Home

Achtergrond 15 reacties

Van Dijk: ‘De boer moet weer respect krijgen’

Gelders gedeputeerde Jan Jacob van Dijk wil de economische basis van het platteland versterken. Boeren mogen weer uitbreiden. Maar ze moeten wel aan maatschappelijke randvoorwaarden voldoen. Daarom komt er een periodieke keuring van stallen.

De Gelderse gedeputeerde Jan Jacob van Dijk maakt zich zorgen over het platteland. In de agrarische sector ziet hij door de schaalvergroting de vitaliteit van het buitengebied in het geding komen. Van Dijk: “Neem Ede. Dat telde een jaar of vijf, zes geleden nog 1.200 tot 1.300 agrarische bedrijven. Nu zitten er pakweg 1.000. En de voorspelling is dat er over een jaar of zes nog 200 tot 300 bedrijven zijn. Wat betekent dat? Wat zijn de consequenties voor het platteland?”

De bestuurder ziet minder bedrijven, minder mensen, minder gebouwen. “Dat betekent dat de economische basis anders wordt. Daar moet je gesprekken over voeren. Wat doe je met de vrijkomende agrarische bebouwing? Maar ook: hoe kunnen we op andere manieren verdienmodellen ontwikkelen waardoor het boeren rendabel blijft.”

Gelders gedeputeerde Jan Jacob van Dijk maakt zich zorgen over het platteland. In de agrarische sector ziet hij door de schaalvergroting de vitaliteit van het buitengebied in het geding komen. - Foto: Koos Groenewold
Gelders gedeputeerde Jan Jacob van Dijk maakt zich zorgen over het platteland. In de agrarische sector ziet hij door de schaalvergroting de vitaliteit van het buitengebied in het geding komen. - Foto: Koos Groenewold

Agenda Vitaal Platteland

Van Dijk maakte een eerste Agenda Vitaal Platteland, die eind juni werd vastgesteld door Provinciale Staten. Hierin staan projecten die kunnen leiden tot nieuwe verdienkansen voor een gezond en vitaal platteland. In het najaar volgen nieuwe voorstellen.

In maart werd het zogeheten Plussenbeleid van kracht. Daarmee geeft de provincie veehouders de ruimte om hun bedrijf te ontwikkelen, maar onder voorwaarden. Ze moeten in gesprek met hun omgeving over de uitbreidingsplannen en extra investeren in dierenwelzijn, milieu, ruimtelijke kwaliteit. De boer moet 8% van de investeringssom besteden aan kwaliteitsverbetering. De Gelderse gemeenten krijgen maximaal tien jaar de tijd om het Plussenbeleid te integreren in hun bestemmingsplannen.

U heeft in een eerder interview gezegd dat de spanningen op het platteland toenemen, landbouw en recreatie vechten om de beschikbare ruimte. De verhoudingen verharden, is de dialoog die boeren moeten aangaan dan wel een goed middel?

“Wat ik geschetst heb is dat er uitwassen zijn. Er zijn boeren die hun buren niet informeren over waarmee ze bezig zijn en wat ze willen gaan doen. Ze denken: ach, ze zien het wel in de aankondiging van de vergunningaanvraag. Dan is alles al in beton gegoten. Tekening klaar, alles klaar. En dan zegt de omgeving: had je dat niet even met mij kunnen overleggen, want als je dat net een slag anders had gedaan was het beter geweest.

Wat ik aangeef en wat ook in de omgevingswet een heel belangrijk instrument is: zorg er nou voor dat je vroegtijdig met andere partijen om tafel gaat en zegt: dit ben ik van plan te gaan doen, denk mee. Alleen al het feit dat je een gesprek hebt met anderen zorgt voor meer respect onderling. En heb ik de illusie dat hiermee elk probleem in het buitengebied wordt opgelost? Nee. Ik ben gekke henkie niet. Maar het is wel zo dat hierdoor verhoudingen minder hard worden.”

Als de dialoog vastloopt, wie heeft dan de verantwoordelijkheid om die weer los te trekken?

