‘Gelijk EU-speelveld; hoe eerlijk is eerlijk?’

Een eerlijk speelveld bestaat meestal niet, maar de Nederlandse suikerbietenteler laat zich hierdoor niet kisten.Onder economen en ook onder beleidsmakers, als het ze uitkomt, hoor je regelmatig het argument van ‘een gelijk speelveld’. Daarmee bedoelen ze dat er sprake moet zijn van eerlijke concurrentie. Ook ultraliberale geesten, die weinig van allerlei overheidsinterventies in de economie moeten hebben, willen één uitzondering: een goed mededingingsbeleid. De mededingingsautoriteit moet ervoor waken dat alles eerlijk gaat.Scheefgetrokken situatieMaar hoe eerlijk is eerlijk? Is dat eigenlijk wel haalbaar? Neem nou de zaak van de neonicotinoïden. Steeds meer landen in de EU verlenen derogatie voor deze regeling. Als je in de ene lidstaat een bepaald middel wel mag gebruiken en in de andere niet, dan is dat oneerlijke concurrentie. Nederland staat het gebruik niet toe. Daar gaat het gelijke speelveld van de bietenteler. We hebben al een scheefgetrokken situatie doordat een aantal lidstaten gekoppelde hectaresteun voor suikerbieten geven en nu komt dit daar ook nog bij. Ik vind dit oneerlijk en iets wat beleidsmakers, de EU voorop, zouden moeten voorkomen. Toch is daar het verhaal niet mee af. Inventieve oplossingenNederland staat dan wel op achterstand, maar heeft een inventieve oplossing gevonden. Er is een waarschuwingssysteem geïntroduceerd waardoor de vergelingsziekte goed wordt gesignaleerd en er tijdig actie wordt ondernomen. Dit lijkt goed te werken; de opbrengstderving in Nederland bleef zeer beperkt, in de orde van grootte van enkele procenten. Frankrijk, toch ook geen kleine jongen, doet het veel slechter. Daar daalde door de vergelingsziekte in 2020 de productie met 30% ten opzichte van 2019. In Polen, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk vonden ook forse opbrengstdalingen plaats. Suikerproducenten en telersorganisaties trokken aan de bel bij hun regeringen en dertien lidstaten, waaronder al onze buren, gingen overstag: zij mogen weer omhuld bietenzaad gebruiken.Jij bent al weer concurrerend en voldoet aan een standaard die er zeker komt, terwijl anderen doormodderenTrots op Nederlandse aanpakDit is duidelijk geen ‘gelijke monniken, gelijke kappen’. En toch springt Nederland er tot zover best goed uit, al weet je natuurlijk niet of dat altijd zo goed gaat. Ik ben eigenlijk best trots op de Nederlandse aanpak. Het leert me twee nieuwe dingen. Het eerste is dat een eerlijk speelveld in de praktijk helemaal niet bestaat, alle geroeptoeter van beleidsmakers ten spijt. Op zijn best kom je er een klein beetje in de buurt. Het tweede is ‘dat elk nadeel z’n voordeel heb’ om het eens Cruijffiaans te zeggen. Wie weet dat hij 1-0 achter staat, weet dat het alle hens aan dek is. Hij gaat ervoor! Dat kan stimuleren en inspireren tot een nieuwe aanpak. En dan kon je wel eens 2-1 voor komen te staan: jij bent al weer concurrerend en voldoet aan een standaard die er zeker aan komt, terwijl anderen blijven doormodderen.Goed nieuws in een unfaire wereld. Tegelijkertijd is dit kwetsbaar en geen vrijbrief voor overheden om te ver voor de muziek uit te gaan lopen.