Rundveehouderij

Achtergrond 6 reacties

Fosfaat vraagt andere jongveestrategie

Als gevolg van de invoering van fosfaatrechten houden veehouders minder jongvee. Het is niet een kwestie van minder dieren maar vooral aanpassen van het gehele management.

In de aanloop naar de quotumafschaffing is vol ingezet op uitbreiding van de veestapel. Met het oog op die uitbreiding werd er meer jongvee aangehouden, eigen jongvee was immers goedkoper en veiliger dan vaarzen of koeien aankopen. Maar met de invoering van het fosfaatstelsel trad er in 2017 een kentering op. Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) duikt het aantal stuks jongvee voor het eerst in meer dan 20 jaar onder het miljoen.

De daling van de jongveestapel wordt ook duidelijk uit de jongveebezetting en het aanhoudingspercentage. “In 2017 daalde de gemiddelde jongveebezetting onder onze klanten onder de 70%. Dat jaar was nog veel onduidelijk over de fosfaatregels. Op basis van de voorlopige cijfers van dit jaar zet de trend door richting de 60%”, rekent Erik van Gorp, agrarisch bedrijfsadviseur bij ABAB Accountants en Adviseurs. Het aanhoudingspercentage kalveren laat een duidelijkere daling zien, in 2 jaar tijd ging dit van 37 naar 27%.

Minder jongvee gunstig

De jongveestapel wordt nu strenger onder de loep genomen omdat minder jongvee betekent dat er meer koeien in de plaats gehouden kunnen worden. Veel bedrijven insemineren het ondereind van hun veestapel met Belgisch Witblauwe stieren (BWB-stieren). Het aandeel inseminaties met BWB-stieren bedroeg in boekjaar 2016/2017 volgens CRV 35%, de verwachting is dat dit percentage dit jaar verder toeneemt.

De inzet van BWB heeft een positief effect op de post omzet en aanwas. Door de vaak dubbele opbrengstprijs van kalveren kan de post omzet en aanwas voor een bedrijf met 150 koeien volgens Van Gorp 0,5 tot 0,8 cent per 100 liter melk hoger uitvallen: “Die extra opbrengst moet echter bijzaak zijn, het is meer een stok achter de deur om de strategie van minder jongvee daadwerkelijk te volgen.”

Op basis van de fosfaatrechten betekent minder jongvee de mogelijkheid om een paar melkkoeien meer te houden. Een verlaging van de jongveebezetting met 10% geeft per 100 koeien ruimte voor het houden van 4 extra koeien. Dat betekent dan meer melk per kilo fosfaatrecht.

Management aanpassen

Met het aanhouden van minder jongvee moet er meer in het bedrijf veranderen, met name aan de kant van het management. Er staat niet meer vanzelfsprekend een vaars klaar als er een koe voortijdig afgevoerd moet worden. Onder de koeien zal de inzet meer op het verlengen van de levensduur komen te liggen. In 2017 lag de gemiddelde leeftijd van koeien bij afvoer op 2.035 dagen. In 2014 was de gemiddelde leeftijd nog 2.106. Om koeien langer aan te houden, moeten veehouders meer preventief handelen. Naast een strak beleid rond uiergezondheid en klauwgezondheid ziet Nico Woudenberg, sectormanager rundvee bij De Heus Voeders vooral werk liggen rond de droogstand: “Met name voor oudere koeien zal er meer preventief gewerkt moeten worden. Oudere koeien zijn nu eenmaal wat gevoeliger voor melkziekte. Een jonger dier heeft een hoger herstellend vermogen, dat mist een oudere koe met een hoge productie.”

Selectiebeleid fokkerij

Ook zal het selectiebeleid voor de fokkerij onder de koeien strenger moeten zijn. Van welke koe worden wel nakomelingen aangehouden en welke wordt geïnsemineerd met bijvoorbeeld een Belgisch Witblauwe stier. En als er gekozen wordt voor een Belgisch Witblauwe stier is aandacht vereist voor het geboortegewicht en afkalfgemak dat die stier vererft.

Jongvee mag geen ondergeschoven kindje meer zijn

Bij het jongvee is Woudenberg ervan overtuigd dat het beste iemand op het bedrijf verantwoordelijk gesteld kan worden voor de jongveeopfok, anders heeft het stellen van doelen geen zin. “Jongvee mag geen ondergeschoven kindje meer zijn. Nu ben je die reservebank kwijt en zal elke vaars die je opfokt, goed moeten zijn”, stelt hij. Meer controle op de opfok begint al bij het monitoren van een aantal kengetallen zoals melkopname in de eerste weken en de gewichtstoename.

Minder is ook risico

Bij minder jongvee bestaat het risico dat er op enig moment bij een hogere uitval onder jongvee of melkvee te weinig jongvee aanwezig is om dit op te vangen. Weinig jongvee betekent ook dat het moeilijker is om groepjes kalveren te maken om deze met arbeidsgemak door de opfok heen te loodsen. Een eventueel tekort oplossen met aankopen brengt risico’s op het gebied van diergezondheid en productie met zich mee.