“Inzetten op een dialoog hoeft niet te betekenen dat er aan het einde van de rit oplossingen zijn gevonden die door iedereen gedragen worden. Het kan heel goed zijn dat wordt geconcludeerd: we zijn het niet met elkaar eens. Een ondernemer die een aanvraag doet, zal wat mij betreft een helder bewijs op tafel moeten leggen met daarin uitgelegd: dit heb ik gedaan om ervoor te zorgen dat ik er met de omgeving zou uitkomen. Je zult rekening moeten houden met de gevolgen van de exploitatie voor jouw omgeving. Dat heeft te maken met klimaat, dierenwelzijn en landschappelijke inpassing. Als dat niet lukt, is het aan de vergunningverlener en eventueel de rechter om te bepalen of er op een goede manier geprobeerd is om rekening te houden met de belangen van de omgeving.”

Ook in Gelderland komt veel agrarische bebouwing vrij. Hoe gaat u daarmee om?

“We hadden gehoopt dat hierover ook interessante initiatieven op tafel gelegd zouden worden in het kader van de eerste vitale agenda. Die zijn er nog niet. De grootste problemen zijn de stallen. Op het moment dat ze niet meer gebruikt worden, gaan ze verkrotten. Dat willen we niet. Dus je moet je zorgen dat ze op tijd gesloopt worden. In het kader van het Plussenbeleid is het mogelijk om die 8% ook te gebruiken voor het slopen van stallen.

Je kunt zeggen: laten we toe dat er weer woonhuizen worden neergezet, maar we komen er langzamerhand achter dat dat het probleem van de toekomst gaat worden. Je belemmert er agrarische ontwikkelingen mee, want burgerwoningen hebben een ander ruimtelijk ordeningsregime. Je zou het recht om huizen te bouwen moeten gaan clusteren en rondom bestaande kernen gaan realiseren, maar dat is een ingewikkeld traject. In de Achterhoek zijn we bezig met het project Zon op erf. Dat betekent dat op de plek van gesloopte stallen zonnepanelen worden gelegd.”

In Brabant komt de stalderingsregeling, agrarische ondernemers die willen uitbreiden moeten gebouwen gaan slopen. In Food Valley hebben ze ook zo’n soort regeling in het kader van de plussenregeling. Gaat Gelderland Brabant achterna?

“Het beeld dat Gelderland Brabant achterna gaat wil ik héél snel bij me vandaan hebben. In Brabant is het behoorlijk gepolariseerd. Bij ons is de situatie totaal anders en we willen het op een andere manier doen. We hebben ons eigen beleid. Ik wil ervoor zorgen dat de boer een goede positie in de samenleving krijgt. En dat er met respect wordt gesproken over wat er gebeurt. Daaraan zitten twee kanten: de agrarische sector moet voldoen aan de eisen die door de samenleving worden gesteld en boeren moeten eerlijke prijzen krijgen. Dat zijn elementen die als rode draad door het beleid heen lopen.”

‘Het beeld dat Gelderland Brabant achterna gaat wil ik héél snel bij me vandaan hebben

In de Statenbrief staat dat u binnenkort met een voorstel komt over eerlijke prijzen voor boeren. Hoe wilt u dat gaan doen?

“We voeren gesprekken met diverse spelers. Ik ben nadrukkelijk op zoek naar de rol die de provincie op het terrein van voedsel zou kunnen spelen. Ik weet dat het een lastig vraagstuk is. Het is moeilijk om investeringen in duurzaamheid terug te verdienen. Daarom hebben we samen met CBL en FNLI aan minister Kamp van Economische Zaken gevraagd om ervoor te zorgen dat er een vaste vergoeding wordt gegeven voor investeringen die op dit terrein worden gedaan. Toezichthouder ACM moet de ruimte krijgen om het goed te keuren. In het wetsvoorstel dat Kamp nu aan de Kamer heeft voorgelegd wordt ruimte geboden om daarmee iets te doen.”

U overweegt een apk voor stallen. Een periodieke keuring van de stalinrichting, wat betekent dat voor de boer?

