Concepten hebben wind mee maar blijven kleinschalig

Kleinere concepten in de veehouderij onderscheiden zich vooral in dierwelzijn en lijken terrein te winnen. Grootste uitdaging blijft de vierkantsverwaarding.De tijd dat vlees zonder enige herkenbaarheid in het winkelschap ligt, lijkt definitief voorbij. Herkenbare concepten en programma’s in zowel grote als kleine omvang betreden steeds vaker de markt. Vooral in de varkenshouderij zijn kleinschaligere concepten en programma’s in opkomst. Daarnaast zien bestaande concepten groeimogelijkheden. Bestaande groeiers zijn Livar en het Wroetvarken. Kleinschalige ketens, veelal met een totaalconcept die zich profileren met een hoog dierwelzijn. Er ontstaan meer kleinschalige concepten waarin veehouders zich onderscheiden in dierwelzijn. Het FamilieVarken hoopt de komende jaren te groeien. - Foto: Henk RiswickVierkantsverwaarding is de uitdagingDe grootste uitdaging is de vierkantsverwaarding van het vlees. Toch zien deze ketens ruimte om nieuwe varkenshouders op te nemen of bestaande deelnemers te laten groeien. Dit heeft er alles mee te maken dat er een groeiende groep consumenten is, die bereid is meer te betalen voor een stukje vlees met een hoger dierwelzijn. Die consumenten kopen dat minder vaak in de supermarkt. Geen reguliere kip meer in supermarktIn de vleespluimveehouderij zijn concepten niet meer weg te denken. Naar schatting wordt de helft van alle in Nederland geslachte vleeskuikens afgezet via concepten en ligt er in de supermarkten geen reguliere kip meer.

Deelname aan de concepten betekent niet per definitie meer geld voor de vleeskuikenhouder. Er wordt wel een hoger bedrag per kilo betaald maar doordat er vanwege de welzijnseisen minder kippen per vierkante meter gehouden mogen worden, is de vergoeding per vierkante meter niet veel anders dan voor reguliere kip.

Binnen de vleeskuikenhouderij zullen er niet veel grote concepten bij komen. Wel wordt de machtspositie groter, ook zullen de voorwaarden aangescherpt kunnen worden. Een voorbeeld hiervan is de exclusieve samenwerking van Storteboom en De Heus.

Naast de grote, veelal uit retail ingegeven, concepten zijn er ook kleinere initiatieven waarin een of enkele pluimveehouders aan hun eigen afzet werken. Vaak zetten dit soort concepten in op een regionale of individuele afzet. Voorbeelden daarvan zijn KemperKip, VeldhoeveKip en De Kloeke Kip.Kleinschalige conceptenDat dierwelzijnsconcepten meer mogelijkheden krijgen in de markt, blijkt wel uit de introductie van het FamilieVarken en het Zonvarken. Twee kleinschalige concepten met een hoog dierwelzijn. De huisvesting is kostprijsverhogend, maar beide initiatieven zien mogelijkheden om de komende jaren een positie op de markt vast te leggen en langzaam te groeien.Rundvlees beperkt in conceptenIn de rundveehouderij ontwikkelen zich weinig concepten, wel zoeken met name vleesveehouders mogelijkheden in eigen afzet. Een recent voorbeeld is Vlees van de Kalverhouderij, een samenwerkingsverband van kalverhouders die ondersteund worden in het ontwikkelen van huisverkoop. Voor de rundvleesproductie zijn concepten lastig te realiseren omdat er volumes voor nodig zijn en supermarktketens al decennia niet meer inzetten op Nederlands vlees. De enige twee lopende rundvleesconcepten zijn Bief Select en Natuurvlees dat onder Beter Leven 2 sterren verkocht worden. Het vlees van Bief Select ligt bij onder andere Plus Supermarkten, Natuurvlees wordt via Slagerij Kaldenberg vooral via de foodservice en horeca afgezet. Voet aan de grond krijgen moeilijkIn de zuivel zijn wat kleine concepten als de Boeren van Amstel. Ook daarvoor geldt dat het moeilijk is om voet aan de grond te krijgen en er geld mee te verdienen. Grotere concepten als het ‘Beter voor de Boer’ van Albert Heijn beginnen nu geld op te leveren. Vanaf dit jaar ontvangen de 300 deelnemende veehouders 5 cent per kilo melk extra. Bij Jumbo staat Beter Leven-melk in het schap, al loopt dat volgens deelnemende veehouders nog altijd niet hard genoeg. Beter Leven-melk is ook nog niet uitgerold naar andere supermarkten. Akkerbouw vooral bulkIn de akkerbouw leven concepten veel minder dan in de veehouderij. Dit heeft er vooral mee te maken dat de meeste gewassen in bulk voor industrie of export worden geteeld. Als een akkerbouwer in een concept stapt, dan is dat vooral om individueel een meerwaarde te creëren. Een voorbeeld daarvan is Hoeksewaard Chips.