Cosun: bietenprijs moet omhoog

Cosun heeft een nieuwe strategie. De kern blijft het verwaarden van grondstoffen. Maar de bietenprijs moet omhoog. Ook wil Cosun beter uitdragen hoe de coöperatie bijdraagt aan een duurzame samenleving.De akkerbouwers hebben een kletsnatte oogst achter de rug. Op veel plaatsen zijn de sporen nog zichtbaar op de akkers. Dat gaat dit jaar gevolgen hebben voor de vervolgteelten, zeker als de winter zo zacht blijft. Het zet akkerbouwers aan het denken. Hoe ga ik mijn bouwplan invullen? Wat ga ik doen met gewassen die ik soms onder slechte omstandigheden moet oogsten?Goede toeslag bovenop basisprijsBietentelerscoöperatie Cosun realiseert zich dat akkerbouwers dergelijke afwegingen maken. Een goede opbrengstprijs verzacht de zorgen om kapot gereden akkers. Daarom streeft de coöperatie ernaar om de bietenprijs op een hoger peil te brengen. Er geldt een minimumprijs van € 32,50 per ton bieten (17% suiker en WIN van 91 punten). Een goede toeslag bovenop de basisprijs maakt het voor de Cosun-leden aantrekkelijker om bieten te telen. De toeslag hangt af van de winst die Cosun maakt.Coöperatie Cosun is van 8.800 bietentelersRoyal Cosun is een Nederlandse coöperatie van 8.800 bietentelers en is actief in plantaardige voeding en voedingsingrediënten, veevoer, bio-based toepassingen en groene energie. Cosun heeft vijf businessgroepen. Suiker Unie produceert suiker uit bieten. Aviko verwerkt aardappelen. Sensus vermarkt inuline uit cichoreiwortels. SVZ verwerkt groenten en fruit tot puree en concentraten, die worden verwerkt in voedingsmiddelen. Duynie verwerkt reststoffen uit de levensmiddelenindustrie en de ethanolsector tot ingrediënten voor veevoer en petfood voor huisdieren. Het Duynie-bedrijf Novidon haalt aardappelzetmeel uit het proceswater van fritesfabrikanten in heel Europa. De zetmeelderivaten worden gebruikt in lijm, papier en bouwmaterialen.Cosun realiseerde in 2018 een omzet van € 2,1 miljard. Aviko is het grootste dochterbedrijf, goed voor 42% van de omzet. Daarna volgde Suiker Unie met een aandeel van 36%. De andere dochterbedrijven zorgden in 2018 samen voor 22% van de omzet.Nieuwe strategieHet streven naar een hogere bietenprijs is één van de speerpunten in de nieuwe strategie die Cosun heeft opgesteld. De strategie geldt voor een periode van 10 jaar (2020-‘30). Niet dat de bestaande strategie verouderd is. Want de basis blijft hetzelfde. De kernactiviteit van Cosun is het verwaarden van agrarische grondstoffen, zodat een goede bietenprijs kan worden betaald aan de 8.800 leden. Wat Cosun toevoegt aan de strategie is dat die verwaarding wordt gestimuleerd door innovaties en nieuwe producten. Dat moet leiden tot een hogere bietenprijs. Daarnaast wil de coöperatie beter communiceren met de buitenwereld welke bijdrage de bietentelers en de Cosun-bedrijven leveren aan een duurzame samenleving. De nieuwe visie is besproken in de ledenraad en Cosun gaat in februari hierover in gesprek met de leden op de telersvergaderingen.Bieten worden met een muis opgeladen. Bietentelerscoöperatie Cosun streeft naar een hogere bietenprijs om de teelt aantrekkelijk te houden. Dat staat in de nieuwe strategie van de coöperatie. - Foto: Henk RiswickLandbouwwereld sterk veranderdDe oude strategie is opgesteld in 2009. Deze is niet meer up-to-date. Want de landbouwwereld is in die tien jaar