Varkenshouderij

Achtergrond

Onzekerheid groeit op varkensmarkt

Brazilië kan een deel van de Chinese markt van de VS overnemen. De EU versterkt ook zijn positie, maar varkenspest is een serieuze bedreiging.

De internationale handel in varkensvlees gaat een onzekere tijd tegemoet. Dat voorspelt Rabobank in haar kwartaalbericht van het tweede kwartaal van 2018. Varkenspest, de handelsoorlog tussen de Verenigde Staten (VS) en China en de beschikbaarheid van veevoergrondstoffen beheersen de stemming op de internationale varkensmarkt. Door de enorme omvang van het land en de bevolking is alles wat in China gebeurt van invloed op de rest van de wereld.

Effect handelsoorlog niet duidelijk

De handelsoorlog met de VS lijkt op het eerste oog gunstig voor Europese exporteurs van varkensvlees. De extra heffing op Amerikaans varkensvlees zet Europese exporteurs op een voorsprong, maar die zal beperkt zijn. In de eerste plaats door de beperkte importdynamiek van China. Daarnaast leidt de stijging van de Europese varkensprijs van februari dit jaar tot een slechtere concurrentiepositie van Europese exporteurs.

Inladen van varkensvlees voor export bij Vion in Boxtel. Analisten van de Rabobank voorspellen dat de internationale markt voor varkensvlees in onrustig vaarwater komt. - Foto: Bert Jansen
Inladen van varkensvlees voor export bij Vion in Boxtel. Analisten van de Rabobank voorspellen dat de internationale markt voor varkensvlees in onrustig vaarwater komt. - Foto: Bert Jansen

Verder is het nog maar de vraag in hoeverre de Chinese importheffing van 25% op Amerikaans varkensvlees leidt tot een afname van het handelsvolume tussen beide landen. Zo’n 12% van het totale Amerikaanse exportvolume gaat naar China. Van het volume aan offal (onder meer orgaanvlees) gaat 25% rechtstreeks van de VS naar China. Daarbovenop gaat eenzelfde hoeveelheid offal richting China door middel van doorvoer via Hongkong. Het is niet bekend of China in de toekomst meer varkensvlees uit de VS via deze ‘omweg’ gaat afnemen.

Chinese varkensprijs onder druk

Bovendien staat de Chinese varkensprijs onder druk door een toenemende binnenlandse productie door grote integraties. Miljoenen kleine backyard farms hebben hun productie opgevoerd, aangemoedigd door de historisch hoge Chinese varkensprijs. Nu de varkensprijs flink is afgenomen, bieden zij hun dieren massaal voor de slacht aan. Dit zorgt tijdelijk voor een extra aanbod van varkensvlees. De grote integraties daarentegen blijven hun productie uitbreiden.

Chinese import varkensvlees daalt

Daardoor zal China dit jaar in totaal zo’n 7% minder varkensvlees importeren, verwacht het Amerikaanse ministerie van landbouw USDA. De analisten schatten dat de totale import op zo’n 1,5 miljoen ton varkensvlees zal uitkomen.

Uit cijfers van Rabobank blijkt dat China in februari van dit jaar 35% minder varkensvlees importeerde dan in diezelfde maand een jaar eerder. En in de eerste 6 maanden van dit jaar zal de import ongeveer 20% lager uitvallen ten opzichte van vorig jaar. De import zal zich in de tweede helft van het jaar flink herstellen, verwacht Rabobank, maar net als USDA voorspelt de bank een dalende trend in de Chinese importbehoefte.

Bouwvakkers aan het werk in een nieuw Chinees varkensbedrijf. De Chinese varkensvleesimport daalt onder invloed van een stijgende eigen productie door grote varkensintegraties. - Foto: Henk Riswick
Bouwvakkers aan het werk in een nieuw Chinees varkensbedrijf. De Chinese varkensvleesimport daalt onder invloed van een stijgende eigen productie door grote varkensintegraties. - Foto: Henk Riswick

De productie van varkensvlees neemt wereldwijd toe. De VS produceert dit jaar bijna 4% meer varkensvlees dan vorig jaar en de EU ruim 2% meer bij een gelijkblijvende consumptie. Daardoor neemt de druk op de internationale varkensvleesmarkt toe. Dat wordt nog eens versterkt door een groei van de Canadese varkensstapel met bijna 3%, temeer omdat 70% van de Canadese productie bestemd is voor de export.

