‘Agrobosbouw: ook klimaatslim’

In de bijdrage die de Sectortafel Landbouw leverde aan het Klimaatakkoord, bleek dat daarbij ook fors op agrobosbouw werd ingezet. Maar hoe gaan we het aanplanten van bomen op akkers met een totale oppervlakte van 25.000 hectare realiseren, vraagt René van Druenen zich af.Vorig jaar september is het project ‘Businessmodellen voor agroforestry door waardecreatie’ van het Kenniscentrum Natuur en Leefomgeving (KCNL) van start gegaan. Hierin werken Hogeschool Van Hall Larenstein, HAS, Helicon, Agrobosbouw NL, stichting van Akker naar Bos, provincies Gelderland en Overijssel en 6 agrarische bedrijven 2 jaar lang samen aan ‘het inventariseren voor en ontwerpen van afzetketens voor agroforestrybedrijven en het verspreiden van de opgedane kennis’. Binnen het project valt, naast waardecreatie (verdienmodellen) en ketenontwikkeling, bijvoorbeeld ook het opstellen van een inrichtingsplan voor ieder deelnemend bedrijf.Hulp van stuurgroep om duurzamer te werkenKCNL richt zich op het verzamelen, ontwikkelen en verspreiden van kennis, waarbij het functioneert als een netwerkorganisatie van wat de 4 O’s wordt genoemd: onderwijs, overheid, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Met dit project is een bedrag van ruim € 150.000 gemoeid, waarvan ongeveer een derde afkomstig is van KCNL. De bijdrage van de andere partijen bestaat vooral uit de uren die ze in het project investeren. De 6 agrarische bedrijven die wij in de stuurgroep van dit project vertegenwoordigen, zijn nogal verschillend van aard, uiteenlopend van een 1 hectare grote voedseltuin en een 85 hectare groot biologisch melkveebedrijf tot een 30 hectare groot landgoed met vleesvee. Samen vertegenwoordigen ze in de volle breedte de mogelijkheden die agrobosbouw iedere boer die op de een of andere manier duurzamer wil gaan werken, kan bieden. Dat is een grote groep: in de op 19 juni vorig jaar door Trouw gepubliceerde uitkomsten van het opinieonderzoek ‘De Staat van de Boer’ bleek dat Nederlandse boeren toe zijn aan een grootschalige vernieuwing van de sector. Meer dan 80% gaf toen aan te willen overstappen naar natuurvriendelijke methoden en bijna de helft zegt binnen 10 jaar te willen overschakelen naar een duurzamere vorm van landbouw._{Lees verder onder het filmpje.}Agrobosbouw krijgt flink aandacht in het klimaatakkoordToen er werd geschreven aan de opzet van dit KCNL-project, zo’n jaar geleden, speelde de klimaatverandering nog niet zo’n rol als op dit moment. In de bijdrage die de Sectortafel Landbouw en landgebruik leverde aan het klimaatakkoord, bleek dat daarbij ook fors op agrobosbouw werd ingezet. Bijvoorbeeld in de vorm van het tussen nu en 2030 aanplanten van bomen in weiden en op akkers met een totale oppervlakte van 25.000 hectare. En van het aanplanten van 5.000 hectare zogenoemde biomassabossen in kippenuitlopen, allemaal verspreid over ons hele land. De komende tijd gaan we daarom ook nog na of het mogelijk is om de doelstelling van het KCNL-project te verbreden in de richting van deze klimaatopgave._{Lees verder onder de foto.}Wilgenteelt in het uitloopgebied van biologische kippen. - Foto: Herbert WiggermanWat kan agrobosbouw betekenen in bedrijfssituatie’s?Er lopen op dit moment al her en der andere proefprojecten op het gebied van agrobosbouw waarin wordt gewerkt aan het beantwoorden van vragen van boeren over wat agrobosbouw voor hun bedrijf zou kunnen betekenen. Vragen die zich bijvoorbeeld, net als bij het KCNL-project, richten op het opstellen van inrichtingsplannen aan de ene kant en van verdienmodellen aan de andere. Het zou wat ons betreft goed zijn om daarin het klimaat een volwaardige plek toe te gaan kennen, voor zover dat niet al gebeurt. Maar om meer vaart te kunnen maken met het realiseren van alle ambities die naar voren komen uit de toekomstplannen voor zowel onze landbouw (kringlooplandbouw) als ons klimaat, mogen er natuurlijk best nog meer van de boeren die willen overschakelen naar een duurzamere vorm van landbouw als agrobosbouw, eerste stappen in die richting gaan zetten. En naar hen zijn we op zoek! Belangstelling? Stuur een mailtje naar info@agrobosbouw.nl.Agroforestry/agrobosbouwAgrobosbouw is in essentie het op een (klimaat)slimme manier combineren van meerjarige gewassen (zoals bomen en struiken) met eenjarige gewassen (zoals granen of groenten; dan hebben we het over agrobosakkers) of met dieren (zoals koeien, varkens of kippen; dan hebben we het over agrobosweides). De derde en kleinste tak van agrobosbouw wordt gevormd door boslandbouw, met een opbrengst die uiteenloopt van shiitake tot medicinale kruiden (voedselbossen vallen formeel overigens niet onder agrobosbouw; daarnaast zijn ze vooral afhankelijk van de inzet van vrijwilligers en hebben ze over het algemeen geen economisch verdienmodel, maar zijn ze vooral gericht op recreatie en/of educatie).
Bij onderwijs- en onderzoeksinstellingen als Wageningen UR is de belangstelling voor agrobosbouw de laatste jaren sterk toegenomen. Wijnand Sukkel, projectleider plantonderzoek, kijkt naar wat hij de complexe en meervoudige opgave noemt waar de huidige landbouwsector voor staat, om vervolgens een opsomming te geven van de belangrijke bijdragen die agrobosbouw als integraal agro-ecologisch systeem kan leveren: het produceren van voedsel en biomassa; het efficiënt benutten van ecologische hulpbronnen (water, licht en nutriënten); het leveren van een bijdrage aan klimaatmitigatie en -adaptatie (onder andere door middel van CO₂-vastlegging); het bieden van een recreatief landschap; het versterken van de boven- en ondergrondse weerbaarheid van het landbouwsysteem en het vergroten van de biodiversiteit van het agrarisch landschap.
Je kunt het dan ook nauwelijks meer toeval noemen dat pas nog een groot meerjarig, landelijk onderzoeksprogramma van WUR op het gebied van agrobosbouw is goedgekeurd.