gewicht van kalveren van 29 weken oud in groep 1 en 2 met respectievelijk 286,3 en 288,8 kilo in vergelijking met 266,0 kilo in groep 3. “Het verschil is met 20 kilo per kalf groter geworden, want op een leeftijd van 14 weken was het verschil tussen groep 1 en 2 in vergelijking met groep 3 nog ongeveer 15 kilo.” Het verschil in daggroei is in de tweede fase van de proef door hetzelfde rantsoen wat naar elkaar toe gekropen. Groep 2 haalde in fase 2 de hoogste daggroei. “Dat komt waarschijnlijk omdat deze groep vanaf week 2 een vergelijkbare brok kreeg als de follow up-variant en er dus vrijwel geen voerovergang was vanaf week 15.” Ontwikkeling penspapillenIn de eerste fase bleek al dat de penspapillen van kalveren op een leeftijd van 14 weken in groep 3 minder goed waren ontwikkeld dan van de kalveren in groep 1 en 2. Het aantal penspapillen per vierkante centimeter was in groep 1 het hoogst en dat levert het grootste pensoppervlak op. Op een leeftijd van 29 weken zijn opnieuw drie kalveren geslacht om de penspapillen te beoordelen. “We zagen dat de papillen van groep 3 nog wel wat korter en dunner waren dan die van groep 1 en 2, waarvan de papildichtheid en -lengte gelijkwaardig was”, vertelt Endendijk. Hij concludeert dat er met de juiste brok in de jeugdfase van een kalf te sturen is op groei en gewicht, ook op latere leeftijd._{Lees verder onder de foto.}Harmen Endendijk (links) en Herbert Bouwers, directeur van Alpuro Breeding, beoordelen de kwaliteit van penswanden van kalveren van ruim 7 maanden oud. De kalveren met veel en lange papillen groeien harder en geven als vaars meer melk. - Foto: Koos GroenewoldDe dichtheid en lengte van de papillen op de penswand blijkt een maat voor de totale oppervlakte en verwerkingscapaciteit van de pens. “Een goede verhouding van goede eiwitten en snelle en minder snel fermenteerbare zetmelen in kalverbrok stimuleren de dichtheid en lengte van penspapillen in de eerste maanden.” Met name vluchtige vetzuren, zoals propionzuur en boterzuur (gevormd bij fermentatie van zetmelen in krachtvoer) verbeteren de penswandontwikkeling en daarmee de groei van een kalf. Endendijk concludeert dat het loont om meer melk te verstrekken aan kalveren en te kiezen voor een luxere brok, want het effect van een goede pensontwikkeling ijlt lang na. “Het levert extra geld op, want een hoge jeugdgroei levert 700 tot 800 kilo meer melk op. Ook de afkalfleeftijd van de vaarzen gaat omlaag en een efficiëntere jongveeopfok is in het tijdperk met fosfaatrechten ook niet onbelangrijk.” Fase 1 voerproefIn de eerste fase van de voerproef van Alpuro Breeding is het effect van drie verschillende voerstrategieën op de pensontwikkeling van een kalf op 14 weken leeftijd bepaald. Er is gestart met kalveren van 2 weken oud in drie groepen in groepshokken met stro. Elke groep kreeg vanaf 2 tot en met 14 weken leeftijd een ander rantsoen. Elke groep bestond uit tien kalveren. Alle kalveren kregen een schema van 45 kilo melkpoeder, met onbeperkte aanvulling van drie soorten vast voer en wat gehakseld stro.
Aan groep 1 is ruwvoerbrok verstrekt, de brok die volgens het Alpuro Breedingconcept geschikt is om in de eerste drie maanden onbeperkt te verstrekken. Aan groep 2 is een variant van follow up-brok gevoerd. Brok die normaliter vanaf een leeftijd van 3,5 maand tot ruim 7 maanden oud wordt gevoerd, ook onbeperkt. Groep 3 (standaard) kreeg een melkvee TMR, aangevuld met A-brok, dat op relatief veel bedrijven nog steeds gebruikelijk is. Omdat de proef is gericht op effecten van verschillende voersoorten op de pensontwikkeling, is een lager melkschema van 43 kilo in 10 weken aangehouden.
Na de eerste fase zijn twee kalveren van 14 weken oud geslacht. De kalveren in groep 1 (ruwvoerbrok) haalden met 960 gram groei per dag de hoogste groei in week 2 tot en met 14 en wogen gemiddeld 128,4 kilo op 14 weken leeftijd. Voor groep 2 (follow up-variant) was de groei 936 gram per dag met een gewicht van 126,0 kilo. Het standaard rantsoen (TMR + A-brok) leidde tot een lagere daggroei van 763 gram met een eindgewicht van 112,1 kilo op 14 weken leeftijd. De voerproef in het kortIn de eerste fase van de voerproef realiseerden de kalveren in groep 1 en 2 al een hogere groei dan de dieren in groep 3. In fase 2 blijven de kalveren in groep 1 en 2 harder doorgroeien dan die in groep 3. Het gewicht op een leeftijd van 29 weken was in groep 1 en 2 circa 20 kilo hoger dan in groep 3. Op een leeftijd van 14 weken was dat verschil nog 15 kilo.