Varkenshouderij

Achtergrond 2 reacties

‘Extra tijd nodig voor keuze nieuwe stalsystemen’

De varkenshouderij is optimistisch, maar kampt ook met flinke onzekerheden, dat maakt het voor ondernemers lastig om keuzes te maken. Voor Brabantse varkenshouders dringt Rabo-sectorspecialist René Veldman aan op extra tijd om te kunnen kiezen voor nieuwe stalsystemen.

De verplichting dat Brabantse veehouders uiterlijk 1 april volgend jaar nieuwe vergunningen moeten hebben aangevraagd om te voldoen aan de strenge normen op het gebied van ammoniak, baart René Veldman van Rabobank zorgen. Hij is niet tegen de vernieuwing, ‘want het is in het belang van de sector dat er nieuwe stalsystemen komen’, maar het doorvoeren van de verplichting gaat hem veel te snel. “Er zijn diverse brongerichte systemen in ontwikkeling die zeer kansrijk zijn en bijdragen aan emissievermindering en een beter stalklimaat. Ook zijn een verminderde CO2-uitstoot, meer dierenwelzijn en minder stalbranden hiermee te realiseren. Het is toch een gemiste kans als varkenshouders nu richting luchtwassers worden gedwongen.”

René Veldman (47) is sectorspecialist Paarden- en Varkenshouderij bij Rabobank. Hij is afkomstig van een melkveehouderij en hielp vaak een handje bij de buren in de varkenshouderij. Na de HAS in Den Bosch ging hij aan de slag bij Laco Uden (voersystemen). De laatste 20 jaar werkt hij bij Rabobank. - Foto: Herbert Wiggerman
René Veldman (47) is sectorspecialist Paarden- en Varkenshouderij bij Rabobank. Hij is afkomstig van een melkveehouderij en hielp vaak een handje bij de buren in de varkenshouderij. Na de HAS in Den Bosch ging hij aan de slag bij Laco Uden (voersystemen). De laatste 20 jaar werkt hij bij Rabobank. - Foto: Herbert Wiggerman

Brabant schrijft geen luchtwassers voor, maar de bedrijven moeten een keuze maken uit erkende systemen. Het is maar de vraag of brongerichte systemen tijdig zijn erkend. Bovendien wijst Veldman op andere bijkomende aspecten, zoals de onduidelijkheid rond de NB-vergunning (PAS) en de stortvloed aan vergunningaanvragen die tijdig door de overheid moeten worden verwerkt.

De huidige prijzen zijn goed vanwege de Afrikaanse varkenspest in Azië. Dat maakt het mogelijk om te investeren, of kunnen ondernemers beter een financiële buffer aanleggen voor mindere tijden?

“Dat is afhankelijk van de strategie van de ondernemer. De huidige liquiditeitsontwikkeling is positief en de vooruitzichten zijn voorlopig goed. Een liquiditeitsbuffer geeft bedrijven een gezonde remweg en minder afhankelijkheid. Het is nu mogelijk om de vermogenspositie te verbeteren. Afhankelijk van de strategie kan investeren in het bedrijf, waardoor het perspectief van het bedrijf verbetert, een goede keuze zijn. Hoewel de investeringsbereidheid op dit moment niet groot is, zijn er gelukkig nog altijd ontwikkelingen in de sector. Stoppen en gebruikmaken van een warme saneringsregeling kan ook een strategie zijn. Probeer er dan met het huidige prijsniveau voor te zorgen dat de financiële positie sterker wordt door de financiering te verminderen.

Voor volgend jaar is een hoger prijspeil de verwachting

De huidige prijsopleving zie ik als een lening van de markt. Wereldwijd zullen bedrijven met een lagere kostprijs meer profiteren en zich sterker ontwikkelen. Dit zal in de toekomst dan ook leiden tot een ander evenwicht met grotere verschillen binnen de EU. Na herstel van de productie in China zal op de verschillende continenten het niveau van zelfvoorziening zijn gestegen, waardoor de export vanuit de EU waarschijnlijk onder druk komt te staan.”

In de Toekomstvisie die Rabobank vorig voorjaar uitbracht, wordt meedoen aan vraaggestuurde hoogwaardige producten en concepten en aan nieuwe ketencombinaties aanbevolen. Gebeurt dat?

