Vernevelingssysteem zorgt voor koele varkensstal voor dier én student
Wat doe je als de varkensstal in de zomer onaangenaam warm wordt? Op De Tolakker, de onderwijsboerderij van de faculteit Diergeneeskunde in Utrecht, kozen ze voor een slimme en duurzame oplossing: een automatisch vernevelingssysteem. Daarmee wordt niet alleen het stalklimaat verbeterd, maar ook het welzijn van zowel dier als student.
Foto: Hittestress.nl
Slimme techniek verbetert het stalklimaat voor dier én student
Op zomerse dagen kan de temperatuur in varkensstallen flink oplopen. Dat gold ook voor De Tolakker, de onderwijsboerderij van de faculteit Diergeneeskunde in Utrecht. Voor de 120 zeugen én de studenten was het er regelmatig onaangenaam warm. Maar sinds kort zorgt een automatisch vernevelingssysteem voor een aangenaam stalklimaat, zelfs als het buiten warm is.
Onderwijsboerderij met praktijkgericht onderzoek
De Tolakker is niet zomaar een boerderij. Hier werpen elke week zes zeugen volgens een weeksysteem. Studenten van de Universiteit Utrecht voeren er praktijkgericht onderzoek uit naar onder meer huisvesting, diergezondheid, voeding en klimaat. “We willen als onderwijsboerderij uitstralen dat we goed zorgen voor zowel onze dieren als onze studenten”, zegt diercoördinator Jan van Mourik. “Daarom hebben we gezocht naar een duurzame manier om het in de zomer koeler te krijgen in de stal.”
De oplossing: vernevelen met ventilatie
Die oplossing kwam in de vorm van een automatisch vernevelingssysteem van Hittestress.nl. Op de zolder van de zeugenstal is het systeem geïnstalleerd. Warme lucht komt via een inlaat de zolder binnen. Daar wordt de lucht gekoeld met koude nevel uit nozzles, gecombineerd met krachtige ventilatoren. De koelere lucht zakt vervolgens naar beneden en verspreidt zich via de gang naar de verschillende afdelingen. Door openingen in de deuren bereikt de frisse lucht uiteindelijk de zeugen.
“Het mooie is dat niet alleen de afdelingen koeler zijn geworden, maar ook de gang”, zegt Van Mourik. “Daardoor voelt het hele gebouw prettiger aan.”
Aparte aanpak bij biggen
Bij de gespeende biggen werkt het systeem net iets anders. Hier stroomt de warme lucht via een kap naast het dak de gang in. Ventilatoren met verneveling koelen de lucht, die vervolgens via openingen in de deuren naar de biggen stroomt. Zo wordt ook in dit deel van de stal de temperatuur effectief verlaagd.
Voorkomen van vochtproblemen
Koelen met nevel heeft veel voordelen, maar brengt ook risico’s met zich mee. Nevel bestaat uit fijne waterdruppels, en als die niet goed verdampen, kan dat leiden tot een natte stal. Dat wil je natuurlijk voorkomen. Daarom draait het systeem maar 20 procent van de tijd met verneveling. De overige 80 procent zorgen alleen ventilatoren voor luchtcirculatie. “Zo krijgt de nevel de tijd om te verdampen voordat er nieuwe nevel wordt toegevoegd”, legt Van Mourik uit.
Het systeem wordt aangestuurd door een klimaatcomputer die constant de temperatuur en luchtvochtigheid meet, zowel binnen als buiten. Pas als het warmer is dan 24,5 graden, wordt de verneveling geactiveerd. Daarnaast is de maximale luchtvochtigheid ingesteld op 70 procent. Wordt die overschreden, dan stopt de verneveling automatisch. “Te veel vocht is net zo vervelend als hitte”, benadrukt Van Mourik. “De balans is essentieel.”
Minder werk voor studenten
Voordat het systeem er was, moesten studenten zelf de varkens afkoelen door ze met water nat te maken. Een tijdrovend klusje dat bovendien niet ideaal was voor het stalklimaat. “De dieren konden daardoor minder goed zweten en het werd benauwd in de stal”, vertelt de diercoördinator. “Bovendien kunnen studenten niet de hele dag aanwezig zijn. Nu kunnen we erop vertrouwen dat het klimaat automatisch op peil blijft, ook als er niemand in de stal is.”
Geen klachten meer
De nieuwe aanpak werpt zijn vruchten af. “We krijgen geen klachten meer van studenten dat het te warm is”, zegt Van Mourik tevreden. “Het lukt nog niet altijd om de perfecte temperatuur te bereiken, maar de scherpe randjes zijn er vanaf. Het is comfortabeler voor iedereen.”
Blijven optimaliseren
Hoewel het systeem al goed functioneert, is Van Mourik nog niet klaar. Samen met Dennis van Ingen, mededirecteur van Hittestress.nl, blijft hij het systeem finetunen. “We kijken bijvoorbeeld naar de timing van de verneveling en de luchtstromen in de stal. Zo proberen we het klimaat stap voor stap nog verder te verbeteren.”
Goed klimaat, betere zorg
Een comfortabel binnenklimaat is niet alleen belangrijk voor het welzijn van de dieren, maar ook voor het werkplezier van studenten en medewerkers. “Als je zelf lekker kunt werken en de dieren zich goed voelen, dan zie je dat terug in de resultaten”, aldus Van Mourik. “Met dit systeem zorgen we voor een gezonde, prettige omgeving. En dat past helemaal bij de visie van De Tolakker als onderwijsboerderij.”
Het resultaat mag er zijn: minder hittestress, een aangenamere werkomgeving en betere zorg voor de dieren. De ervaring van De Tolakker laat zien dat investeren in klimaatbeheersing loont, niet alleen voor het welzijn van de varkens, maar ook voor iedereen die dagelijks met hen werkt.