Stikstofdebat: Kabinet heeft steun PRO, rechtse partijen buitelen over elkaar heen
Landbouwminister Jaimi van Essen zou een zwaar stikstofdebat wachten, maar weet zich nu al gesteund door oppositiepartij PRO. Rechtse partijen vormen geen front, laat staan een Kamermeerderheid met de coalitie.
CDA-Kamerlid Jan-Arie Koorevaar wordt flink aan de tand gevoeld tijdens het stikstofdebat in de Tweede Kamer. Op de voorgrond staan Pieter Grinwis (ChristenUnie) en Caroline van der Plas (BBB). Foto: ANP
De Tweede Kamer maakt de keuze voor LVVN-minister Jaimi van Essen makkelijker, niet moeilijker, om een Kamermeerderheid te vinden voor zijn ingrijpende stikstofplannen. De minister krijgt bij voorbaat steun van de linkse oppositiepartij PRO. Van rechtse partijen komt vooral felle kritiek. Het is soms bijna ieder voor zich. Van een rechts front om de stikstofplannen om te buigen is geen sprake en dus ook niet van een Kamermeerderheid met coalitiepartijen D66, VVD en CDA.
De Kamer debatteert vandaag over het ingrijpende stikstofpakket van het kabinet-Jetten waar veel boeren op afkomen. De kritiek op de stikstofplannen van minister Van Essen is niet van de lucht. Bijna alle oppositiepartijen zijn zeer fel en willen dat het anders moet. Er zijn grote zorgen over zonering rond Natura 2000-gebieden, de scherpe grondgebondenheidsnorm en het emissiedoel voor de melkveehouderij in 2035. Partijen als BBB, SGP, ChristenUnie en JA21 willen daarin flink schrappen, maar de ‘een’ wil meer snijden dan de ander.
Er is kortom geen eenduidige lijn. Die is er aan de linkerkant van de Kamer wel. PRO steunt het stikstofpakket zolang er niet aan gemorreld wordt. Dat geldt alleen niet voor een snellere invoering van de rekenkundige stikstofondergrens, mits er maatregelen genomen worden, zegt PRO-Kamerlid Laura Bromet desgevraagd. Daarmee heeft minister Van Essen over links al een Kamermeerderheid voor zijn plannen.
CDA flink aangevallen
Coalitiepartij CDA wordt tijdens het debat flink aangevallen over de stikstofplannen. De partij heeft immers de handtekening onder de plannen gezet. PRO waarschuwt CDA-Kamerlid Jan-Arie Koorevaar dat die niet te veel tegemoet mag komen aan partijen die willen tornen aan het stikstofpakket dat voorligt. “Onze steun heeft u al, verzilver die dan ook”, zegt Kamerlid Laura Bromet. Aan de andere kant trekken ChristenUnie en SGP ook aan het CDA. Zij willen onder meer van de zonering en grondgebondenheidsnorm af. Maar het is het een of het ander; het kan niet allebei.
CDA en ook VVD worden zwaar bekritiseerd over de vergunningverlening die door dit stikstofpakket los moet komen. Beide partijen laten weten dat ze ervan overtuigd zijn dat er door dit pakket straks weer vergund kan worden. Ze moeten alleen wel toegeven dat ze geen garantie kunnen geven en dat leidt tot flinke kritiek in de Kamer.
D66 benadrukt in het debat – net als de minister – dat het stikstofpakket als een Jenga-toren is. “Je kunt er niet zomaar iets uithalen.” Er zal altijd iets voor moeten terugkomen. Denk bijvoorbeeld aan een nog scherpere grondgebondenheidsnorm als enkele 1-kilometerzones van tafel gaan.
BBB: desastreus beleid
BBB vindt de stikstofplannen van het kabinet-Jetten ‘desastreus’. “Er moet heel veel uit”, zegt BBB-Kamerlid Caroline van der Plas aan het begin van het debat. “We hebben een heel lijstje, maar de zonering en de grondgebondenheidsnorm van 2,6 GVE per hectare moeten sowieso verdwijnen. Dan draai je duizenden boeren de nek om.”Van der Plas gebruikt grote woorden tijdens het debat en noemt het stikstofpakket van 26 juni een ‘mes in de rug’ van de boeren. “Premier Jetten en minister Van Essen stonden die dag breed lachend het einde van de boeren te verkondigen.”
Van der Plas hekelt de keuze voor brede zones rond Natura 2000-gebieden, grondgebondenheid en afroming. “De minister verdient de Tjeerd de Groot-award, want dit beleid is halvering van de veestapel. Het is de natte droom van D66.” Volgens Van der Plas is het kabinetsbeleid een fataal ongeluk en een frontale aanval op boeren. “Met elke boer die verdwijnt, verdwijnt er een stuk geloof in de overheid.”
