Hittestress voorkomen: zo bescherm je dieren in de stal tegen extreme warmte
Op een goede manier de lucht verversen, is een belangrijke maatregel om hittestress tijdens warme dagen te voorkomen. Er zijn meerdere manieren die allemaal goed kunnen werken. Installatie conform de eisen is belangrijk. - Foto: Koos Groenewold
Extreme weersomstandigheden zoals langdurige hitte hebben impact op dieren in de stal. Hittestress veroorzaakt bij varkens bijvoorbeeld verminderde voeropname en lagere groei, terwijl kippen eieren leggen met dunnere schalen vanwege de verminderde calciumopname door de warmte. In dit artikel vind je praktische tips en adviezen om hittestress te voorkomen bij dieren in de stal.
Hittestress bij dieren: hoe herken je het? Hittestress ontstaat wanneer dieren hun lichaamswarmte niet goed kwijt kunnen. Dit zie je bij varkens, runderen en kippen vooral aan:
- verminderde eetlust,
- veranderd gedrag (lusteloos),
- hijgen of spreiden van vleugels (bij pluimvee)
- snellere ademhaling.
Zieke dieren, jonge dieren en dieren met een hoge productiegraad zijn extra kwetsbaar.
Praktische maatregelen voor dieren in de stal
Tijdens warme periodes kun je veel doen om de omstandigheden in de stal te verbeteren.
- Zorg voor voldoende frisse lucht en ventilatie met ventilatoren, open deuren en ramen of investeer in airco.
- Zorg dat er altijd vers en koel water beschikbaar is. Plaats extra drinkpunten.
- Voorkom direct zonlicht in de stal door zonwering aan te brengen.
- Verminder stress en activiteit door handelingen in de stal te beperken tot koele momenten van de dag.
- Bied voer vooral ’s ochtends en ’s avonds aan wanneer het koeler is. Pas eventueel het rantsoen aan.
Per diersoort zijn er specifieke aandachtspunten.
Varkens
Foto: Van Assendelft Fotografie
Hittestress vormt tijdens de warme zomermaanden een serieus probleem voor varkens. Bij te hoge temperaturen nemen de dieren minder voer op, wat leidt tot vertraging van de groei en productie. Monitor de temperatuur en de luchtvochtigheid in de stal. Gebruik vernevelaars of ventilatoren om de varkens te koelen en zorg voor gekoeld drinkwater. Pas het voer aan waar nodig.
Bekijk de video met praktische tips over het voorkomen van hittestress bij varkens met Jan van Mourik, dierverzorger en biotechnicus bij de Universiteit Utrecht.
Kippen
Hittestress is een serieuze uitdaging in de pluimveesector. Hennen hebben geen zweetklieren en moeten tijdens warme periodes hun lichaamswarmte zo gemakkelijk mogelijk kwijt kunnen. Dat stimuleer je door de gevoelstemperatuur in de stal naar beneden te brengen met koelsystemen of ventilators.
Wanneer kippen kampen met hittestress, leggen ze minder eieren en is de schaal dunner vanwege de verminderde opname van calcium.
Daarnaast kunnen via het voer en drinkwater specifieke zouten en vitamines worden toegevoegd zodat hennen de warmte beter aan kunnen en sneller herstellen.
Legpluimveehouder Marcel Braaksma gebruikt een maatbeker met een doseerpomp om vitamine c in het drinkwater te mengen en geeft zo de hennen extra ondersteuning tijdens het warme weer. Foto: Jan Willem van Vliet
Koeien
Hogere temperaturen zorgen voor meer bacteriegroei, vliegen en maden in de ligboxstal. Vliegenbestrijding in de zomer is dan ook noodzakelijk. Zorg voor schone, droge ligboxen om de kans op mastitis bij melkkoeien te verkleinen en myiasis bij kalveren te voorkomen. Verplaats kalverhutten naar een schaduwplek en geef kalveren extra water. De biestkwaliteit kan door de warmte minder worden. Een biestmeter biedt uitkomst.
Stalventilatie en verneveling
Voldoende ventilatie is belangrijk: op het melkveebedrijf van Rob van Heesch in Schijndel hangen ventilatoren van Topcool. Dierenarts en veterinair coach Mark van Kleef (Klevet Koeienpraktijk) legt uit dat goede ventilatie de koe helpt haar warmte kwijt te raken en haar klauwen te ontlasten.
Vernevelen is een manier om hittestress bij koeien tegen te gaan. Bekijk de video waarin melkveehouder Marco de Jong uitlegt hoe hij een vernevelingsinstallatie voor zijn koeien heeft aangelegd.
