Akkerbouw

Achtergrond

‘Aviko moet blijven investeren in groeimarkt’

2018 was een roerig jaar voor Aviko. Volgens interim-CEO Ton Christiaanse draait Aviko echter goed. “Het is voor aardappeltelers belangrijk dat Aviko groeit.”

Vanuit het kantoor van Ton Christiaanse is te zien dat de bouw van het nieuwe vrieshuis van Aviko in Steenderen (Gld.) gestaag vordert. De fundamenten en de betonnen vloeren liggen er. De eerste steigers zijn geplaatst om de muren op te trekken. Het vrieshuis vergt een investering van enkele tientallen miljoenen euro’s, zegt de tijdelijk directeur van de aardappelverwerker. “Begin 2020 moet het vrieshuis operationeel zijn. Aviko investeert, omdat we willen blijven profiteren van de wereldwijde groei in de afzet van aardappelproducten.”

Ton Christiaanse (56) is tijdelijk CEO bij Aviko. Cosun benoemde hem per 1 januari 2019 voor een half jaar, na het vertrek vorig jaar december van de vorige CEO Piet Hein Merckens. Christiaanse studeerde International Business aan Nyenrode Business University. Daarna werkte hij bij Unilever, Chiquita, Sara Lee en Farm Frites. Van 2007 tot 2012 was hij lid van de raad van bestuur van vleesconcern Vion. Sinds 2012 is Christiaanse bedrijfsadviseur en werkte op diverse plekken als internationaal interim-manager. - Foto: Jan Willem Schouten
Ton Christiaanse (56) is tijdelijk CEO bij Aviko. Cosun benoemde hem per 1 januari 2019 voor een half jaar, na het vertrek vorig jaar december van de vorige CEO Piet Hein Merckens. Christiaanse studeerde International Business aan Nyenrode Business University. Daarna werkte hij bij Unilever, Chiquita, Sara Lee en Farm Frites. Van 2007 tot 2012 was hij lid van de raad van bestuur van vleesconcern Vion. Sinds 2012 is Christiaanse bedrijfsadviseur en werkte op diverse plekken als internationaal interim-manager. - Foto: Jan Willem Schouten

Aviko heeft een financieel uitstekend jaar achter de rug en leverde zo een flinke bijdrage aan de bietenprijs die coöperatie Cosun betaalde aan de bietentelers voor oogst 2018. Maar 2018 was ook een roerig jaar voor Aviko. De aardappelverwerker nam in 2014 een optie op een stuk grond in Poperinge in Zuid-België voor een nieuwe fabriek, maar zette die plannen vorig jaar stil. Aviko besloot in november om de aardappelproductenfabriek Amberger in het Zuid-Duitse Oberdolling te sluiten, slechts 4 jaar nadat het een meerderheidsbelang kocht in het bedrijf en in 2016 volledig eigenaar werd. Aviko beëindigde eind vorig jaar de samenwerking met aardappelverwerker Snow Valley in China, een samenwerking die ook in 2014 was begonnen. Begin december 2018 vertrok topman Piet Hein Merckens, waarna Christiaanse als ad-interim-CEO werd aangesteld.

2018 was voor Aviko een jaar met ingrijpende beslissingen, maar ook een financieel succesvol jaar. Hoe is dat te rijmen?

“Aviko draait ontzettend goed. De beslissingen die u noemt, zijn genomen uit kracht. Het sluiten van de fabriek in Oberdolling kost geld, maar de fabriek was verliesgevend en er was geen zicht op verbetering. De fabriek was te klein en te oud. Strategisch gezien klopte de overname omdat Amberger kwaliteitsproducten maakt. Maar operationeel was het niet op orde te krijgen. Aviko is erg succesvol in China, maar onze visie en die van Snow Valley verschillen te veel. Snow Valley richt zich op de afzet van een grote hoeveelheid aardappelproducten tegen een lage prijs. Aviko kiest voor de afzet van innovatieve producten met toegevoegde waarde in concepten met klantgerichte oplossingen. Dat past niet bij elkaar. De investeringsplannen voor Poperinge zijn 5 jaar geleden gemaakt en die gaan we opnieuw beoordelen. Er kan veel veranderen in 5 jaar. Aviko is bezig de toekomstplannen op een rij te zetten. Daar past een nieuwe leiding bij.”

Aviko heeft te weinig productiecapaciteit om te kunnen meegroeien met de afzetmarkt

Waar moeten de toekomstplannen op gericht zijn?

“Vooral op groei. De afzet van aardappelproducten groeit wereldwijd gemiddeld met 4% per jaar. En deze groei houdt zeker nog 10 jaar aan. In China bedraagt de groei zelfs meer dan 10%, in Oost-Europa rond 6% en in West-Europa blijft de afzetmarkt min of meer stabiel. Aviko wil meegroeien met de markt, maar dan moeten we ieder jaar minimaal 4% meer producten verkopen om ons marktaandeel stabiel te houden. Het is voor de aardappeltelers belangrijk dat Aviko blijft groeien. Zij kunnen dan meegroeien.”

Hoe gaat Aviko die groei realiseren?

