‘Veel varkens dus stikstof- en mestmaatregelen’

Met twintig varkens per hectare is het niet gek dat de concentratiegebieden onder druk staan.Al mijn hele onderzoeksleven sleep ik een groot databestand over grondgebruik, producties en aantallen dieren in de regio’s van de EU-9 met me mee. De datareeksen beginnen in 1950 toen er nog helemaal geen EU of EEG was, maar de regio’s waren er natuurlijk wel al. Nu de discussie is losgebarsten over te veel dieren, wil ik graag wat resultaten over varkens met u bespreken.Varkenshouderij breidde uit maar varkensdichtheid bleef laagIn 1950 zaten de varkens geconcentreerd in een gebied dat loopt van Utrecht tot Hannover. De dichtheid was laag, minder dan twee varkens per hectare. Dat is niet zo gek, de beesten werden met lokaal voer vetgemest, met in het Oosten vooral graan en aardappelen. Die aardappelen werden met de hand gerooid. Toen de arbeid duurder werd, verdween de aardappel uit het menu. De mechanisatie van de aardappeloogst was lastig, de aardappelrooier moest nog worden uitgevonden. Bij graan was het eenvoudiger, de combine was er al. Langzaam zie je na 1990 de concurrentiepositie verslechteren ten gunste van Duitse en Deense regio’sDe varkenshouderij verschoof naar Denemarken en breidde zich uit in de zandgebieden van Nederland en Vlaanderen. De dichtheid liep wat op, maar bleef laag, want de varkens werden in Denemarken met lokaal graan gevoerd en op de zandgronden moest de mengvoerindustrie nog op gang komen. Wereldhandel zorgde voor grotere varkensdichtheidToen het Europees landbouwbeleid vorm kreeg, in de jaren zestig, met hoge graanprijzen, ontstond het zogeheten ‘gat van Rotterdam’. Voeringrediënten uit de hele wereld konden goedkoop zonder invoerheffing ingevoerd worden: er was geen lokaal voer meer nodig. Het voer was een stuk goedkoper dan voer op basis van graan. Noord-Brabant, Limburg en West-Vlaanderen werden de nieuwe concentratiegebieden met niet twee, maar wel twintig varkens per hectare, naast ook nog koeien en andere beesten. In die drie regio’s zat en zit meer dan 10% van alle varkens van de EU-9. De grote mestproductie in de concentratieregio’s heeft vanaf 1985 de hele Nederlandse landbouw min of meer gegijzeldHet gat van Rotterdam is rond 1990 gedicht, toen de graanprijs naar wereldmarktniveau daalde. De techniek en de kennis voor geavanceerd mengvoer bleven. Hoewel, langzaam zie je na 1990 de concurrentiepositie verslechteren ten gunste van Duitse en Deense regio’s. Grote varkensdichtheid bracht geld in het laatje bij velenDe enorme dichtheid van varkens is grotendeels gebleven en zorgde lokaal voor overlast. Die werd lang getolereerd omdat goed verdiend werd. Niet alleen door de varkenshouders, maar ook door fietsenmakers, autodealers en restaurants, als u begrijpt wat ik bedoel. Overlast was er ook voor de Nederlandse landbouw als geheel. De grote mestproductie in de concentratieregio’s heeft vanaf 1985 de hele Nederlandse landbouw min of meer gegijzeld.Ik snap wel dat voor stikstof- en mestmaatregelen, bij dichtheden van twintig varkens en meer, vooral naar die gebieden gekeken wordt. Niet dat daar de meeste stikstof per dier vrij komt, maar vanwege de aantallen en dichtheden. Ik denk dat mijn cijferreeksen er over een jaar of tien heel anders uit zullen zien.