SGP: vergunningverlening komt níet op gang
SGP-Kamerlid André Flach zegt zich zorgen te maken over de boeren die zich terugvinden in het kaartje met de zones. Hij vindt dat het kabinet met de stikstofplannen en de extensiveringskoers veel te veel op de stoel van de boer zit. Volgens Flach komt vergunningverlening door een geborgde emissiereductie en het daaropvolgende natuurherstel niet op gang. “Het eerste is een misrekening, het tweede is onzeker.” De SGP’er wil geen eenzijdige focus op stikstof, maar juist op natuurbehoud.
“Er moeten herstelmaatregelen komen, geen emissieplafonds”, meent Flach. “We zijn tegen harde emissienormen, scherpe zonering en de grondgebondenheidsnorm is ons een graat in de keel. De kritische depositiewaarde moet niet alleen uit de wet, maar ook uit de vergunningverlening.”
ChristenUnie wil eveneens af van de 1-kilometerzones. De partij noemt de grondgebondenheidsnorm een brute manier. “Er moet nog veel veranderen en verbeteren in dit stikstofpakket”, zegt Kamerlid Pieter Grinwis. “Streeft het kabinet er nog steeds naar om 100 Kamerzetels achter dit plan te krijgen? Dan is het dit kabinet geraden om een goed fundament te bouwen.” Grinwis maakt zich zorgen of de vergunningverlening loskomt. “Als dat niet gebeurt, dan is het trappetje van Remkes – innoveren, extensiveren, verplaatsen, stoppen – vooral een trap na.”
Kabinet over links of over rechts
Oppositiepartij PRO liet dinsdag weten de stikstofplannen van het kabinet te willen steunen mits die plannen niet afgezwakt worden. Ook vindt de partij dat er een schep bovenop moet als uit doorrekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving blijkt dat de stikstofplannen niet ver genoeg gaan. Meerdere partijen noemen dit een ‘dictaat’ en zijn kritisch, maar Kamerlid Laura Bromet wil daar niet in mee. “Dit pakket is ook niet ons plan, maar het is wel ons standpunt. We willen gewoon van de stikstofdiscussie af en aan de slag.”
BBB-Kamerlid Van der Plas is zeer fel. “Als je eist wat PRO wil, dan heb je geen ziel. Dit zijn dictatoriale trekjes.” ChristenUnie-Kamerlid Pieter Grinwis wil weten of er ook niet getornd mag worden aan gebieden waar zonering gaat gelden. Bromet wil echter eerst het antwoord van de minister afwachten.
SGP-Kamerlid André Flach wil weten of BBB bereid is om te voorkomen dat het kabinet over links – met steun van PRO – een Kamermeerderheid haalt voor de stikstofplannen. “We willen allebei het kabinet niet in de armen van PRO drijven en u bent groot in de Eerste Kamer en hebt daar een sterke positie”, zegt Flach. Dat wil Van der Plas. Ook geeft ze aan dat provincies niet zomaar meebuigen. “Ik ga niet meewerken aan desastreus beleid. Onze BBB-gedeputeerden in de provincies staan er ook zo in.”
PRO wil biologisch als norm in zones
Bromet krijgt tijdens het debat meerdere keren schampere reacties vanaf de publieke tribune. Op een bepaald moment schreeuwt een boerin haar meermaals toe: “Jij maakt ons kapot!” Als het PRO-Kamerlid verder gaat, vraagt ze zich af waarom het kabinet biologisch niet tot norm heeft gemaakt in zones rond Natura 2000-gebieden. Ook wil ze weten waarom het kabinet op fosfaatrechten en niet op hectares stuurt. Daarnaast wil PRO een garantie op vergunningverlening van LVVN-minister Jaimi van Essen. Iets waar oppositiepartij Volt zich ook zorgen over maakt.
SP-Kamerlid Sandra Beckerman mist een echte visie op landbouw. Dan gaat het volgens haar om een verdienmodel voor kleinere bedrijven. “De minister wil dat bedrijven extensiveren, maar maatregelen raken boeren hard. Zones zijn zeer ingrijpend en werken alleen als je boeren perspectief geeft dat ze gaan verdienen. Boeren moeten straks niet klem zitten tussen overheid, wereldmarkt, bank en supermarkt.” Esther Ouwehand, Kamerlid voor Partij voor de Dieren, vraagt zich af of het stikstofpakket genoeg is. Doelen zijn volgens haar naar beneden bijgesteld.
Het stikstofdebat begon om 13.30 uur. Landbouwminister Jaimi van Essen is op het moment van publicatie van dit artikel nog niet aan het woord geweest tijdens het stikstofdebat.
