Overheid jaagt op varkensrechten - Boerderij.nl
Varkenshouderij

Achtergrond 5 reacties

Overheid jaagt op varkensrechten

De kaders voor een warme sanering van de varkenshouderij zijn bepaald. De vraag is hoezeer de varkenssector vitaler is na deze operatie.

Op de allerlaatste zaterdag voor de zomerstop van de Tweede Kamer maakte minister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit haar saneringsplannen voor de varkenshouderij bekend. Het gaat om een hoofdlijnenakkoord. De uitwerking van de plannen staat gepland voor de tweede helft van dit jaar.

Opkoop varkensrechten

In het hoofdlijnenakkoord staat dat zij € 120 miljoen beschikbaar stelt voor de opkoop van varkensrechten en vergoedingen voor bedrijfsbeëindiging. Daar komt € 40 miljoen bij voor innovatie. Bij de Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV) riep dit bedrag verbazing op. In het regeerakkoord van het kabinet staat namelijk dat € 200 miljoen is gereserveerd voor een warme sanering van de varkenssector. Wat blijkt. Van het bedrag gaat ook in totaal € 20 miljoen naar de pluimvee- en geitenhouderij, die deels met dezelfde problemen kampen als de varkenshouderij.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Ambtenaren

Ook is € 20 miljoen opzij gelegd om de ambtenaren te betalen die de regeling voorbereiden en gaan uitvoeren. Van dat geld wordt tevens € 8 miljoen ingezet als extra flankerend beleid voor de nertsenhouderij. POV-voorzitter Ingrid Jansen erkent dat zij het jammer vindt dat niet de hele € 200 miljoen naar de varkenshouderij gaat.

In een gezamenlijke reactie van de partijen die samen met de POV de belangen van varkenshouderij behartigen, staat dat zij ‘welwillend’ staan tegenover het akkoord. Dit zeggen de POV, Rabobank, Vion, ForFarmers, Agrifirm en Topigs Norsvin, onder leiding van coalitie-voorzitter Uri Rosenthal. Geen hoerastemming dus. Een akkoord is ook een groot woord, zegt POV-voorzitter Jansen op het hoofdkantoor van de vereniging in Ede. Handtekeningen zijn immers niet gezet onder het stuk.

Artikel gaat verder onder de foto.

Een varkensbedrijf in de Achterhoek, tegen de dorpskern. Komt mogelijk in aanmerking voor deelname aan de sanering. - Foto: Hans Prinsen
Een varkensbedrijf in de Achterhoek, tegen de dorpskern. Komt mogelijk in aanmerking voor deelname aan de sanering. - Foto: Hans Prinsen

Gemiste kans

Hoe de saneringsplannen uitpakken voor varkenshouders is nog niet omschreven. Bij de POV zijn ze er niet op gerust. Ze willen het akkoord niet afwijzen, maar moeten nog zien of het echt bijdraagt aan de ontwikkeling van een vitale en geaccepteerde varkenshouderij in Nederland. Het blijkt namelijk dat de onderhandelingsruimte voor de POV heel, heel beperkt is. De POV spreekt van stugge gesprekken. Dat heeft te maken met de diverse partijen die meepraten, met diverse belangen. De minister, die deel uitmaakt van een kabinet met 4 partijen, is er daar een van. Haar ministerie voert de sanering uit, maar is tevens betrokken bij het Actieplan vitalisering varkenshouderij, van 23 juni 2016. POV-vicevoorzitter Eric Douma noemt het koorddansen.

'Zo’n warme sanering doe je maar eenmaal'

Gezonde varkenshouderij

De POV zegt dat zij bij de onderhandelingen moeilijk tot de inhoud van de zaak kunnen komen. Dat komt het akkoord niet ten goede. Het POV-bestuur is juist van mening dat met een doordachte besteding van de overheidsmiljoenen en door een constructieve samenwerking tussen het ministerie, provincies en de varkensketen veel meer rendement uit de sanering te halen is. Het einddoel van de POV is namelijk een gezonde en onbesproken varkenshouderij. Als de sanering daar amper aan bijdraagt, noemt Jansen dat een gemiste kans. Ingrid Jansen: “Zo’n warme sanering doe je maar eenmaal.”

ROK-regeling

De POV-voorzitter zou graag zien dat tegelijk met deze regeling een soort tweede ROK-regeling wordt opgetuigd. Dan kunnen meer bedrijven weg uit gebieden waar geuroverlast is en ontstaan ontwikkelkansen voor bedrijven die geen overlast veroorzaken, zonder dat het aantal varkens afneemt. Als dan tegelijk ruimte wordt geboden voor mestverwerking en geld wordt vrijgemaakt voor sloop van stallen is een grote stap gezet richting een vitale varkenshouderij.

