‘Ecologische voetafdruk hoog per hectare’

Ons milieubeslag per kilo is het laagst van de hele wereld, maar per hectare is het hoog.ABN Amro heeft laten onderzoeken wat het milieubeslag van landbouwproducties in verschillende landen is. De conclusie is dat, gemeten per kilo product, het milieubeslag het laagst is in Nederland. Dat is mooi, ook al omdat het rapport van de bank veel publiciteit gekregen heeft. En positieve publiciteit voor de Nederlandse landbouw is nooit weg. Maar voordat u buiten uw schoenen gaat lopen van trots, er horen wel wat kanttekeningen bij. Lees ook: Nederlandse boeren laagste milieu-impact ter wereldHet onderzoek richt zich op een beperkt aantal milieuaspecten, zoals CO2 en antibiotica. Dat zijn appels en peren, uit een mand met nog veel meer appels en peren. Voor studenten gebruik ik vaak onderzoek van Esther Van Asselt van het Rikilt, die drie stalsystemen voor legkippen heeft onderzocht op duurzaamheid. Uit haar onderzoek blijkt dat systemen goed kunnen scoren op bepaalde aspecten, maar nooit op alle. Kleine ecologische voetafdruk per kiloVrije-uitloopsystemen scoren in veel opzichten goed, maar bijvoorbeeld niet op uitval en grondgebruik. En zo is het ook met de Nederlandse landbouwproductie. Per kilo gebruiken we dan wel weinig antibiotica, maar per kilo leveren we ook weinig kruidenrijk grasland. Het lage milieubeslag per kilo, of zoals het mooi heet, de kleine ecologische voetafdruk per kilo, is al veel langer bekend. In het WRR-rapport Grond voor Keuzen van precies 25 jaar geleden, is dat helder uitgewerkt. De belangrijkste schrijver van dat rapport was Rudy Rabbinge, de bekende Wageningse professor. Uit dat rapport kwam duidelijk naar voren dat ruimtelijk geconcentreerde en intensieve productie tot een laag milieubeslag per kilo leidt. Maar in de discussie naar aanleiding van het rapport kwam vooral ook naar voren dat geconcentreerde en intensieve productie op de plek zelf grote negatieve gevolgen kan hebben. Op plekken met veel intensieve landbouwproductie is misschien veel fijnstof, of het stinkt er, er is overlast van grote machines, de weidevogels komen in de verdrukking, het grondwater voldoet mogelijk niet, en wat al niet meer. Foto: Bert JansenWeerstand op lokaal niveauKortom, op globaal niveau is geconcentreerde productie een prima idee, maar op lokaal niveau soms niet. Dat is dan ook precies wat de Nederlandse landbouw dagelijks meemaakt: weerstand en gedoe op lokaal niveau. Ik was vorige week op een schapenboerderij in de bergen van Polen. Lage intensiteit, super landschap, kruidenrijk grasland, en heerlijke kaasjes. En toch, de milieubelasting van die kaasjes is per kilo waarschijnlijk hoger dan die van kaas van RFC of DOC.Dat de overlast van de Nederlandse landbouw op globaal niveau gering is, kan een prima verkoopargument voor de export zijn. Frau Antje kan er zeker wat mee, en ze hoeft er niet voor te liegen. Ondanks de kanttekeningen draagt het ABN Amro-rapport daar toch maar mooi aan bij.