Redactieblog

1 reactie

‘In automatisering niet blind het koppel volgen’

Passen de nagestreefde bedrijfsomvang en automatisering wel bij jou als ondernemer?

Bewerkingskosten en schaalgrootte zijn sterk met elkaar verbonden. Daarbij verbaas ik mij soms over de bedrijfsomvang die ondernemers weleens nastreven. Wat men in Denemarken en het oostelijk deel van Duitsland vaak bestempelt als ‘het minst efficiënte aantal koeien’, wordt hier vaak juist nagestreefd.

Bewerkingskosten

Ieder kengetal heeft zo zijn optimum waar je naar kunt streven. De bewerkingskosten zijn een optelsom van alle kosten die we maken om ‘het werk’ aan de kant te krijgen. Dit kan dus heel basis zijn, door eigen of betaalde arbeid. Ook de machinekosten en automatisering vallen hieronder. Deze machines nemen je arbeid uit handen, vandaar. En natuurlijk de loonwerkkosten.

Europees gezien – gebaseerd op de cijfers van de EDF (European Dairy Farmers) – scoren we ondergemiddeld. Dat is een mooi resultaat. Maar er zit een tendens in, zodat we niet lui moeten gaan afwachten.

‘Bij een omvang van 200 koeien zie ik toch te vaak dat het gezin er in het weekend of de vakantie weer alleen voor staat’

Zoals ik al zei, heeft de schaalgrootte veel te maken met de bewerkingskosten. Een groot gezinsbedrijf kan op de bewerkingskosten heel efficiënt scoren. Hoeveel koeien dat is, hangt af van de ondernemer(s) zelf. Vaak zal dit zo’n 100 tot 150 koeien zijn. Bij zo’n 400 koeien lopen er meerdere medewerkers, die veel routinewerk onder elkaar verdelen. De vakantieplanning kunnen de medewerkers onderling regelen, zodat er altijd medewerkers zijn.

Bij een omvang van 200 koeien zie ik toch te vaak dat het gezin er in het weekend of de vakantie weer alleen voor staat. Dat legt een grote druk op het gezin en de vrije tijd die je met elkaar zo graag zou willen hebben.

Robots draaien altijd door en hebben geen vakantie nodig, een medewerker wel. - Foto: Koos Groenewold
Robots draaien altijd door en hebben geen vakantie nodig, een medewerker wel. - Foto: Koos Groenewold

Investeren in automatisering

Gelukkig is er in de markt een oplossing die bijdraagt aan arbeidsverlichting: automatisering. Het melken, het voer aanschuiven, het mestschuiven en het voeren zelf kunnen allemaal geautomatiseerd worden. Hier hangt uiteraard wel een kostenplaatje aan. Het grote voordeel is dat deze robots altijd door draaien en geen vakantie nodig hebben, zoals een medewerker. De fiscale druk helpt ook nog eens een beetje mee. Om toch maar weer wat af te kunnen schrijven, is investeren volgens sommige adviseurs ook goed. En als de belasting dan de eerste 50% betaalt, dan vallen de kosten ook nog wel mee.

‘Wat verdien je zelf nog echt aan die laatste koeien?’

Groot nadeel is dat de primaire sector steeds afhankelijker wordt. Het alternatief – medewerker(s) – is in de huidige arbeidsmarkt ook geen makkelijk alternatief. En kost ook serieus geld, met het minimumloon bind je de medewerker niet aan je bedrijf en is deze zo weer vertrokken. Dus de focus maar op de automatisering, waarmee 1,5 miljoen tot 2 miljoen kilo melk met het gezin prima te doen is.

Veel van het dagelijks werk kan geautomatiseerd worden, zoals hier met de mestrobot. Foto: van Assendelft Fotografie
Veel van het dagelijks werk kan geautomatiseerd worden, zoals hier met de mestrobot. Foto: van Assendelft Fotografie

Vraag is echter of dit de optimale omvang is voor het gezin, of de optimale omvang voor de leverancier van de automatisering. Wat verdien je zelf nog echt aan die laatste koeien? Of ben je alleen maar bezig om geld rond te pompen en iedereen om je heen aan inkomsten te helpen? Begrijp me niet verkeerd, ik ben niet tegen schaalvergroting of tegen automatisering. Ik zie alleen te veel ondernemers blind het koppel volgen, waarbij ik twijfel of de nagestreefde omvang en automatisering wel past bij deze ondernemer.

Bewerkingskosten gestegen

De bewerkingskosten van de Nederlandse EDF-leden zit nog zo’n 1,5 à 2 cent onder het EDF-gemiddelde. Als ik dan 10 jaar terugkijk, dan zijn de bewerkingskosten met zo’n 1,5 cent toegenomen, terwijl het gemiddelde in de EDF in die periode nog geen 0,5 cent is gestegen. Bij het streven naar een lage kostprijs en hoge efficiëntie moet niet vergeten worden waar je het nu echt voor doet. Wat past bij jou als ondernemer?

Eén reactie

  • el

    Goed geschreven!

Of registreer je om te kunnen reageren.