‘Loslaten’
Het harde werken breekt de ouders op, maar bij voorgestelde veranderingen zeggen ze steeds: dat kan niet. Het bleek wel te kunnen.
Afbeelding ter illustratie. Foto: Rene den Engelsman
Jarenlang hebben ze hard gewerkt. Toen hij het bedrijf van zijn vader overnam, was het niet veel, maar hij kon boer worden. Hij leerde zijn vrouw kennen en samen gingen ze ervoor. Met goede moed, doorzettingsvermogen en gewoon goed ondernemerschap hebben ze een modern bedrijf dat op termijn over te nemen is door hun zoon.
Maar nu ze beiden de 50 gepasseerd zijn, merken ze dat het harde werken, de lange dagen en de verantwoordelijkheid hen niet in de koude kleren zijn gaan zitten. Ze betrappen zichzelf erop steeds vaker te denken aan los te willen komen van de boerderij. De fysieke en mentale druk die het boerenbestaan met zich meebrengt begint ze op te breken. Ze komen tot de conclusie dat ze geen ontspanning hebben. Geen hobby’s, geen vrienden, geen vakantie, geen afleiding om op te laden.
Geen hobby’s, geen vrienden, geen vakantie, geen afleiding
We denken samen na en bespreken wat de mogelijkheden zijn. Zijn je prioriteiten goed? Eerst zorgen voor jezelf, want als jij omrolt, worden de problemen nog veel groter. Dus: andere keuzes proberen te maken. Niet dat dat makkelijk is; je zet niet zomaar even een knop om. Maar het moet! Anders halen ze hun pensioen niet.
Moet er personeel bij? Of inkrimpen? Of toch automatiseren? Ze vinden het lastig. Wat opvalt, is dat ze bij ieder idee of elke suggestie gelijk noemen waarom die oplossing niet mogelijk is. Personeel is schaars en maakt je afhankelijk; inkrimpen is het begin van het einde en niet goed voor de kansen van de opvolger en automatiseren kost veel geld. En zo komt het dat ze er niet uit lijken te kunnen komen. De dilemma’s zijn groter dan de oplossingen en schijnbaar onoverkomelijk.
Bedrijf overnemen, geen leven
Tot hun zoon tijdens een gesprek aanschoof. Hij luisterde stil naar de bekende bezwaren. Toen zei hij iets wat alles veranderde: “Ik wil het bedrijf later overnemen, maar niet jullie leven.”
Die opmerking kwam hard binnen en opende hun ogen. De ouders realiseerden zich dat hun opoffering geen geschenk was voor de toekomst. Het was juist een waarschuwing. Als zij nu zouden omvallen, was er straks helemaal geen bedrijf meer om over te dragen. De knop ging eindelijk om. Niet uit luxe, maar uit pure noodzaak.
We besloten de grote dilemma’s op te knippen in kleine, behapbare stappen. De afhankelijkheid van personeel bleef, maar de noodzaak voor rust was groter. Ze zochten een betrouwbare zzp’er voor de weekenden. Dit gaf direct ademruimte. De eerste zaterdag dat ze niet om vijf uur in de stal stonden, voelde onwennig en bijna illegaal. Maar het werkte.
Gewonnen tijd
Daarna bekeken we de mogelijkheden van automatisering. Ja, het kostte veel geld. De bank bleek echter verrassend meedenkend toen ze het toekomstplan presenteerden. Er werd geïnvesteerd in automatisering. Dit verminderde de fysieke arbeid aanzienlijk. Het gaf bovendien flexibiliteit in de dagindeling.
Met de gewonnen tijd kwam de rust terug. Ze moesten leren om ook te durven “niet-boer” te zijn. Er kwam meer tijd voor ontspanning en activiteiten buiten het bedrijf. Het deed ze goed.
De zoon werd ondertussen stap voor stap meer betrokken bij de bedrijfsvoering. Niet pas over vijf jaar, maar nu al. Dit gaf hem de kans om te groeien in zijn rol. Het gaf de ouders de bevestiging dat loslaten ook een vorm van vooruitgang is. Het bedrijf draaide door, maar de constante hoogspanning verdween.
Het boerenbestaan vraagt vaak alles van een mens. Dit echtpaar bewees dat echt ondernemerschap niet alleen gaat over groeien en overleven. Het gaat ook over tijdig bijsturen en goed voor jezelf zorgen. Door hun kwetsbaarheid te accepteren, hebben ze niet alleen hun eigen gezondheid gered. Ze hebben ook voor de toekomst van hun zoon en het bedrijf gezorgd.
