Rundveehouderij

Achtergrond

Omschakeling naar biologisch nieuwe uitdaging

Het kost melkveehouder Jan van Wijk nog moeite om voldoende voer van eigen land te winnen.

De vlaggen van ‘Campina biologisch’ zijn niet te missen. Twee stuks sieren het aangezicht van het veebedrijf van Jan van Wijk in Beneden-Leeuwen. Gaat het hier om een idealist of iemand die gaat voor de hogere melkprijs? “Allebei een beetje”, lacht de veehouder. Al zijn de meeropbrengsten volgens hem tot op heden hard nodig om de extra kosten te dekken.

Jan van Wijk (52) heeft samen met Yvonne Jetten een veebedrijf in Beneden-Leeuwen (Gld.). Ze schakelden in 2017 over naar een biologische bedrijfsvoering.
Jan van Wijk (52) heeft samen met Yvonne Jetten een veebedrijf in Beneden-Leeuwen (Gld.). Ze schakelden in 2017 over naar een biologische bedrijfsvoering.

Van Wijk startte het omschakeltraject naar bio op 21 april 2016, zonder de zekerheid zijn melk ook daadwerkelijk als biologisch te mogen leveren. Hij was een van de circa 50 leden-melkveehouders van FrieslandCampina die destijds wilden omschakelen naar bio.

Bij het biologische bedrijf horen 58 melkkoeien, 43 stuks jongvee en 1 stier. Er is 36 hectare grasland en 2,5 hectare triticale. De gemiddelde melkproductie is 7.045 kg per jaar (4,62% vet, 3,69% eiwit).
Bij het biologische bedrijf horen 58 melkkoeien, 43 stuks jongvee en 1 stier. Er is 36 hectare grasland en 2,5 hectare triticale. De gemiddelde melkproductie is 7.045 kg per jaar (4,62% vet, 3,69% eiwit).

De situatie zorgde voor heftige discussies binnen de onderneming, tot binnen de hoogste bestuurslaag aan toe. Uiteindelijk kwam begin februari 2017 alsnog de toezegging dat de veehouder zijn melk vanaf 21 oktober 2017 – de datum waarop het omschakeltraject zou zijn afgerond – als bio-melk mocht leveren.

Dat neemt niet weg dat de discussie over mogelijkheden tot omschakeling binnen FrieslandCampina nog steeds speelt. Het kost de zuivelonderneming moeite biologische zuivel aan de man te brengen.

De onderneming richt – naast de verkoop van biologische dagverse zuivel onder het Campina-merk – nu haar pijlen op de afzet van biologische babyvoeding in China.

Van Wijk ziet het als een missie om zoveel mogelijk consumenten aan de biologische zuivel te krijgen.
Van Wijk ziet het als een missie om zoveel mogelijk consumenten aan de biologische zuivel te krijgen.

Nieuwe uitdaging

De belangrijkste motivatie voor Van Wijk om het omschakeltraject te starten, was de behoefte aan een nieuwe uitdaging. Vooralsnog staat er geen bedrijfsopvolger klaar. Dit is dan ook het uitgangspunt voor de keuzes die hij ten aanzien van de bedrijfsvoering maakt.

Even een fosfaatcorrectie toepassen met kunstmest is er niet meer bij

Investeren in een nieuwe stal van € 1 miljoen leek geen verstandig besluit. Omschakeling naar bio wel. Nieuwe uitdagingen, nieuwe mensen. De veehouder vindt het fantastisch. Al is het tegelijkertijd confronterend om te ervaren dat je bepaalde zaken blijkbaar niet goed genoeg meer in de vingers hebt.

Een goed voorbeeld is de bemesting. “Even een fosfaatcorrectie toepassen met kunstmest is er niet meer bij. Ook is het balen dat ik nu mest moet afvoeren en voer moet aankopen.”