“Wanneer je een vergunning krijgt, dan krijg je die min of meer voor de eeuwigheid. In bijna andere sectoren is dat niet het geval. Een hinderwetvergunning krijg je voor een periode van vijf jaar. Wij vinden dat dat in agrarische sector ook moet. Dat betekent dat de staltechniek up-to-date moet zijn.”

En wat als de techniek niet meer up-to-date is?

“We zullen het gesprek met boeren aangaan en zeggen: er zijn modernere staltechnieken. Eigenlijk zou je erover moeten nadenken als je nieuwere machines gaat installeren.”

Dat klinkt vrijblijvend. Gezien zijn smalle marges zal de boer zeggen: ik ben het met u eens, maar ik kan het niet betalen, dus ik doe het niet.

“Ja, maar van die vrijblijvendheid willen wij af. Ik zeg het nu in voorzichtige termen, omdat we het nog moeten uitwerken. Maar ik denk dat het na verloop van tijd hardere maatregelen worden. Linksom of rechtsom gaan we het op die manier doen, omdat we bij de tijd moeten zijn. Dit is een onderdeel van de license to operate van de boer.”

Als u dat gaat verplichten moeten boeren qua rendement weer een veer laten en dat staat haaks op wat u betoogt, namelijk dat de boeren in Gelderland binnen de maatschappelijke randvoorwaarden weer ruimte moeten krijgen om te bouwen aan perspectief.

“Ja, maar als ik nu op bedrijven kom waar de geuroverlast groot is omdat de boer met verouderde technieken werkt, dan staat de license to operate van die boer gewoon ter discussie.”

Laatste reacties

  • ENDE902

    De heer Van Dijk zegt niet Brabant achterna te willen, maar met zijn eisen richting "license to operate" doet hij dat wel. Net een fietser die zijn hand naar rechts uitsteekt en dan linksaf gaat. Daar komen ongelukken van.

  • Probe

    Dit voelt niet goed. Technieken moeten versneld worden ingevoerd. Anders is vergunning niet meer up to date, lees ik. Brrrr dat wordt nog killer voor de boerenstand dan in Brabant.
    Hier wordt je met zachte hand geleid. Hij zegt het nog zachtjes omdat het nog geen wet is zegt hij in dit interview. Daarna zal blijken dat het harde verplichtingen worden.
    Emigratie komt in beeld. Ook voor de laatste 200 boeren in de gemeente Ede.

  • alco1

    Als je door de oude agrarische gebieden van Frankrijk rijdt, dan weer je precies hoe het er hier over pakweg 40 jaar uit zal zien.
    Want hier zal ook alles in praterij blijven steken.

  • Bennie Stevelink

    Het doet mij denken aan het beleid in Brabant van jaren geleden: veel problemen zouden voorkomen kunnen worden door goed overleg met de buren.
    Het geeft aan dat ook in Gelderland alles draait om leefbaarheid van het platteland. Die vermeende stikstofemissie wordt niet over gepraat. Het maakt de discussie in ieder geval eerlijker.

  • Gat

    Eerlijke prijs whaha dies grappig. Die loze beloftes kennen wel vort. Daag zorg maar voor net als bij wegen een belasting voor onderhoud aan stallen. Voedsel is eerste levensbehoefte, u klaagt als burger, u betaald als burger. Ben benieuwd hoe hard ze nog roepen!!

  • Maas1

    Mmmh nog 1 generatie daar in het Gelderse Ede en er zijn daar dan werkelijk geen boeren meer.Kunnen ze alles vol industrie dozen plempen hier en daar een woning in het kader van rood voor rood wat heggen houtwallen en kikkerpoelen.Zie in Nederland nog maar eens om nog voedsel zelfvoorzienend te zijn,binnen enkele generaties is dat zo ver.Mij maakt het niet uit onder welke vlag ik produceer,alleen jammer dat ons mooie land zonder de boeren naar de knoppen gaat,maar goed wat wil je de boeren werken zich te barsten en worden financiëel leeg gezogen.

