Verdeelde Kamer krijgt geen beweging in norm grondgebondenheid
Er klinkt veel kritiek op het voorstel van het kabinet om voor de melkveehouderij een grondgebondenheidsnorm in te stellen van 2,6 grootvee-eenheden (GVE) per hectare. De kritiek komt zowel van links als van rechts. Daarom ziet het ernaar uit dat er geen verandering komt in het voorstel van landbouwminister Jaimi van Essen.
De rechterzijde van de Kamer heeft veel kritiek op de voorgenomen grondgebondenheidsnorm van 2,6 GVE/ha in 2035. Melkveehouders in uitspoelingsgevoelige gebieden (zand- en lössgronden) krijgen daarnaast een grasland-/rustgewassenverplichting van 85%. Foto: Ronald Hissink
De meeste kritiek op de grondgebondenheidsnorm als onderdeel van het stikstofpakket klinkt vanuit de rechterzijde van de Kamer. BBB-Kamerlid Caroline van der Plas zei dat deze norm de nekslag voor duizenden boeren zal betekenen en dat het niks met stikstof te maken heeft. Het is er volgens haar gewoon in gefietst en een middel om de veestapel verder te doen krimpen. JA21-landbouwwoordvoeder Maarten Goudzwaard vreest eveneens dat het voor veel boeren veel impact zal hebben en dat het soms hun bestaansrecht kan beïnvloeden. Hij zou een eventuele grondgebondenheidsnorm bovendien liever koppelen aan de waterkwaliteit dan aan het stikstofbeleid. Ook Pieter Grinwis (ChristenUnie) vindt de grondgebondenheidsnorm niet passend in het stikstofpakket. “Het doel hiervan is goed zorgen voor het platteland en dat Nederland van het vergunningenslot komt. Grondgebondenheid gaat daar werkelijk 0,0 bij helpen”, aldus Grinwis. Bovendien mist hij de mogelijkheid om via doelsturing meer ruimte te krijgen als de waterkwaliteit voldoet. “Ik werk rustig door aan mijn initiatiefwet”, zegt hij tijdens het debat.
‘Halvering van de veestapel in een nieuw jasje’
Ook SGP’er André Flach vindt de norm onacceptabel. “Het is de halvering van de veestapel van Tjeerd de Groot in een nieuw jasje. Het dient geen direct milieudoel; het zorgt voor verdere stapeling van milieuvoorschriften”, vindt Flach. PVV’er Chris Jansen spreekt van een ‘bezopen maatregel’.
‘Norm draagt niet bij aan meer dierenwelzijn’
De linkse partijen zijn juist voor de strenge grondgebondenheidsnorm. Al vindt PRO-Kamerlid Laura Bromet de 2,6 GVE/ha eigenlijk nog te hoog. Ze zegt dat veel boeren ermee uit de voeten kunnen, maar erkent ook dat de maatregel veel impact zal hebben in de gebieden waar de veedichtheid te groot is. Ze wijst erop dat juist daar – in Gelderland en Noord-Brabant – maatregelen genomen moeten worden vanwege de druk op de natuur. PvdD-Kamerlid Esther Ouwehand vindt de voorgenomen norm te soepel, omdat het ruimte biedt voor samenwerking met akkerbouwers binnen een straal van 25 kilometer. Dan zegt het volgens haar nog niets over het areaal rondom de stal dat nodig is om weidegang te bieden en zo voor een beter welzijn van de koeien te zorgen.
Mest blijft vrij verhandelbaar
Coalitiepartijen D66, CDA en VVD steunen de norm. D66’er Anne Marijke Podt verwacht dat hiermee echt stappen gezet kunnen worden naar een toekomstbestendige landbouw die rekening houdt met de leefomgeving. VVD’er Renate den Hollander is blij met de mogelijkheid voor samenwerking met akkerbouwers om aan de norm te voldoen, zeker voor intensieve melkveebedrijven. Wel vindt ze dat het er niet toe mag leiden dat akkerbouwers in gebieden met een dunne veebezetting, zoals Zeeland, straks niet meer over dierlijke mest kunnen beschikken. Landbouwminister Jaimi van Essen reageert dat die bezorgdheid onterecht is, omdat mest gewoon vrij verhandelbaar blijft.
Van Essen: grondgebondenheid draagt bij aan balans
Op de kritiek van de rechtse partijen dat grondgebondenheid niet bijdraagt aan vermindering van de stikstofemissie reageert landbouwminister Van Essen dat de maatregel er breed aan bijdraagt. Hij benadrukt dat het kabinet met de invoering van grondgebondenheid wil dat de melkveehouderijen meer in balans komen met de leefomgeving. “Het stuurt op het extensiveren van de melkveehouderij in sommige gebieden en waar dat nodig is op het borgen van het graslandareaal door een graslandnorm. Het is een maatregel die breed bijdraagt aan maatschappelijke doelen: het regionaal sluiten van kringlopen, de waterkwaliteit, weidegang, klimaatmitigatie en biodiversiteit.” Van Essen is niet van zins om de norm aan te passen, behalve voor boeren die al heel goed scoren.
SGP, JA21, ChristenUnie en BBB dienden gezamenlijk een motie in waarin ze vragen om gemeenten en provincies ruimte te geven om ook buiten de aangewezen zones gebiedsgerichte maatregelen te nemen om aan de regionale maatregelen te voldoen. Dit in plaats van de verplichte generieke grondgebondenheidsnorm en de bedrijfsgebonden emissienormen. Van Essen ontraadde de motie. Over de motie wordt donderdagavond gestemd.
