‘Rupsje Nooitgenoeg en het stikstofslot’
Nou, daar is het verwachte stikstofplan om Nederland van het stikstofslot te krijgen. En het valt niet mee; het is zelfs zeer pijnlijk. Voor de veehouders rondom de Natura 2000-gebieden is het plan keihard. In vijftien zones van 1 kilometer rondom de meest gevoelige natuurgebieden en 85 zones van 500 meter rondom andere Natura 2000-gebieden moeten boeren innoveren, extensiveren, verplaatsen of stoppen.
Trekkers vier jaar geleden op weg naar Stroe tijdens de boerenacties. Foto: Mark Pasveer
Akkerbouwers in deze zones krijgen ook te maken met maatregelen. Er komen maatregelen op het gebied van stikstof, hydrologie en gewasbescherming. Zo is er in het plan verder gekeken dan alleen naar stikstof. En ook de landelijke maatregelen in het plan raken de hele agrarische sector op meerdere gebieden. Vooral de norm van 2,6 grootvee-eenheden per hectare landbouwgrond doet veel pijn. En een grasland-/rustgewassenverplichting van 85% op zand- en lössgronden. Maar er zitten ook maatregelen in die de opvolging van het bedrijf in de weg staan, want dier- en fosfaatrechten worden bij overdracht buiten de familie afgeroomd. De lijst met maatregelen in het plan is lang; voor iedereen zit er wel iets in waar hij of zij mee te maken krijgt. Het plan is de uitkomst van alle politieke afwegingen die er op dit moment spelen.
‘Nooit genoeg’
Maar hoe dan ook vragen deze plannen weer veel van het aanpassingsvermogen van de boeren en de agrarische sector. Boeren komen samen om alle zorgen te bespreken, gezamenlijk of met belangenbehartigers. Het gesprek van de dag gaat niet meer over de droogte en de hitte. Het gevoel van ‘is het dan nooit genoeg’ overheerst. Waarom moet de agrarische sector weer inleveren? Er zijn al zoveel dieren weggegaan, stallen gesloopt, veel gewasbescherming is inmiddels verboden en innovaties volgen elkaar in rap tempo op. Het is nog niet genoeg om Nederland van het ‘stikstofslot’ te krijgen.
En nu ligt er een onmogelijk plan, zonder goede aansluiting op de praktijk, waar de agrarische sector mee aan de slag moet. Want een bedrag van €20 miljard klinkt op papier veel, maar gezien de opdracht kun je er in de praktijk weinig mee. Boosheid en machteloosheid overheersen. Is dit het dan?
Speelveld in beweging?
Vooropgesteld, het plan ziet er echt niet goed uit. Ik ga dan ook geen positief verhaal houden, maar het is een plan. En met een plan kan nog van alles gebeuren. Zoals aangegeven, is het plan de uitkomst van alle politieke afwegingen die er zijn. Als het plan zo blijft, lijkt de minister steun van links te krijgen. PRO heeft al duidelijk aangegeven dit plan volledig te steunen. Rechtse partijen hebben allemaal felle kritiek op het plan, maar buitelen vooral over elkaar heen; een gezamenlijk front mist nog om de coalitie te laten bewegen.
Het politieke spel is gestart, maar pas na het zomerreces van de Tweede Kamer wordt echt meer duidelijk. De vraag is of iedereen tot 31 augustus gaat wachten of dat juist deze zomer het speelveld in beweging komt. Ik denk niet dat de boeren en boerenorganisaties wachten tot na de zomervakantie. Daar is het plan te pijnlijk voor.
