Varkenshouderij

Achtergrond

Lorist: blockchain gaat varkenshouderij veranderen

Ketenregisseur Frievar streeft naar meer transparantie en een vaste prijs. Blockchain gaat daar volgens John Lorist een grote rol bij spelen.

Samen met collega-varkenshouder Mark van Sambeek stond John Lorist in 2005 aan de wieg van Frievar, de onderneming die de laatste jaren uitgroeide tot een ketenregisseur. Met partners Meat Friends, ForFarmers, De Varkenspraktijk, Frievar Trade en Topigs Norsvin heeft het de productieketen gesloten. Voor Lorist en Van Sambeek is dat het vertrekpunt om met hun Frievar meer ambities waar te maken.

In zijn kantoor in het Friese Hemelum gaat Lorist – tevens voorzitter van coöperatie Topigs – in op de ontwikkelingen bij Frievar. “We produceren een onderscheidende kilo vlees en willen regie houden op het eindproduct. Blockchain gaat ons daarbij helpen.”

John Lorist. - Foto: René den Engelsman
John Lorist. - Foto: René den Engelsman

Frievar werkt aan de lancering van een nieuw merk. Wat kunt u erover vertellen?

“Ik ga nog niet verklappen hoe het merk heet en wat het inhoudt. Dit najaar wordt ons nieuwe merk gelanceerd op de slagersbeurs Slavakto.”

‘Slachterijen zijn net de Berlijnse Muur. Je stuurt je varkens er naartoe en je krijgt geld terug. Verder gaat het niet’

Waarom komt Frievar met een tweede merk?

“Het idee is om meerdere producten en merken uit één varken te halen. Met Frievar produceren we nu Friberne-vlees. We hebben op succesvolle wijze iets neergezet in de markt. Dat was één groot leerproces. We wilden graag meer weten over de afzetkant. We dachten er al veel van te weten, maar dat viel tegen. Slachterijen zijn net de Berlijnse Muur. Je stuurt je varkens er naartoe en je krijgt geld terug. Verder gaat het niet.”

Hoe vergaart u meer kennis over de afzet van uw product?

“Via een coachingstraject ben ik in aanraking gekomen met een externe coach met een retail-achtergrond. Ik vroeg hem hoe wij in de wedstrijd zaten en wat we moesten doen. Hij hield me een spiegel voor. We hebben naar onszelf gekeken. Waar staan we in de markt en wat is ons plan? Ik ben boeken gaan lezen, waaronder de biografie van Albert Heijn en een boek over categoriemanagement. Ik ben en word echt geen retailexpert, maar er gaat wel een wereld voor je open.”

Tot welke inzichten bent u gekomen?

“Net als Livar spelen wij in op de behoeftes van de consument. Daarmee zijn we de rest een stap voor. Maar als het over varkens gaat, dan zij we techneuten. We kijken heel anders naar varkens dan onze klanten. Bij een Ferrari van twee ton zit er echt niet voor dat bedrag aan onderdelen in die auto. Maar de koper heeft wel een gevoel bij die wagen. Zo werkt het met vlees ook. Iedereen weet wat een Aberdeen Angus of een Iberico-varken is. Maar het vlees daarvan is maar beperkt onderscheidend. Het gaat om beleving en marketing.”

‘De retail heeft een schurfthekel aan voedselschandalen. Blockchain geeft vertrouwen en zekerheid’

Frievar zet volop in op blockchain, waarom?

“Blockchain gaat over vertrouwen. Aanvankelijk was ook ik er sceptisch over. Het wordt enorm gehyped. Het is ook geen wondermiddel, maar het kan wel de wereld veranderen. Een aantal dingen is van belang. Wat levert het op voor de boeren, onze partners, de afnemer en voor de consument? De retail heeft een schurfthekel aan voedselschandalen. Blockchain geeft vertrouwen en zekerheid.”

“Het systeem zit goed in elkaar. Het is nog niemand gelukt om de blockchain-code van de bitcoin te kraken. Daarbij is het voor ons hét middel om data te ontsluiten en te koppelen. Blockchain is een gamechanger, net zoals internet dat was. Ik ben ervan overtuigd dat het op termijn uitgroeit tot het hart van Frievar.”

Op welke termijn?

“We zijn volop bezig een platform te bouwen gebaseerd op blockchain. Aan het einde van dit jaar hebben we een eerste versie. Uit dit platform kunnen we met de data aan de slag en allerlei applicaties en toepassingen bouwen die ons als keten verder helpen.”

Lees meer over het systeem in dit artikel:
Blockchains meer dan een hype

Geeft u eens een voorbeeld van de mogelijkheden van Blockchain.

“Slachterijen weten precies hoe laat de varkens komen en hoe laat ze worden geslacht. Wij weten alleen hoe laat de varkens worden geladen en gelost. Maar we kunnen deze data nu niet aan elkaar koppelen. Als varkens om 6.00 uur worden geladen en om 9.00 uur worden gelost, mogen ze pas om 11.30 uur worden geslacht. Ze moeten douchen en rusten. Dan ben je minimaal 2,5 uur verder. Maar als ze om 10.00 uur worden geslacht dan hebben wij daar geen weet van, terwijl het wel invloed heeft op ons product. Het aan elkaar koppelen van data levert dus interessante informatie op.”

‘Je moet blockchain zien als een glazen doosje. Alle ketenpartijen vullen het met informatie. Daarna gaat het op slot’

Hoe werkt dat concreet?

