Rundveehouderij

Achtergrond

Emissiearme huisvesting vleesvee blijft zoektocht

Voor vleesvee gaat de zoektocht naar emissiearme stalsystemen door. Strohuisvesting is lastig en krijgt waarschijnlijk een andere benadering.

Landelijk zijn er geen maximale emissie-eisen voor zoogkoeien en stieren en specifieke emissiearme stalsystemen ontbreken. Voor vleeskalveren geldt een landelijke norm van 3,5 kilo ammoniak per plaats en voor nieuwbouw is dat 2,5 kilo.

Lees verder onder de foto.

Systemen voor de kalverhouderij zijn in onderzoek zodat geen luchtwasser nodig is. - Foto: Hans Prinsen
Systemen voor de kalverhouderij zijn in onderzoek zodat geen luchtwasser nodig is. - Foto: Hans Prinsen

Emissiearme huisvesting is vooral in Noord-Brabant een item. Deze provincie stelt per diercategorie strengere eisen aan de uitstoot van ammoniak dan landelijk. Brabantse bedrijven moeten voor 1 januari 2021 een vergunning met aangepast stalsysteem aangevraagd hebben voor stallen die al twintig jaar of langer op de vergunning staan. Is de stal jonger, dan moet de stal hieraan voldoen op het moment dat deze twintig jaar vergund is.

De Brabantse norm voor vleeskalveren is 1,8 kilo ammoniak per dierplaats. Deze wordt de komende jaren verder verlaagd. Op de Rav-lijst staan als stalsysteem voor vleeskalveren een aantal luchtwassers (0,18 tot 1,1 kilo ammoniak) en een systeem met hellende rooster- en schijnvloer (2,5 kilo ammoniak).

Brabantse kalverhouders zijn tot nu toe aangewezen op luchtwassers. Aan beide kleven volgens Rob Somers, specialist huisvesting, ruimtelijke ordening en milieu bij Van Dun & Van Gerwen, nadelen. “Biologische en combi-wassers werken met bacteriën. Deze functioneren niet goed vanwege de lage staltemperatuur en onregelmatige aanvoer van ammoniak.” Chemische wassers zijn wel mogelijk maar zijn niet gewenst vanwege het gebruik van chemicaliën en het roesten van alles in de buurt van de wasser.

Lees verder onder de tabel.

Momenteel vindt op een kalverbedrijf in Someren onderzoek naar nieuwe emissiearme technieken plaats. Los daarvan worden metingen gedaan op systemen gebaseerd op beluchten en bacteriën. Somers schetst voor Brabantse kalverhouders twee uitwegen: of er komen snel nieuwe systemen, eventueel in combinatie, op de markt of de politiek besluit de strenge eisen later in te laten gaan of meer in lijn met de landelijke emissienormen te laten lopen. Daar speelt de stikstofcrisis nog dwars doorheen.

Onderzoek emissie kalveren op bedrijf

Op het vleeskalverenbedrijf in Someren waar emissiearme stalsystemen worden onderzocht gaat half november de inrichting eruit. Recent is de tweede ronde gestart met aangepaste installaties.
Voor het project wordt bekeken welke systemen perspectiefvol zijn om deze vervolgens beschikbaar te krijgen voor de praktijk. Het kalverbedrijf heeft twaalf identieke afdelingen met elk veertig kalveren. De provincie Noord-Brabant geeft subsidie om stalsystemen te meten. Leveranciers hebben vervolgens eigen systemen gebouwd.
Op het bedrijf worden een spoelsysteem, een urine-doorlatende mestband en diepkoelen van mest getest, in combinatie met emissiearme vloersystemen. Naast het meten van de absolute emissie is het onderzoek gericht op het constateren van verschillen tussen de systemen. Het is de bedoeling zo snel mogelijk voorlopige emissiefactoren aan te kunnen vragen.

