Coöperatieve leegloop uit Zweden

Onlangs was ik in Zweden. Ik was bij hun 'Coöperatiedag' uitgenodigd voor een presentatie over internationalisering van coöperaties.In de tien jaar sinds hun vorige coöperatiedag zijn er daar veel coöperaties verdwenen. Deels door consolidatie uit nood, deels door internationalisering. Het wordt de komende jaren ook voor Nederland spannender: welke sectoren houden we coöperatief gezien binnen landsgrenzen?Eens even de balans opmaken: in 2001 fuseerde het Zweedse Arla met het Deense Arla Foods. Men creëerde één coöperatie onder Deense wetgeving en vestigde daar ook het hoofdkantoor. In 2004 ging de noodlijdende eiercoöperatie Kronägg op in het Deense Danæg. In 2006 verkocht vleescoöperatie Swedish Meats zichzelf aan de Finse beursgenoteerde coöperatie HKScan middels een aandelenruil. De Zweden zijn nog steeds 12 procent aandeelhouder. In 2008 kwam voercoöperatie Svensk Foder via een omweg langs sectorgenoot Lantmännen definitief in handen van de Deense aanvoercoöperatie DLG. Ook in 2008 fuseerden de rundveefokkerij-organisaties hun business Svensk Avel met het Deense Dansire tot de coöperatie Viking Genetics, waarbij in 2010 het Finse Faba ook aansloot. Drie landelijke coöperatieve eigenaarorganisaties verzorgen nu nog de verkoop en distributie. Eind 2010 kwamen de Zweedse pootaardappelactiviteiten vanuit Lantmännen in handen van 'ons' Agrico. Intussen ging het met Arla Foods goed en met de kleinere zusters dus slecht. In 2011 legde zuivelcoöperatie Milko de handen in de schoot en bracht de boel in bij Arla. Een half jaar later, in januari van dit jaar, verkocht Skånemejerier zichzelf aan familiebedrijf Lactalis.Hetgeen nog echt 'lokaal' resteert in Zweden is de grote aanvoer- en foodcoöperatie Lantmännen (Europese agricoop 17) en bosbouwcoöperatie Södra (30), enkele zuivelcoöperaties in het Noorden en wat kleinere houtcoöperaties. Voor de rest haakte men elders aan. En de race is nog niet ten einde.Markten worden steeds internationaler. Het is eten of gegeten worden. Hoe ga je - ook internationaal- coöperatief samenwerken zó dat je Nederlandse eigenheid kunt bewaren? Ik zie kansen voor internationale netwerken rondom diverse Nederlandse coöperaties. Daar is nog wel een ander denken voor nodig.