Houvast

Begin 2019 presenteert het ministerie de uitgewerkte regeling. De POV claimt dat zij met dit akkoord voldoen aan de eisen van het Klimaatakkoord 2030. Er komt dus geld voor een warme sanering en varkenshouders die willen investeren in emissiebeperkende technieken worden financieel en inhoudelijk bijgestaan om dat te bereiken. En als het goed is, neemt de (geur)overlast door de varkenshouderij af. Deze voorstellen en afspraken bieden enig houvast voor de POV.

Niettemin is nog een lange weg te gaan voordat het saneringsplan eind dit jaar is uitgewerkt. In de uitwerking zal nog menig POV-uur gaan zitten. De belangenbehartiger wil koste wat het kost voorkomen dat botweg het mes wordt gezet in de varkensstapel. Uit de voorstellen hebben ze de indruk dat landbouwminister Schouten dat wel wil. De POV wil een totaalaanpak om de varkenshouderij gezond te krijgen.

‘Wij beseffen dat een kleine krimp van de sector onontkoombaar is’

Bij de POV is geen sprake van een juichstemming nu het akkoord over een warme sanering van de varkenshouderij een feit is. Op het kantoor van de Producenten Organisatie Varkenshouderij (POV) licht voorzitter Ingrid Jansen, in aanwezigheid van vicevoorzitter Eric Douma, toe waarom zij zo terughoudend reageren op het voorstel dat door het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit op papier is gezet.

Is het dan een slecht akkoord?

“Nee, dat wil ik ook niet zeggen, maar we hebben wel sterke bedenkingen bij het akkoord. Wij vragen ons namelijk af hoezeer de voorgestelde saneringsplannen onze doelen dichterbij brengen: het realiseren van een toekomstbestendige, geaccepteerde varkenssector. Wij zijn bezorgd dat het op een ordinaire krimp van de varkenssector uitdraait zodra de overheid varkensrechten gaat kopen. Voor ons is belangrijk dat de focus ligt op de sanering van bedrijven met de grootste geuroverlast en dat er boven de € 120 miljoen voor opkoop geld komt van provincies en gemeenten om de lege stallen te slopen.

Mensen ervaren pas echt geen geur meer als de stallen weg zijn. Over sloop zeggen de 5 betrokken provincies nog niets toe. Net als zij dat niet doen over ruimte voor mestverwerking. Om de blijvers perspectief te bieden is het cruciaal dat mestverwerking en -verwaarding op gang komt. Wij verbazen ons ook over het feit dat de regeling alleen geldt voor concentratiegebieden Zuid en Oost. In overige gebieden kunnen net zo goed bedrijven zitten die zorgen voor geuroverlast. Tenslotte willen wij dat het fosfaatplafond voor de varkenssector niet wordt verlaagd.”

Artikel gaat verder onder de foto.

Naam: Ingrid Jansen (33). Organisatie: POV. Functie: Voorzitter. - Foto: Koos Groenewold
Naam: Ingrid Jansen (33). Organisatie: POV. Functie: Voorzitter. - Foto: Koos Groenewold

Waarom is dat plafond zo heilig?

“Dat is belangrijk voor de ontwikkeling van de varkenssector. Ik noem een voorbeeld. Er wordt steeds meer in ketens en concepten geproduceerd. In de pluimveehouderij zijn pluimveehouders massaal overgestapt op trager groeiende dieren. De fosfaatbehoefte groeit zodoende, met gevolg dat zij door het fosfaatplafond gaan. Wij willen een stuk buffer in de fosfaatruimte. Wij willen dat het varken nog veel meer een rol krijgt als ‘kringloopdier’ en reststromen omzet in vlees. Daarin zit veel meer milieuwinst in dan blijven knabbelen aan de fosfaatopname door varkens. De minister heeft helaas nog niet toegezegd dat ze het plafond ongemoeid laat. Hetzelfde geldt voor schotten tussen de sectoren. Ik heb het al heel vaak gezegd, maar wij zijn tegen uitwisseling van productierechten tussen sectoren.”

En minder varkens?