Omvang en type huisvesting

De ontwikkeling van emissiearme stalsystemen voor vleeskalveren zet door en dat is naar verwachting de richting voor de kalverhouderij. Bij zoogkoeien en stieren is dat een stuk minder vanzelfsprekend. Ook hier geldt dat Noord-Brabant strenger beleid heeft dan de andere provincies. Sterker nog; er zijn geeneens landelijke normen voor maximale emissies voor deze diercategorieën. Mogelijk gaan andere provincies op termijn dit Brabantse beleid overnemen.

Naar onze mening zijn de dikte van de mest in relatie tot de dichte vloeren een probleem

In Brabant wordt globaal verschil gemaakt in de verplichting op basis van omvang en type huisvesting. Bedrijven met minder dan 100 dieren zijn vrijgesteld van aanpassingen. Bij meer dan 100 dieren in ligboxen moeten bedrijven met zoogkoeien in een roosterstal en ligboxen een systeem uit de melkveehouderij toepassen. Voor stieren op een bedrijf met meer dan 100 dieren moet ook een emissiearm systeem worden toegepast. In de praktijk is dat onmogelijk, omdat systemen niet voor deze toepassing zijn gemaakt. “Naar onze mening zijn de dikte van de mest in relatie tot de dichte vloeren een probleem”, aldus Elroy Vlemminx, adviseur bedrijfsontwikkeling bij Agrifirm Exlan. “Ook schuiven van de mest, wat vaak verplicht is bij deze systemen, kan niet zonder meer. We verwachten in de praktijk een hoop problemen met dit soort vloeren.”

Volgens hem speelt ook nog wat anders. “Bij vleesstieren wordt vaak een concept zoals Beter Leven toegepast. De huisvesting moet hier aan een aantal voorwaarden voldoen, zoals een potstal en natuurlijke ventilatie. Een luchtwasser plaatsen en emissiearme vloeren zijn dan geen optie.”

De provincie Noord-Brabant laat weten dat stierenmesters bij wie geen oplossing voorhanden is, contact op kunnen nemen om te kijken wat wel of niet mogelijk is. De provincie verwacht dat het om een klein aantal bedrijven gaat, omdat de meeste vrijgesteld zijn en blijven.

Lees verder onder de foto.

Voor strostallen geldt geen emissiefactor en bedrijven hoeven nog niet aan emissie-eisen te voldoen. De provincie Noord-Brabant werkt naar een systeem toe waarin bedrijven met strostallen punten kunnen scoren voor bedrijfsonderdelen die bijdragen aan het verminderen van de emissie. - Foto: Bert Jansen
Voor strostallen geldt geen emissiefactor en bedrijven hoeven nog niet aan emissie-eisen te voldoen. De provincie Noord-Brabant werkt naar een systeem toe waarin bedrijven met strostallen punten kunnen scoren voor bedrijfsonderdelen die bijdragen aan het verminderen van de emissie. - Foto: Bert Jansen

Onderzoek naar emissies uit strostallen

Het probleem lijkt zich dus vooral rondom strohuisvesting te concentreren. Omdat daar geen systemen bestaan, gelden zowel landelijk als in Brabant vooralsnog geen emissie-eisen. Om toch stappen te kunnen zetten laat de provincie een project doen op het Louis Bolk Instituut waar ook sectordeskundigen bij betrokken zijn. In eerder onderzoek door het instituut is al aangetoond dat emissies uit strostallen zeker niet minder zijn dan uit gangbare huisvestingssystemen. Wel zijn er grote verschillen tussen bedrijven en is vooral een eventueel niet-ingestrooid deel bepalend voor de emissie.

Het doel is om meer inzicht te krijgen in de emissie uit strostallen en factoren die er invloed op hebben, zoals het schuiven van de ruimte achter het voerhek, de hoeveelheid stro en aanpassingen in isolatie, voeding en management. Ook wordt de totale emissie van mineralen in de verdere verwerking van de stromest meegenomen. Het idee is om op meerdere facetten punten te scoren, zodat bedrijven toch een mate van emissiebeperking realiseren. De uitkomsten en inpassing in eventueel beleid zijn zowel volgens de provincie als adviseurs compleet onzeker.

Of registreer je om te kunnen reageren.