“Je moet blockchain zien als een glazen doosje. Alle ketenpartijen vullen het doosje dagelijks met informatie. Daarna gaat het doosje op slot. Betrokken partijen geven toestemming en krijgen een kopie. Maar er kan niks meer worden veranderd aan de inhoud. Je kan niet zomaar knoeien met data. Daarbij controleert het systeem zichzelf. De slachterij kan wel een andere slachttijd noemen, maar die strookt dan niet met de gegevens van de vrachtwagen.”

John Lorist in zijn stal met Frievar-varkens. - Foto: Mark Pasveer
John Lorist in zijn stal met Frievar-varkens. - Foto: Mark Pasveer

Hoe motiveert u ketenpartijen om hieraan deel te nemen?

“Ik zie nu om me heen dat het onderlinge vertrouwen ontbreekt. De retailer vertrouwt de boer niet en andersom is dat precies zo. Iedereen moet gemotiveerd zijn om data aan te leveren. Je bent alleen maar gemotiveerd als het je ook iets oplevert. Voor ieder van onze partners zijn er andere zaken die belangrijk en waardevol zijn. Deze waarde is de motivatie om deel te nemen.”

‘Wij kunnen van jouw gegaarde spareribs exact laten zien wat de herkomst is, inclusief inseminatie- en speendatum van het varken’

Wat heeft de consument eraan?

“Wij kunnen een gedetailleerd vleespaspoort maken. Dat is top of the bill en onderscheidt ons van de rest. Ik ben ervan overtuigd dat het ons helpt. Wij kunnen van jouw gegaarde spareribs exact laten zien wat de herkomst is, inclusief de inseminatiedatum en de speendatum van het varken. We kunnen daarbij aantonen aan welke voorwaarden is voldaan op het gebied van hygiëne en welzijn.”

Dat wil de consument toch allemaal niet weten? Gezondheid en smaak moeten geborgd zijn.

“Dan zijn jullie misschien ideale consumenten. Het is uniek om op deze manier te kunnen laten zien wat we doen. De consument wil weten dat we het kunnen, maar hoeft het misschien niet dagelijks te zien. Maar voor onze afnemers is het erg interessant. Als ik dankzij blockchain kan bewijzen dat alles volgens het boekje is gegaan, krijg je een andere dynamiek. Dankzij blockchain zijn kwaliteitsissues straks binnen 30 seconden boven water. De hele sector gaat een slag maken.”

Hoe ver zijn jullie met blockchain?

“We zijn bezig met een pilot. Het bedrijf AgOS (Agricultural Operating System, red.) komt binnenkort met de eerste oplevering. Eind dit jaar moet het platform operationeel zijn. AgOS beschouwt ons als een droomklant. Als ketenregisseur zijn wij een fantastische match voor hen. De data zijn er. Nu moeten die nog worden verwerkt. Dat is best een uitdaging. Er komt heel wat bij kijken. We bouwen een structuur en zoeken uit wat we willen laten zien.”

Bent u niet bang dat andere partijen hiermee aan de haal gaan?

“Een andere partij moet het zelf ontwikkelen of kopen. Het is niet voor niks dat AgOS bij ons uitkwam. Wij hebben als ketenregisseur alles strak georganiseerd; letterlijk van zaadje tot karbonaadje. Alles met dezelfde genetica, hetzelfde voer en een overkoepelende dierenarts. Dat heeft een ander nog niet zomaar geregeld.”

‘Transparantie is alleen mogelijk als je alles voor elkaar hebt’

Is de varkenshouderij daar klaar voor?

“Gemiddeld genomen nog niet, denk ik. Al ziet iedereen wel dat er stappen gezet moeten worden. Kijk eens naar onze kwaliteitssystemen hoe moeilijk dat soms nog is. Transparantie is alleen mogelijk als je alles voor elkaar hebt.”

Hoeveel varkenshouders hebben het goed voor elkaar?

“De transparantie en kwaliteitssystemen die nodig zijn? Dat zijn er nog maar weinig. Misschien 5%. Toch zouden best veel boeren dit kunnen en zich er enorm mee verbeteren.”

‘Geen sprake van groei over de grens’

Frievar laat nu een kleine 4.000 varkens per week slachten, waarvan 2.000 voor het concept. Lorist verwacht op termijn te groeien naar 5.000 tot 6.000 varkens in het concept. “Grootte is geen doel, maar we hebben omvang nodig. Dan praat je over 10.000 zeugen gesloten.”

Van groeien over de grens is vooralsnog geen sprake. “Voorlopig gaan we Duitsland uit de weg. We zijn benaderd. Maar we kunnen niet alles tegelijk”, aldus Lorist.

Helpt dit varkenshouders zich bij Frievar aan te sluiten?

“Ja, dat denk ik wel. Boeren worstelen ermee om stappen te zetten op het gebied van gezondheid. ‘Ik heb geen invloed op het transport’, hoor ik wel eens. In onze keten is het transport strak georganiseerd. Wij krijgen meer geregeld dan een individuele boer. We zouden harder kunnen groeien. Maar we hebben er geen belang bij om meer varkens in de bulkmarkt weg te zetten. We zien de vraag toenemen en breiden Frievar aan de hand daarvan uit.”

In hoeverre staan uw plannen met Frievar op gespannen voet met uw voorzitterschap bij Topigs?

“Niet. Mijn activiteiten bij Frievar hebben geen invloed op mijn functioneren bij Topigs. Voor mij zijn dat twee gescheiden werelden. Topigs is een coöperatie met voorlopers, een middengroep en achterblijvers. Voor mij is ieder lid gelijk. Iedereen heeft recht op tijd en aandacht. Het leiden van een bedrijf is wat anders. Dat is meer toekomstgericht.”

Of registreer je om te kunnen reageren.