Uitbesteden

Naast het aanhouden van minder jongvee zoeken veehouders ook naar de mogelijkheden om uit te besteden. Probleem daarbij is dat er niet veel opfokbedrijven zijn. Geheel jongveeloos en aankopen is een optie. Maar ook daar loeren productie en gezondheidsproblemen. En door de aanschafprijzen slaat jongveeloos al snel om in een kostenpost stelt Van Gorp: “Verkoop van slachtkoeien en BWB-kalveren weegt vaak niet op tegen de aankoop van vaarzen. Normaal is de post omzet en aanwas 2 tot 2,5 cent per 100 kg melk, bij alles aankopen kan dat snel omslaan in een halve tot hele cent negatief.”

‘Je kunt je geen misser veroorloven’

De laatste 5 jaar selecteerde Maarten Burgmans al strenger op het aan te houden jongvee door op het ondereind van de koeien Belgisch Witblauwe stieren in te zetten.

Maarten Burgmans heeft samen met zijn vrouw Corine van Schie een melkveebedrijf in Dronten (Fl.). - Foto: Ton Kastermans Fotografie
Maarten Burgmans heeft samen met zijn vrouw Corine van Schie een melkveebedrijf in Dronten (Fl.). - Foto: Ton Kastermans Fotografie

Rond de invoering van de fosfaatrechten was er op het bedrijf nog wat ruimte om te groeien en verder terug te schakelen in jongvee. “De afgelopen jaren zijn we de opfok serieuzer gaan aanpakken. Mede door de plaats van de jongste kalveren voorin de ligboxenstal kampten we altijd met kleine problemen door diarree en hoesten. Sinds we gestart zijn met intensiever voeren is dat gestopt. Nu krijgen de kalveren niet alleen 10 in plaats van 6 liter melk per dag, de melk is ook dikker, we mengen nu 180 gram melkpoeder in een liter in plaats van 140. Dat geeft een groot verschil in groei en gezondheid. Tegenwoordig hoeven we zelden een kalf te behandelen”, blikt Burgmans terug.

Streng selecteren

Met een gemiddelde afkalfleeftijd van 24 maanden deed de veehouder het al niet verkeerd maar door consequent het jongvee gedurende de opfok te wegen wist hij het inseminatiemoment terug te brengen naar 12-13 maanden: “Op basis van gewicht zijn ze tussen de 11 en 12 maanden dekrijp, dat vind ik net te jong. De eersten gaan in december kalven en dat zal dan onder de 24 maanden worden.”

Doordat we streng selecteren van welke koe of pink we een kalf willen aanhouden, kunnen en willen we geen missers hebben

De kalveren staan de eerste 5 maanden op het bedrijf en gaan dan naar een andere bedrijfslocatie waar Maartens schoonouders de opfok verzorgen. Omdat er naast de veehouder ook medewerkers en studenten de kalveren voeren zijn daar vaste werkwijzen en afspraken rond gemaakt. “Doordat we streng selecteren van welke koe of pink we een kalf willen aanhouden, kunnen en willen we geen missers hebben.”

Aangepast inseminatiebeleid

Burgmans heeft het inseminatiebeleid aangepast. Hij ging van 20% Belgisch Witblauw naar 60% bij de in de tweede en hogere lactatiekoeien, bij de vaarzen is dat 25%. Bij de pinken wordt gesekst sperma ingezet en op 20% van de pinken gebruikt Burgmans Black Angusstieren. “Een blauwe stier geeft te veel risico, daarom gebruiken we Black Angus. We selecteren op basis van genomics, er komt geen emotie aan te pas. Angussen hebben als voordeel dat je 100% zeker bent dat je zo’n kalf toch niet aan houdt”, lacht Burgmans.

Laatste reacties

  • Mtswie

    Je moet niet te snel in paniek raken als er eens een dier extra uitvalt. Dan heb je een tijdje een dier minder. Dit is altijd nog goedkoper dan dat je extra vaarskalveren opzet voor het geval dat.

  • Alco

    In Duitsland melkvaarzen zat.

  • deB.

    Tja, heren zoals die van de heus, die weten het allemaal zo mooi te vertellen.
    Wij regelen dat zelf wel, dat oeverloze gezever van die voerboeren komt je ook de keel uit!! Laat ons lekker boeren joh.

    Je kunt geen misser meer veroorloven...komt uit je droom, zolang je dieren hebt, komen er missers...hoe dan ook!!

  • RIEN65

    Bij het gebruik van Black Angus krijg je eenkleurige zwarte kalfjes. Is hier wel afzet voor?

  • koestal

    Veel vaarskalveren gaan naar de mesterij en worden na 8 maanden geslacht,dat is volgens de minister ook duurzaam.

  • mtseshuis

    Hahaha geen missers kunnen veroorloven en tegelijkertijd met genomics werken, nou dan heb je wel meer dan een paar missers!

Laad alle reacties (2)

Of registreer je om te kunnen reageren.