“De inschatting is dat door deze plannen zo’n 200 varkensbedrijven verdwijnen. De overheid wil de opgekochte rechten definitief uit de markt nemen. Wij beseffen heel goed dat een kleine krimp van de varkenshouderij onontkoombaar is. De druk vanuit de politiek en maatschappij op de sector is te groot om na een sanering met hetzelfde aantal varkens door te gaan. Ik noem geen ondergrens. Maar voor een levensvatbare en toonaangevende varkenshouderij die wereldwijd van betekenis blijft, is een sector nodig van flinke omvang.”

'Provincies hebben bij innovaties alleen vergezichten met emissiearme stallen'

Saneren is 1 ding. Innoveren is 2. Biedt het plan goede aanknopingspunten om te vernieuwen?

“Dat moet nog maar blijken. Met name de 5 betrokken provincies bij dit akkoord hebben de mond vol van innoveren. Laat dat nu zoveel mogelijk over aan ons. Het is logischer dat de provincies zich bezighouden met ruimtelijke ordening, zodat er geld is voor sloop van stallen en het platteland niet verloedert. Zij hebben bij innovaties alleen vergezichten met emissiearme stallen die uitstoot bij de bron aanpakken. Dat is niet genoeg. Voor het gros van de bedrijven en hun omwonenden is het belangrijk dat op kortere termijn betaalbare technieken beschikbaar komen om emissies zoveel mogelijk te beperken. Vanuit de varkensvleesketen is € 40 miljoen toegezegd om te investeren in nieuwe, innovatieve technieken.”

Artikel gaat verder onder de foto.

De POV wil dat stallen van stoppers gesloopt worden. Daar is extra geld voor nodig. - Foto: Ruud Ploeg
De POV wil dat stallen van stoppers gesloopt worden. Daar is extra geld voor nodig. - Foto: Ruud Ploeg

Een afgewogen keuze om te stoppen kost veel tijd

De keuze voor bedrijfsbeëindiging maak je niet op een mooie zomerdag.

Om die reden hoopt bedrijfsadviseur Joan Jansen van Flynth adviseurs en accountants dat de saneringsregeling van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit meer tijd biedt om over deelname na te denken dan ROK-regeling fase 1 van de Producenten Organisatie Varkenshouderij. Het liefst ziet hij dat de regeling meerdere jaren van kracht blijft. Dan kunnen potentiële deelnemers een onderbouwde afweging maken, betoogt Jansen.

Onvoldoende geld om schuld af te lossen

De ervaring leert namelijk dat na de verkoop van de varkensrechten en een stoppersvergoeding de varkenshouder doorgaans onvoldoende geld overhoudt om zijn schulden af te lossen. Voordat wordt gestopt, is het een must om de financiële en fiscale consequenties goed op het netvlies te hebben.

Vaak moet de varkenshouder op zoek naar een baan

Sloop stallen

Ook zijn aanvullende regelingen nodig, bijvoorbeeld voor de sloop van stallen. Te denken valt aan rood voor rood-regeling of via staldering meters verkopen. Dat vraagt veel uitzoekwerk, ook over hoeveel geld het kost en wat de fiscus hiervan claimt na bedrijfsbeëindiging. "Zodra duidelijk is wat de consequenties van het stoppen zijn, kun je zowel op financieel als sociaal vlak een afgewogen keuze maken", zegt Jansen. Vaak moet de varkenshouder op zoek naar een baan of gaat hij verhuizen. Dat vraagt om een grote flexibiliteit, ook van de gezinsleden, weet Jansen uit ervaring.

Zonder opvolger

Hij is er zeker van dat er varkenshouders zijn die er open voor staan om te stoppen. Een doelgroep zijn boeren boven de 55 jaar, zonder opvolger. Op die leeftijd doe je geen investeringen meer met een terugverdientijd van 15 jaar.

Laatste reacties

  • Maas1

    Als de fosfaat /dierrechten schotten tussen de pluimvee en varkens wordt geligt,dan zal de varkenssector een explosieve groei doormaken ten kosten van de pluimveesector.Valt mij allersinds mee dat men nog niet publiekelijk naar voren heeft gebracht om NH3 rechten weer verhandelbaar te maken!

  • arink

    Maas 1 .
    Ben je gratis of voor niets naar school geweest?

  • jehanvankroaks

    Maas 1.

    Goeie analyse.

  • Maas1

    @arink het was voor niks het is niets en het zal nooit wat worden,niet dan!🤠🙉🙈🙊

  • gradje1966@

    De varkenshouders zouden blij moeten zijn hoe minder dieren hoe hoger de prijs en minder mest dus deze kosten gaan dan zakken

Laad alle reacties (1)

Of registreer je om te kunnen reageren.