  • puinhoop

    De boer moet respect krijgen....door een ander.... want ik(v Dijk) zal ze door streng beleid wel om zeep helpen. Modernste technieken en vooroorlogse opbrengstprijzen......hoe heet dit ook al weer.......overvragen!!!! Zeg dan meteen we willen van de boeren af want Gelderland moet één groot natuurgebied worden!!!! AL HET NEDERLANDSE BELEID IS HIEROP GERICHT. Ga eens uitrekenen hoeveel ton bandenrubber, remblok- en koppelingsplatenstof wij in Nederland inademen. Ik geloof dat we iets te eenzijdig bezig zijn.

  • landboer

    Komt er gewoon op neer dat je alleen nog kunt boeren op plaatsen waar geen buren zijn!

  • Maas1

    Bij ons verdienen de buren en aanverwante bedrijven aan de boeren,wij helpen elkaar weg wel tegen betaling,Dat is wel het verschil met vroeger,maar dat is niet meer dan normaal.

  • landboer

    Ik bedoel eigenlijk ,dat we naar de rand van de samenleving gedirigeerd worden, van Dijk signaleert een afname van boerenbedrijven maar vind dat helemaal niet erg ,nee, door zware eisen te stellen probeert hij dat te bespoedigen ,om vervolgens te klagen over megastallen?

  • CarlavandenBerg

    Respect moet je volgens mij verdienen. De ene boer wel en de andere niet... Verduurzaming en bijdragen aan verbeteren dierenwelzijn natuur en milieu is de sleutel

  • Bennie Stevelink

    Carla van den Berg, wanneer spreek jij van duurzaam? Wanneer is er wel of niet sprake van goed dierwelzijn? Wat is wel of niet goed voor het milieu? Wat versta jij onder natuur?
    En hoe slaagt de boer bij dit alles erin zijn rekeningen te betalen en blijft er nog net genoeg over voor de wekelijkse boodschappen?

    De standpunten van veel mensen langs de zijlijn komen niet verder dan het wensenlijstje voor Sinterklaas. Men geeft slecht aan waar hun gevoelens naar uitgaan zonder dit concreet te maken, laat staan dat men enig idee heeft hoe het gerealiseerd moet worden en welke consequenties dit met zich meebrengt.

  • deuveren

    Van Dijk heeft het over een verdienmodel voor de boeren en refereert naar de Agenda Vitaal Platteland. Hierin staat dat de regionale afzet moet worden geprofessionaliseerd dmv coöperaties zodat burgers weten waar hun voedsel vandaan komt. Nu vraag ik mij af welk verdienmodel hij heeft voor de overige 90% van de boeren, want wij zijn een exportland. Door weer nieuwe regels te maken zoals zijn zogenaamde apk voor stallen is hij wel een verdienmodel aan het maken voor zijn ambtenaren. Want ja, alles moet wel gecontroleerd worden. Kortom, nog meer kosten voor de boer en geen consument die dit gaat betalen. Alstublieft meneer van Dijk, hou toch op met kreten als "de boer moet weer respect krijgen". Wij boeren zijn ook geen gekke henkie......

  • Maas1

    Wij weten wel wat er bedoeld wordt met duurzaam en duurzaamheid.De grote vraag is hebben wij er nog vertrouwen in gezien wat er in Brabant gebeurt daar is het vertrouwen ernstig geschoffeerd.Bedrijven die volledig energie neutraal zijn waar duurzaamheid stallen staan (gesteund door de landelijke overheid) en hun mest duurzaam verwerking,deze bedrijven worden aan de kant gezet,als zijnde niet meer relevant.
    Hoezo duurzaam er is mede door dit toedoen een ernstige vertrouwens breuk ontstaan,zacht gezegd.

  • Maas1

    Produceer als boer in het vooruitstrevende Gelderland.U krijgt een milieuvergunning voor max 5 jaar vervolgens mag u een slordige paar miljoen investeren om vervolgens naar 5 jaar u zaak naar de haaien te laten. Heeft v Dijk al bij de banken geinformeerd hoe hier mee om te gaan.Ik zal u vertellen u geeft aan dat u minder mensen en bedrijven ziet,dat heeft u goed gezien.Dit voor genomen beleid is een sterfhuisconstructie in optima forma.

Laad alle reacties (11)

Of registreer je om te kunnen reageren.