Prijzen onder druk in Brazilië

Ook de ontwikkelingen in Brazilië zijn van invloed op de internationale varkensmarkt. Het land verloor vorig jaar 40% van haar exportmarkt doordat Rusland eind vorig jaar de grens sloot voor Braziliaans varkensvlees vanwege de vondst van ractopamine. Dankzij een stijging van de afzet naar met name China en Hongkong met respectievelijk 140% en 12%, daalde de totale Braziliaanse varkensvleesexport met ‘slechts’ 16% in de eerste twee maanden van dit jaar ten opzichte van diezelfde periode vorig jaar.

Net als Rusland accepteert ook China het gebruik van ractopamine niet. Als de Brazilianen erin slagen om ractopaminevrij geproduceerd varkensvlees te blijven leveren, verkeren ze in een goede positie om structureel een deel van het Amerikaanse aandeel op de Chinese markt over te nemen. Of dat werkelijk gebeurt, hangt mede af van de rentabiliteit. De Braziliaanse varkensprijs was in februari van dit jaar 30% lager dan vorig jaar terwijl de voerkosten 10% hoger waren. Lichtpuntje is de voorspelde economische groei, waardoor de binnenlandse consumptie in de tweede helft van dit jaar groeit.

Japanse import stijgt licht

Japan is na China ’s werelds tweede importeur van varkensvlees. Het land voorziet in meer dan de helft van de consumptie door middel van import. De zelfvoorzieningsgraad lag vorig jaar op 47% en zal in de toekomst verder dalen door een afname van de Japanse varkensstapel en een gelijkblijvende consumptie. Mogelijk stijgt de consumptie van varkensvlees, afhankelijk van hoe de prijs van rundvlees zich ontwikkelt.

Canada en de VS voorzien in ruim de helft van de Japanse varkensvleesimport. In 2017 was de exportwaarde van de EU echter hoger dan die van de VS, en hun positie komt verder onder druk door het handelsakkoord tussen de EU en Japan dat in de afrondende fase is. Daarin kwamen beide landen overeen dat de minimumprijs voor varkensvlees wordt afgebouwd en dat het importtarief voor varkensvleesproducten wordt afgebouwd van 20 naar 0%. Dat biedt perspectief voor de afzet van worst en bacon naar Japan.

Groot varkensbedrijf in Indiana, Verenigde Staten. Amerika volgt de ontwikkelingen op de internationale varkensmarkt met argusogen. - Foto: Vincent ter Beek
Groot varkensbedrijf in Indiana, Verenigde Staten. Amerika volgt de ontwikkelingen op de internationale varkensmarkt met argusogen. - Foto: Vincent ter Beek

De Amerikanen bekijken deze ontwikkelingen met argusogen omdat de EU zich meer op de lucratieve Japanse markt voor vers vlees zal begeven, een segment dat traditioneel het domein van de VS was. Zij kijken dan ook reikhalzend uit naar de nieuwe tariefafspraken voor de handel met Japan in een nieuwe, op handen zijnde overeenkomst. Naar verwachting zullen de afspraken overeenkomen die Japan met de EU heeft gemaakt. De Amerikaanse overheid maakt haast om de deal af te ronden.

Mexicaanse import stabiliseert

Ook Mexico speelt een grote rol in de internationale markt voor varkensvlees. Het land is de derde importeur ter wereld met een geschat volume van 1,2 miljoen ton en dat lijkt voorlopig zo te blijven. De VS voorziet in het grootste deel van dat volume en de daling van de Amerikaanse varkensprijs in combinatie met een toename van de productie door de Mexicaanse varkenssector zet de Mexicaanse varkensprijs onder druk.

Dat zet enerzijds een rem op de groei van de Mexicaanse varkenshouderij en anderzijds jaagt het de varkensvleesconsumptie aan. Hoeveel, dat hangt af van de prijsontwikkeling. Analisten van Rabobank verwachten een stijging van de consumptie met 3%. Daarmee houdt de consumptiestijging ongeveer gelijke tred met de productiestijging en blijft de import op hetzelfde niveau.