“Jazeker, in de praktijk zien we mooie voorbeelden van bedrijven die produceren voor een hoger segment met bijvoorbeeld smaak, duurzaamheid, diervriendelijkheid en transparantie. Het is vaak nog kleinschalig, maar wel perspectiefvol. Zij investeren en niet altijd in uitbreiding van het aantal dieren. Dat leidt tot een hogere kostprijs, maar dat hoeft niet verkeerd te zijn als de afzet van het vlees tegen een hogere opbrengstprijs is gegarandeerd en er vertrouwen is in de continuïteit van het concept. Bovenal moet het passen bij de ondernemer en de onderneming. Nu de Afrikaanse varkenspest de export vergroot en het aanbod varkensvlees voor de Nederlandse markt verkleint, komt ook duidelijk vanuit de retail de vraag om afspraken en concepten voor de langere termijn. Dat is gunstig. Er zijn overigens ook bedrijven die met een scherpe kostprijs goed kunnen produceren voor de wereldmarkt. Al met al zie je meer diversiteit.”

Rabobank voorspelt dat de marktvraag naar vlees volgend jaar nog groter wordt

Wat is de inschatting voor de prijzen voor de komende tijd?

“Zeker voor zeugenhouders zijn de prijzen goed. Voor vleesvarkenshouders waren ze tot voor kort gewoon, maar sinds kort zijn ze beter in evenwicht. In een prognose die Rabobank uitbracht, voorspellen we dat de marktvraag naar vlees volgend jaar nog groter wordt. Voor volgend jaar is een hoger prijspeil de verwachting. Het zou mooi zijn als niet alleen de zeugenhouders maar ook de vleesvarkenshouders daarvan kunnen profiteren. Mijn verwachting is echter dat het financiële voordeel voor de zeugenhouderij weer relatief groter wordt als de vraag uit Duitsland naar biggen goed blijft.”

De Afrikaanse varkenspest grijpt om zich heen. Niet alleen in Azië, maar ook in Europa heerst het virus. Dreigt ook voor Nederland gevaar?

“Uiteraard, hoewel deskundigen de kans vrij klein achten. Het risico zit ’m dan vooral in menselijk handelen, toeristen of Oost-Europeanen die het virus over kunnen brengen. Als dat gebeurt, heeft het een forse impact op de prijs en maatschappelijke acceptatie. Daar zijn ondernemers zich van bewust.”

Er zal een kleinere, door de saneringsregeling, maar vitalere sector ontstaan

Knelpunt in de varkenshouderij is de kloof tussen de varkenssector en de burger/maatschappij. Die kloof moet volgens Rabobank gedicht worden met oplossingen voor stank, fijn stof, mest en door herstel van vertrouwen. Is die kloof wel te dichten? Hij is zo groot als de Grand Canyon.

“De weerstand is toegenomen. Dat zie je ook bij de klimaatdiscussie en de druk om het eten van vlees te verminderen. Daar heb ik moeite mee, omdat de beweringen niet altijd juist gestaafd worden. Je ziet ook gegroeide weerstand door de stalbranden. Dat is een groot punt van zorg, ook vanwege de verzekerbaarheid. Voor de continuïteit van bedrijven is verzekerbaarheid en daaraan gerelateerd financierbaarheid van groot belang. Er zijn al enkele bedrijven die zich niet meer kunnen verzekeren. Ik denk toch dat de kloof minder kan worden. Door de coalitie Vitale Varkenshouderij is hard gewerkt aan het herijkte Actieplan. Deze gezamenlijke en integrale aanpak naar een duurzame en vitale varkenshouderij zal bijdragen aan het vertrouwen van de burger/maatschappij.”

Waarom zou dat nu wel lukken?

“Met het actieprogramma Vitale Varkenshouderij geeft de sector heel concreet invulling aan de ministeriële opgave van verduurzaming in de veehouderij. Het draagt bij aan een betere leefomgeving, een gezond milieu en goede voeding. Er zal een kleinere, door de saneringsregeling, maar vitalere sector ontstaan.”

Het varken is het ultieme kringloopdier

Is de toegenomen kritiek op de varkenshouderij merkbaar binnen Rabobank? Anders gezegd, dringen bij de bank medewerkers aan op verscherpte voorwaarden?

