Akkerbranden nemen toe door extreme droogte: “Bel direct 112”
Door droogte, lage luchtvochtigheid en wind kunnen akkerbranden zich tijdens de oogst razendsnel uitbreiden. De brandweer adviseert boeren daarom direct 112 te bellen en pas daarna te beoordelen of zij zelf veilig kunnen ingrijpen.
De akkerbrand in Riethoven (N.-Br.). Foto's: Fotopersburo Bert Jansen/Rico Vogels
Woensdagmiddag 15 juli vatte tijdens het dorsen een graanakker in Riethoven (N.-Br.) vlam. De brand breidde zich door de harde wind razendsnel uit. Een brandweervrouw raakte gewond toen de wind draaide en brandweerlieden zich in veiligheid moesten brengen. Uiteindelijk brandde ongeveer drie hectare graan af. Dankzij de inzet van acht bluswagens, vier waterwagens en een watertransportsysteem kon worden voorkomen dat het vuur oversloeg naar een aangrenzend bos.
Deze brand laat opnieuw zien hoe snel een akkerbrand zich tijdens de oogst kan ontwikkelen. Door de aanhoudende droogte, lage luchtvochtigheid en wind zijn hulpdiensten in Nederland extra alert. Ook in België en Duitsland zijn de afgelopen weken meerdere akker- en stoppelbranden gemeld.
Droge vegetatie vergroot risico
Volgens Ton Driessen, adviseur sector incidentbestrijding, hoofdofficier van dienst en landelijk adviseur natuurbrandbestrijding bij Brandweer Brabant-Zuidoost, zorgen de huidige weersomstandigheden ervoor dat branden zich veel sneller ontwikkelen.
“We kijken altijd naar de hoeveelheid neerslag, hoe droog de vegetatie is en naar de luchtvochtigheid. Hoe droger de vegetatie en hoe lager de luchtvochtigheid, hoe sneller een brand zich kan verspreiden.”
Toch ziet Driessen het aantal meldingen niet eenduidig toenemen.
“Ja en nee. De vegetatie droogt verder uit door het gebrek aan neerslag. Dat geldt ook voor akkerland, al verschilt het per gewas. Mais staat momenteel nog groen, maar graan is in deze periode juist erg droog.”
Oogstwerkzaamheden vaak aanleiding
Akkerbranden ontstaan volgens Driessen vrijwel altijd tijdens werkzaamheden op het land. De exacte oorzaak verschilt per incident, maar vaak spelen machines een rol. “Vaak is er iets aan de hand tijdens het oogsten. Een machine kan warm lopen of zelf in brand raken. Dat zijn de oorzaken waardoor een akkerbrand kan ontstaan.”
Volgens Driessen ontstaat een akkerbrand vrijwel nooit spontaan. “In mijn hele carrière heb ik nog nooit meegemaakt dat een akkerbrand ontstond zonder menselijk handelen. Dat betekent niet dat het bewust gebeurt, maar er is vrijwel altijd een combinatie van werkzaamheden en een ontstekingsbron.”
Onderhoud en snel ingrijpen
De belangrijkste manier om akkerbranden te voorkomen, is volgens Driessen goed onderhoud aan machines en voorbereid zijn op een beginnende brand.
“Voorkom dat een brand ontstaat. En als er toch brand uitbreekt, zorg dan dat je middelen bij de hand hebt om een beginnende brand snel te kunnen blussen.” Toch benadrukt hij dat veiligheid altijd vooropstaat. “Zodra je denkt dat er iets aan de hand is, bel je direct 112. Daarna kun je pas kijken of je zelf nog veilig iets kunt doen.”
Hij adviseert agrariërs daarbij gebruik te maken van de 112-app. “Een akker heeft vaak geen straatnaam. Via de app ziet de meldkamer direct waar je bent, waardoor hulpdiensten sneller ter plaatse kunnen zijn.”
Ook elders in Europa
In Nederland zijn de afgelopen dagen meerdere akkerbranden gemeld. Naast de brand in Riethoven waren er incidenten in onder meer Beinsdorp (Noord-Holland), Bakel (Noord-Brabant) en Ysselsteyn (Limburg), waar branden ontstonden in of nabij graan- en stoppelvelden.
Ook in Duitsland kampen hulpdiensten met een toename van akker- en machinebranden door de hitte en droogte. Het Duitse vakblad top agrar beschrijft verschillende incidenten van het afgelopen weekend. Zo brandde in Wadersloh, in Kreis Warendorf, een stoppelveld af, vermoedelijk nadat tijdens maaiwerkzaamheden vonken waren ontstaan. Bij Hauswalde ging een trekker met balenpers tijdens de oogst in vlammen op, waarna het vuur zich uitbreidde naar ongeveer 20 hectare akkerland. In Klein Schwansee brandde een maaidorser volledig uit en werd ongeveer 3,5 hectare graan verwoest.
Verder waren er meerdere grote veldbranden in onder meer Baden-Württemberg. Bij Stutensee brandde ongeveer vijf hectare stoppel- en braakland af en hielpen landbouwers met trekkers de brandweer om verdere uitbreiding te voorkomen.
Top agrar adviseert boeren daarom extra aandacht te besteden aan het onderhoud van oogstmachines. Zo raadt het vakblad aan om maaidorsers geregeld stof- en kafvrij te maken, lagers en andere bewegende delen te controleren op oververhitting en geschikte blusmiddelen op de machine mee te nemen. Ook adviseert het blad om tijdens extreem droge omstandigheden extra alert te zijn op vonkvorming en machines geregeld te controleren.
België: boeren voorkomen uitbreiding brand
In België wist snel optreden juist een grotere brand te voorkomen. Volgens de Vlaamse omroep VRT bleef een brand in een graanveld en een weide in Brakel beperkt, doordat boeren uit de buurt direct met watertanks arriveerden en met een trekker een brandgang aanlegden. Daardoor kon worden voorkomen dat het vuur oversloeg naar het aangrenzende Brakelbos.
In heel Vlaanderen geldt inmiddels code oranje voor brandgevaar, meldt landbouwsite Vilt.be.