“Wat betreft marketing en sales is Aviko daar klaar voor. We hebben een mooi productportfolio, de klanten zijn er en onze afzetorganisatie staat als een huis. Maar we hebben voor de toekomst te weinig productiecapaciteit. Onze fabrieken zitten tot de nok toe vol. We hebben een aantal mogelijkheden. We kijken waar we de productie in onze bestaande fabrieken verder kunnen optimaliseren. We kunnen gaan bouwen in Poperinge in Zuid-België. We kunnen ook een andere plek kiezen voor een nieuwe fabriek, maar dan bij voorkeur in een groeimarkt, zoals China of Oost-Europa. We staan op het punt beslissingen te nemen over hoe en waar we de productiecapaciteit gaan vergroten.”

Uitbreiden in China, terwijl de samenwerking met Snow Valley net is beëindigd?

“China is een groot succes voor Aviko. Het land is een zeer interessante markt geworden. 20 jaar geleden was het een avontuur om daar aan de slag te gaan. Binnen 1 generatie is het de markt van de toekomst geworden. Aviko heeft daar een sterke merknaam en een grote klantenkring opgebouwd. Die beleveren we nu vanuit Europa, maar een optie is om daar zelf weer te gaan produceren, in samenwerking met een ander bedrijf of zelfstandig.”

Past een Europees concept van klantgerichtheid en innovatieve producten wel in een zich ontwikkelende afzetmarkt als China?

“Dat past inmiddels heel erg goed. In China zitten grote fastfoodketens als McDonald’s, KFC en Burger King. Maar er zijn ook veel regionale concepten ontstaan, die zich willen onderscheiden in de afzetmarkt. Die ontwikkelingen gaan heel snel. En Aviko past daar goed bij. Deze ontwikkeling zien we ook in Oost-Europa. Ook daar groeit de afzetmarkt hard, met zo’n 6% per jaar.”

Kijkt u ook naar andere afzetmarkten, bijvoorbeeld in Afrika of Zuid-Amerika?

“We exporteren naar die markten, maar hebben op dit moment geen plannen voor investeringen daar. Het is belangrijk dat Aviko zich focust op onze markten in West-Europa, Oost-Europa en China. Toen ik 1 januari werd benoemd als ad-interim-CEO bij Aviko, liepen hier sowieso heel veel projecten. Ik heb het aantal projecten verminderd om die focus aan te brengen. De grootste uitdaging voor Aviko is om de juiste keuzes te maken uit het grote aantal mogelijkheden dat er is op de afzetmarken. We moeten niet te veel willen, omdat dat een te grote druk legt op de organisatie.”

Voor productie-uitbreiding heeft Aviko aardappelen nodig. Is daar ruimte voor in West-Europa?

“Het aardappelareaal kan groeien in Noord-Frankrijk, Duitsland en Oost-Europa. Daar is ruimte genoeg voor. Dat geldt ook voor China, maar daar is de aardappelteelt nog niet optimaal ontwikkeld. Wij kunnen daar onze kennis en ervaring gebruiken om dat te verbeteren.”

Maar wat als de wereldeconomie terugvalt of als er forse CO2-heffingen komen of een harde brexit met invoerheffingen?

“Aardappelproducten hebben als sterk punt dat ze een hoge belevingswaarde hebben voor de consument tegen een lage prijs. Een Britse importheffing van 15% of een CO2-heffing kost een paar cent per portie frites. Dat heeft nauwelijks invloed op de consumptie. Wat de CO2-uitstoot betreft, proberen we zo zelfvoorzienend mogelijk te worden. Het vrieshuis hier in Steenderen en een naast gelegen weiland komen vol zonnepanelen te staan.”

Een nieuwe fritesfabriek kost al gauw € 200 miljoen. Krijgt u daar wel steun voor binnen Cosun, zeker nu 2018 voor de coöperatie een moeilijk financieel jaar was?

“Daar is zeker veel steun voor. Ik ben als CEO van Aviko blij met Cosun en de coöperatie is blij met Aviko. Cosun is bereid te investeren in Aviko. Het grootste deel van onze cashflow wordt weer geïnvesteerd in Aviko. Zonder Aviko had Cosun vorig jaar verlies geleden. Cosun is het eens met onze strategie van winstgevende groei, die is gebaseerd op innovatieve producten met toegevoegde waarde.”

Aardappelverwerker is eigendom van bietentelers

Aviko verwerkt aardappelen tot frites en specialiteiten. Aviko Rixona produceert vlokken en granulaat. Aviko verwerkt jaarlijks zo’n 1,6 miljoen ton aardappelen en draaide in 2018 een omzet van € 860 miljoen. Het is de vierde producent van aardappelproducten in de wereld en de tweede in Europa.
Aviko is in 1962 opgericht door telers in de Achterhoek (Aardappel Verwerkende Industrie Keppel en Omstreken). In 1970 werd het overgenomen door Cebeco Handelsraad. Die verkocht later een deel van de aandelen aan coöperatie Cosun. In 2002 werd Aviko volledig eigendom van Cosun. De coöperatie is van 9.200 bietentelers.

U bent enthousiast over Aviko. Gaat u solliciteren als nieuwe CEO?

“Het past niet in mijn gezinsleven. We wonen in Schotland. Maar als ik in Nederland zou wonen, zou ik dat zeker doen. Het is volgens mij de mooiste baan in de Nederlandse agrifood-sector.”

Of registreer je om te kunnen reageren.