veranderd. Directievoorzitter Albert Markusse van Cosun zet de veranderingen op een rij. “Het imago van de agrarische sector en de voedselproductie is veranderd. De zorgen voor natuur en milieu zijn toegenomen. De samenleving kijkt nog meer naar wat de boer en de landbouwsector doet. Daarnaast veranderen de voedingstrends. De vraag naar plantaardig eiwit groeit ten koste van dierlijk eiwit. Suiker als voedingsmiddel staat ter discussie. De regeldruk is enorm toegenomen. Dit alles heeft gevolgen voor de akkerbouwers die hun gewassen aan onze bedrijven leveren.”Zorgen over snelheid van veranderingenVoorzitter Dirk de Lugt van de raad van beheer merkt het als hij met zijn leden praat op bijeenkomsten. “Er zijn zorgen over de snelheid waarmee dingen veranderen. Neem het verbod op neonicotinoïden of op gewasbeschermingsmiddelen in andere teelten. Telers hebben ook zorgen over het klimaat. De klimaatverandering heeft de laatste jaren een forse impact gehad op de oogst. Tevens zijn er vragen hoe we de weerbaarheid van de bodem kunnen vergroten. Hoe krijgen we toenemende kosten op onze bedrijven doorberekend in de prijzen?”Fritesaardappelen worden opgeladen. Aardappelverwerker Aviko draaide in 2019 het beste jaar ooit. De goede resultaten van Aviko verhogen de toeslag die Cosun betaalt op de basisprijs voor bieten. - Foto: Peter RoekGoed verhaalDoor alle uitdagingen die op de akkerbouwers afkomen, raakt het wel eens ondergesneeuwd welke positieve bijdrage de sector levert aan de Nederlandse samenleving. Cosun wil dat meer onder de aandacht brengen.Cosun werkt al heel duurzaam en circulair. Dat verhaal willen we beter uitdragenMarkusse vindt dat Cosun en de leden een goed verhaal hebben te vertellen aan de samenleving. “Nederlandse boeren telen duurzaam, hebben veel kennis en werken professioneel. Boeren leggen CO₂ vast in de bodem. En Cosun heeft duurzame fabrieken waar mooie producten worden gemaakt. We produceren gezond voedsel, hernieuwbare grondstoffen en groene energie. We investeren in onderzoek en ontwikkeling. Cosun werkt al heel duurzaam en circulair. Dat verhaal willen we beter uitdragen.”Praten met alle stakeholdersHet is een sterk verhaal, vindt ook De Lugt. “We willen beter laten zien wat we doen en welke bijdrage we leveren, zodat de maatschappij ons waardeert. Er zijn ruim 10.000 akkerbouwers die gewassen aan de Cosun-bedrijven leveren: bieten, aardappelen en cichorei. We willen de akkerbouwers ondersteunen om hen ook dat verhaal te laten vertellen. We gaan daarover praten met alle stakeholders, dus met alle partijen waar Cosun mee te maken heeft. Daar horen natuur- en milieuorganisaties ook bij.”RealistischDe Lugt wil bij het opstellen van actieplannen realistisch zijn. Hij noemt als voorbeeld de strokenteelt, waarbij gewassen worden geteeld in smalle stroken van drie meter breed of een veelvoud daarvan. “Strokenteelt wordt vaak gezien als een alternatief voor gewasbescherming. Maar een belangrijke vraag is of teelten in smalle stroken wel haalbaar zijn in de praktijk. Daarom gaat Cosun strokenteelt uitproberen in de praktijk bij bieten, aardappelen en cichorei.”Geld verdienenDe nieuwe strategie van Cosun is volgens Markusse echter niet alleen een mooi verhaal. “Onze leden willen dat Cosun geld verdient met alle activiteiten. Maar dat is alleen mogelijk als we een gerespecteerde bedrijfstak zijn. Onze