Afgelopen jaar moest de veehouder 134 ton vaste mest afvoeren.
Afgelopen jaar moest de veehouder 134 ton vaste mest afvoeren.

Voor omschakeling was het bedrijf van van Wijk nog zelfvoorzienend, maar nu zit de grens van 170 kilo stikstof per hectare hem in de weg. Naar schatting is de opbrengst per hectare grasland met 2 ton droge stof gedaald. Mede als gevolg van de droogte moest afgelopen jaar 100 ton biologisch kuilgras en 32 ton bio-mais worden aangekocht.

De prijzen lagen op respectievelijk  € 80 (exclusief btw) per vierkante baal en € 90 (exclusief btw )per baal van 750 kilo. Dat is pakweg twee keer zoveel als gangbaar. Wat betreft mest moest van Wijk 134 ton vaste mest afvoeren.

Mais op klei geen succes

Ook het telen van biologische mais op zware rivierklei bleek een brug te ver. “Ik was gewaarschuwd, maar heb het toch 3 seizoenen op 2,5 hectare geprobeerd.” Het was met name de onkruiddruk die van Wijk parten speelde. Hij overweegt met mais in het rantsoen te stoppen en oriënteert zich op het gebruik van voederbieten.

Zaak is nu eerst om meer ruwvoer van eigen land te winnen. De bioboer heeft een paar percelen opnieuw ingezaaid met gras en rode klaver, maar achteraf had hij daar eerder werk van moeten maken.

Vanaf 2016 zaaide de veehouder elk jaar 2,5 hectare land in met gras en rode klaver. Het blijkt een hele uitdaging rode klaver in de percelen te houden.
Vanaf 2016 zaaide de veehouder elk jaar 2,5 hectare land in met gras en rode klaver. Het blijkt een hele uitdaging rode klaver in de percelen te houden.

De opbrengst van het land moet omhoog, net als de melkproductie. Die daalde van 8.300 naar 6.800 kilo. Gelukkig is de productie alweer wat gestegen. Ook aan de conditie van de koeien is te merken dat nog niet alles op het gewenste niveau is. En groei en ontwikkeling van het jongvee zijn ook minder dan voorheen. Er is werk aan de winkel; de nieuwe uitdaging waar Van Wijk naar op zoek was.

Van Wijk staat voor bio

Dat betekent niet dat de omschakeling naar bio alleen maar kommer en kwel teweeg heeft gebracht. Zo kon van Wijk een deel van zijn fosfaatrechten verkopen en verleasen vanwege een hogere bezetting in referentiejaar 2015 en een gedaalde melkproductie.

Eerst zag ik bio-boeren vooral als een apart slag volk, maar wel een slag dat er ergens voor staat. Nu sta ik zelf ook voor bio

Ook zorgde een goede gangbare melkprijs in 2017 ervoor dat het laatste half jaar van omschakeling meeviel. Dit is in de regel financieel gezien de lastigste periode als gevolg van oplopende kosten (biologisch krachtvoer) en gelijkblijvende opbrengsten.

Van Wijk houdt Red Holsteins. Momenteel kruist hij zijn veestapel in met MRIJ. Hij wil graag wat robuustere koeien met een beter karakter.
Van Wijk houdt Red Holsteins. Momenteel kruist hij zijn veestapel in met MRIJ. Hij wil graag wat robuustere koeien met een beter karakter.

Ook de eerste melkafrekening van biologische melk bracht toch wel een glimlach op Van Wijks gezicht. Daarbij vallen de kosten voor het gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen in een keer weg.

Spijt van zijn keuze voor bio heeft de veehouder dan ook niet. Eerst zag hij bio-boeren vooral als een apart slag volk, maar wel een slag dat ergens voor staat. Nu staat hij zelf ook voor bio. “Ik zie het zelfs als mijn missie om zoveel mogelijk consumenten aan de biologische zuivel te krijgen.”

Of registreer je om te kunnen reageren.