“De medewerkers van Rabobank zijn een afspiegeling van de maatschappij. We sluiten de ogen niet voor de maatschappelijke discussies. Vanuit Food & Agri hebben we veel interne gesprekken. Dat leidt tot nu toe niet tot andere eisen bij financiële vraagstukken. Wel worden er producten ontwikkeld, zoals de Rabo Impactlening, om verdere verduurzaming te stimuleren.”

In de Toekomstvisie wordt de rol van de varkenshouderij in het verwerken van reststromen uit de voedingssector benadrukt. Liggen hier kansen?

“Het varken is het ultieme kringloopdier. Mest naar de akkers, gewassen er af en de restproducten weer terug naar de varkenshouderij. Je ziet nu ook dat reststromen uit Duitsland worden aangeboden. We moeten daarbij niet te eng in grenzen denken. Van hier tot het Ruhrgebied is minder ver dan vanuit Oost-Duitsland naar het Ruhrgebied. Laten we wat nuchterheid in deze discussie houden. Het onderwerp circulaire economie staat op de kaart en er wordt in de varkenshouderij duidelijk aan gewerkt.”

Een kleinere veestapel mag geen doel op zich worden

In de Toekomstvisie voorspelde Rabobank een teruggang in tien jaar tijd van 3.500 naar 1.000 varkenshouders. Klopt dat nog, of gaat het een graadje harder door de klimaatmaatregelen?

“De krimp is al fors. Er is geen reden dat het heel veel harder zal gaan. Het klimaat komt er inderdaad bij, maar dat was deels voorzien. Niet duidelijk is hoeveel impact dat heeft op de varkenshouderij.”

In dezelfde voorspelling zat een krimp met 5% van de varkensstapel. Is dat ook nog steeds de prognose?

“Dat kan meer worden. Er zijn strategieën die uitgaan van een krimp van 10%. Een kleinere veestapel mag geen doel op zich worden. Het is een effect van maatregelen, zoals de saneringsregeling, en de bedragen die vrij komen vanwege het klimaatakkoord. Daarnaast weten we niet wat de uitspraak over het PAS tot gevolg gaat hebben. Daar is nog heel veel onduidelijkheid over.”

Gevolgen harde brexit verzacht

Als er op 31 oktober toch een harde brexit komt, raakt dat de varkenshouderij, maar de impact wordt volgens sectorspecialist René Veldman van Rabobank verzacht door de huidige grote marktvraag. Hoe groot het effect zal zijn, is mede afhankelijk van de koers van het Britse pond. Bij een harde brexit volgen er heffingen voor varkensvlees uit de EU, wat mogelijk een verschuiving van de markt tot gevolg zal hebben.
Het betere beeld is te danken aan de Afrikaanse varkenspest in Azië. Die zorgt vanuit Azië voor veel vraag naar varkensvlees op de wereldmarkt. Groot-Brittannië is voor varkensvlees voor 60% afhankelijk van import. Daarvan neemt Nederland met producten als bacon en worst een belangrijke plaats in (17% van de Britse import). Dat komt overeen met een waarde tussen € 390 miljoen en € 400 miljoen.

De klemtoon ligt op strategische keuzes maken door varkenshouders. Helpt Rabobank hierbij?

“Iedere ondernemer denkt na over de toekomst van het bedrijf. Scherpe strategische keuzes zijn nodig om een heldere koers te bepalen. Uiteraard gaan we daar graag het gesprek over aan. Daarnaast hebben we voor enkele sectoren een ondernemerschapsprogramma ontwikkeld en is er voor de bedrijfsopvolgers het Rabo Opvolgers Perspectief. Voor de varkenshouderij denken we erover om ook zo’n programma op te zetten.”

Laatste reacties

  • adriemulders

    laatste allinea is leuk!!!,strategische keuzes zijn nodig om een heldere koers te bepalen!.
    leg het mij even uit hoe dat moet met het overheidsbeleid van de laatste vijftien jaar.en door dat beleid willen ze de rabo ervoor op laten draaien.dit stuk zal wel opgesteld zijn voor de uitspraken van snels.

  • larryfox2017

    - Deze reactie is verwijderd door de beheerder, omdat deze niet voldeed aan de regels. Zie www.boerderij.nl/huisregels. -

    Reactie gewijzigd door een beheerder

Of registreer je om te kunnen reageren.