afnemers eisen van Cosun dat we milieuvriendelijk werken, de CO₂-uitstoot verlagen en een bijdrage leveren aan een schone wereld. Ze willen dat we innovatief zijn en nieuwe producten ontwikkelen die een bijdrage leveren aan een circulaire economie zonder verspilling. Alleen als we dat doen, kunnen we een fatsoenlijk rendement realiseren op onze bedrijfsactiviteiten. Cosun loopt daarin al voorop, en dat willen we beter uitdragen via onze coöperatie en via de akkerbouwers die hun gewassen aan ons leveren.”Voorbeelden die meer in schijnwerpers mogen staanMarkusse noemt een aantal voorbeelden die meer in de schijnwerpers mogen staan. “Suiker Unie heeft het energieverbruik sinds 1990 met 50% verminderd, met een navenante verlaging van de CO₂-uitstoot. Ook de akkerbouwers leveren een bijdrage aan het realiseren van de klimaatdoelen door CO₂ vast te leggen in de bodem. Onze restproducten gaan naar het veevoer. We maken lijm, biologisch plastic en ingrediënten voor vaatwastabletten en shampoo. Suiker heeft een negatief imago als voedingsmiddel. Maar wij willen een ander verhaal vertellen. Suiker is een prachtig ingrediënt om voedsel smakelijker te maken. Suiker is ook een alternatief voor aardolie als grondstof voor chemische productie. Deze afzetmarkt groeit. In onze Duitse vestiging in Anklam zetten we suiker om in ethanol. Ook die afzetmarkt groeit. Diesel raakt uit de gratie en er wordt steeds meer ethanol gemengd door benzine. Stel je voor dat we over een paar jaar grootschalig plantaardige eiwitten uit bietenblad halen, de resten van het blad omzetten in groen gas en het digestaat weer terugbrengen naar het land. Dat is een mooi voorbeeld van een circulaire economie.”Effect op bietenprijsDe leden van de coöperatie zullen echter ook willen weten wat de nieuwe strategie voor effect heeft op de bietenprijs. Want maatregelen om de duurzaamheid te verbeteren kosten vaak geld. De Lugt beaamt dat. “Het verbod op de neonicotinoïden kost bietentelers geld doordat meer insecticiden worden gespoten. Het loofdodingsmiddel Reglone is vanaf 2020 verboden, evenals het kiemremmingsmiddel chloorprofam. Dat kost aardappeltelers 1 à 2 cent per kilo aardappelen. Dat moet uiteindelijk toch worden betaald.”Laagste bietenprijs in bijna 50 jaarCosun betaalde voor oogst 2018 de laagste bietenprijs in bijna 50 jaar (€ 35,59 per ton bij 17,42% suiker en een WIN van 89,9 punten). De Lugt: “We hebben de basisprijs van € 32,50 ingevoerd vanwege de afschaffing van de suikermarktordening in oktober 2017. Het is een minimumprijs die onze leden ontvangen. Met een toeslag daar bovenop willen we meer betalen. Daarom investeert Cosun flink in onze bedrijven. Het doel voor de niet-suikeractiviteiten was om € 5 bij te dragen in de bietenprijs. Dat mag uitdagender voor de toekomst. Uiteraard moet Suiker Unie ook een bijdrage leveren aan een plus op de basisprijs. Maar Suiker Unie draaide in 2018 voor het eerst met verlies door de erg lage suikerprijs. In 2019 heeft Suiker Unie beter gepresteerd, maar realiseerde nog geen winst. De suikermarkt is volatiel geworden na de afschaffing van de suikerquotering. Maar ook de resultaten van Suiker Unie verbeteren als de suikermarkt aantrekt. De verwachtingen voor 2020 zijn weer iets beter. Dat is positief voor de bietenprijs. Cosun wil een robuuste coöperatie zijn die een robuuste bietenprijs betaalt.”