‘Onweer in de lucht’
In deze junimaand hangen er letterlijk en figuurlijk donderwolken in de lucht. Qua neerslag is er inmiddels aardig bijgetankt na de superdroge start van het voorjaar, waardoor het neerslagtekort wat bijgebogen is. In politiek Den Haag, waar de periode vóór het zomerreces altijd knetterdruk is, moet de ontlading nog komen.
De lelieteelt is frontlijngebied in het debat over gewasbescherming. Foto: Twan Wiermans
26 juni is de datum. Dan komt het kabinet met de stikstofplannen. Premier Rob Jetten heeft afgelopen week nog wel een klein gaatje opengelaten voor uitstel, maar vooralsnog gaat iedereen ervan uit dat er op die datum een ingrijpend plan komt. Wat precies? Dat is de hamvraag. Zones rondom natuurgebieden maken grote kans, maar hoe breed en hoe heftig? Wat kan daar dan nog wel en wat niet meer? En in hoeverre kan de veelbesproken doelsturing perspectief geven? Vooralsnog is het voor iedereen spannend afwachten wat er uit de koker van het kabinet komt.
Maar stikstof is niet het enige heikele punt waarover op dit moment belangrijke besluiten voorbereid worden. Wat te denken van de ‘dierwaardige veehouderij’? Een convenant daarover wordt nu omgezet in concrete regels. Dit is ook al zo’n langslepend onderwerp met mogelijk grote impact voor veehouders.
Neonicotinoïden zijn nog maar net verboden of het volgende hoofdstuk dient zich aan: de PFAS-houdende middelen
Gewasbescherming knelt
Intussen gaat het in de akkerbouw vooral over de gewasbescherming. Ook hier wordt gewerkt aan een convenant, een afspraak van overheid én sectorpartijen die duidelijkheid moet geven voor de lange termijn. Dat is heel erg nodig, want het gaat steeds meer knellen met chemische gewasbescherming. Teelttechnisch en maatschappelijk.
Chemische gewasbescherming is natuurlijk al heel lang een veelbesproken onderwerp. Maar nu speelt er wel heel veel tegelijk. Telers maken zich zorgen over verschraling van het middelenpakket. De neonicotinoïden zijn nog maar net verboden of het volgende hoofdstuk dient zich aan: de PFAS-houdende middelen. Worden die ook verboden? Het zit er dik in. Intussen weten telers niet meer waar ze in moeten investeren en weten spuitmachinefabrikanten niet meer of ze hun apparaten nog verkocht krijgen. Agrofarmaceuten knijpen hem ook; introductie van nieuwe middelen is duur en iedereen ziet hoe chemiegigant Bayer bijna ten onder gaat aan de juridische erfenis van glyfosaatfabrikant Monsanto. Tegelijk weten ongeruste burgers steeds beter de weg naar de rechter te vinden en rechtszaken te winnen, waardoor provincies gedwongen worden om soms vergaande maatregelen te nemen. Denk aan Drenthe, waar telers geconfronteerd worden met dwangsommen.
Voorkom juridisch moeras
Kortom, het zijn spannende tijden. De belangrijkste les van de stikstofcrisis in de veehouderij is misschien wel deze: voorkom dat je met z’n allen vastloopt in een juridisch moeras. Hét recept daarvoor is zo’n convenant. Een afspraak waarbij iedere partij verantwoordelijkheid neemt én de eigen achterban meeneemt. Dat is een hele opgave, die moed vraagt. Het is voor iedereen te hopen dat dit lukt.
Gelukkig is het niet alleen maar onheil wat er in de lucht hangt. Er gebeurt ook weleens iets positiefs. Zo is nu eindelijk de invoering van kunstmestvervanger renure wettelijk geregeld. Het heeft even geduurd (Jaimi van Essen is de tiende landbouwminister die hier druk mee is), maar dan heb je ook wat. Dit kan de veehouderij wat broodnodige lucht geven.