Het is onzeker wat de economische gevolgen voor Mexico zullen zijn van de aanstaande verkiezingen in juli. Ook de uitkomsten van de handelsbesprekingen met Noord-Amerika, NAFTA, vormen een onzekere factor voor de ontwikkelingen in Mexico. Op dit moment gaat Amerikaans en Canadees vlees ongequoteerd en heffingsvrij op de Mexicaanse markt. Zij zijn dan ook de belangrijkste leverancier van varkensvlees aan Mexico. Europees varkensvlees wordt belast met een invoerheffing van 20 tot 50%.

EU en VS gelijke positie

Daarin komt verandering. Eind april sloten de EU en Mexico een nieuw handelsakkoord. Daarin kwamen beide partijen overeen te streven naar een volledige liberalisering van de wederzijdse handel in varkensvlees. Uitzondering hierop vormt een quotum voor de import van hammen uit Mexico naar de EU en omgekeerd geldt een quotum voor de export van middels van de EU naar Mexico.

Daarmee komen Europese varkensvleesexporteurs in een vergelijkbare positie als hun Noord-Amerikaanse collega’s op de Mexicaanse markt. Denemarken, Frankrijk, Spanje en Duitsland hebben al toegang tot de Mexicaanse markt. Nederland heeft nog geen toegang, maar de inspecties om goedkeuring te krijgen zijn in de afrondende fase. Met de goedkeuring op zak wordt Mexico een belangrijke potentiële afnemer van Nederlands varkensvlees.

Zuid-Korea stabiele groeimarkt voor varkensvlees

Zuid-Korea blijft een stabiele groeimarkt voor varkensvlees. Met een zelfvoorzieningsgraad van 66% is het land voor een groot deel afhankelijk van de invoer. De stijging van de consumptie wordt gedekt door een toename van de import. Vorig jaar importeerde het land in totaal 533.000 ton, dat is 12% meer dan in 2016. Belangrijkste leveranciers zijn Duitsland en de Verenigde Staten. Zij wisten de export met respectievelijk 23 en 29% te vergroten.

Afrikaanse Varkenspest bedreigt Europese varkensvleesexport

De verspreiding van Afrikaanse varkenspest (AVP) in Centraal-Europa is zorgelijk omdat het virus langzaam oprukt richting exporterende landen als Duitsland en Denemarken. De verspreiding via wilde zwijnen gaat langzaam, gemiddeld zo’n 5 kilometer per maand. Dat komt omdat de dieren vrijwel meteen na infectie ziek worden, niet meer rondtrekken en snel sterven.

Een klein deel van de dieren sterft niet, maar overleeft de infectie. Zij hebben antistoffen in hun bloed. Het aantal dieren met antistoffen tegen AVP, seropositieve dieren, stijgt licht. Dat duidt erop dat de ziekte blijft sluimeren onder de wilde zwijnenpopulaties. Het grootste risico op verspreiding ligt in het meenemen van ongegaarde varkensvleesproducten uit besmette regio’s door mensen. Op deze manier kan het virus enkele honderden kilometers afleggen.

Dood wild zwijn. Afrikaanse Varkenspest is een bedreiging voor de Europese varkenshouderij. - Foto: Petr Šatrán
Dood wild zwijn. Afrikaanse Varkenspest is een bedreiging voor de Europese varkenshouderij. - Foto: Petr Šatrán

Uitbraak van AVP in EU heeft grote gevolgen

Een uitbraak in een varkensdichtgebied in de EU kan grote gevolgen hebben voor de wereldwijde handelsstromen. Zeker wanneer het een uitbraak in een exporterend land als Nederland, Duitsland of Denemarken betreft zijn de gevolgen niet te overzien. Landen werken uit alle macht samen om insleep van het virus te voorkomen.

Duizenden meldingen van AVP in Rusland

Rusland kampt al jaren met AVP. Het land is voor 91% zelfvoorzienend wat varkensvlees betreft. De productie blijft stijgen door de groei van grote integraties, vergelijkbaar met de ontwikkelingen in China. Daarmee is het land een potentiële varkensvleesexporteur. De afgelopen jaren deed het land duizenden meldingen van AVP, maar tot nog toe is de invloed op de totale productie beperkt gebleven. Gezien de ontwikkelingen op de binnenlandse markt blijven de gevolgen van uitbraken van varkenspest beperkt voor de wereldmarkt. Hooguit moet Rusland haar ambities als exportland wat uitstellen in de tijd.

Of registreer je om te kunnen reageren.