Europese Commissie: boeren moeten krachten bundelen voor betere prijzen
Boeren zijn kwetsbaar en moeten daarom vaker samen een vuist maken. Dat is de conclusie van een rapport van de Europese Commissie. Nog te vaak worden prijsafspraken gemaakt waarvan producenten het slachtoffer zijn. Daarom wil Brussel dat boeren meer samenwerken.
Archieffoto van de aardappeloogst in Frankrijk in september. Samenwerking in producentenorganisaties kan boeren meer invloed geven op de prijs. Foto: Henk Riswick
De Europese Commissie schrijft in een nieuw rapport dat de afgelopen tien jaar 110 klachten zijn onderzocht in de Europese Unie. Het ging vooral om zaken waarbij boeren bezwaren hadden tegen prijsafspraken. De helft van de onderzoeken kwam tot stand na meldingen van boeren, zo staat in het rapport.
Maar het bleek moeilijk om overtreders vervolgens te straffen. In de praktijk is het namelijk lastig te bewijzen dat prijsafspraken worden gemaakt. Bovendien passen organisaties hun beleid vaak snel aan zodra er een klacht is ingediend.
Uiteindelijk hebben de klachten slechts in enkele gevallen tot een straf geleid.
Producentenorganisatie
Om een vuist te maken tegen vaak machtige voedselinkooporganisaties adviseert de Europese Commissie om een producentenorganisatie op te richten. Boeren en tuinders die op die manier samenwerken, hebben meer macht en meer te zeggen over de prijs.
Dat past in het streven van landbouwcommissaris Hansen om boeren een beter en eerlijker inkomen te laten verdienen. Producentenorganisaties mogen informatie over prijzen met elkaar delen, samen afspraken over de prijs maken en gezamenlijk onderhandelen. De organisaties kunnen zelfs subsidie uit Brussel ontvangen en vallen dus niet onder de strenge mededingingsregels van de Europese Unie.
Overproductie voorkomen
Er is wel een dunne grens. Het mag geen kartel worden dat de markt domineert. In het verleden kreeg een Franse wijnorganisatie een boete, omdat de prijsafspraken de markt dicteerden en daarmee alle kenmerken hadden van een kartel.
Naast een fatsoenlijk inkomen ziet de Europese Commissie nog meer voordelen. Door samen te werken, krijgen producenten, de boeren, meer inzicht in waar behoefte aan is. Met andere woorden: overproductie wordt voorkomen en daardoor komt er meer grip op de prijs, zo is de verwachting.
Ook kunnen dergelijke organisaties meer inzicht geven in de prijs. Waarom is de prijs van melk, yoghurt of vlees gestegen of juist gedaald? Welke factoren hebben daarop invloed? Volgens het rapport zal dat leiden tot meer begrip bij consumenten en dus, zoals gezegd, een beter inkomen.
Als voorbeeld dient Frankrijk, waar boeren op die manier afspraken hebben gemaakt over onder meer de productie van kazen.
“Het is van essentieel belang dat boeren gebruikmaken van de mogelijkheden en profiteren van de voordelen”, schrijven de opstellers.
Het zou ook biologische boeren kunnen helpen om een betere prijs voor hun producten te krijgen. Ook daar is Frankrijk een voorbeeld, waar verschillende organisaties, met name in de wijnsector, op die manier de krachten hebben gebundeld.
