4 reacties

‘Een goede koers vergt een vergezicht’

Er gloort een nieuw landschap aan de horizon, met een nieuwe rol en nieuwe verdiensten voor boeren. In die rol richt hij zich, naast de wereldmarkt, op een groeiende lokale vraag naar een nieuw product met een lokale beloning en een lokale waardering. Boeren, burgers en bijen blij.

Met veel bewondering heb ik het boek “De Tovenaar en de Profeet” van Charles C. Mann (2018) gelezen. In het boek figureren 2 mannen, Vogt (1902 – 1968) en Borlaug (1914 – 2009). Vogt rekende de mensheid ondergeschikt aan de natuur, Borlaug stelde de mensheid boven de natuur. Vogt ontwikkelde, volgens de auteur, de basis-ideeën voor de moderne milieubeweging. Zijn credo was “Minder! Minder!” om uitputting van natuurlijke hulpbronnen en daarmee de ondergang van de mensheid af te wenden of tenminste uit te stellen. Borlaug vertrouwde op de voortbrengselen van de ondernemende en creatieve mens, via wetenschap en techniek. “Innovatie! Innovatie!” was zijn mantra. Borlaug liep voorop in ontwikkelingen die in de zestiger jaren tot de ‘Groene Revolutie’ leidden, waarvoor hij in 1970 de Nobelprijs ontving. Borlaug was onder andere betrokken bij onderzoek naar roest-resistente, hoog-productieve tarwegewassen.

Sprake van zero-sum-game

Boeren, een enkeling uitgezonderd, behoren tot de volgelingen van Borlaug. Zij dragen eraan bij dat nu nog ‘maar’ 1 op de 10 mensen op aarde aan ondervoeding lijdt. In de zeventiger jaren leden ongeveer 1 op de 4 mensen honger. De Vogtianen voegen daaraan toe dat de aarde daarvoor een grote prijs betaald heeft.

Compromis

Mann stelt vast dat Vogtianen en Borlaugianen onophoudelijk van mening verschillen. Ze bedienen zich in het gunstigste geval van dezelfde feiten, maar hanteren andere waarden. Wat de zoektocht naar een compromis verder bemoeilijkt is, dat sprake lijkt te zijn van een zogenoemde zero-sum-game: wat de één wint, verliest de ander. Hierover later meer.

De boer voelt zich onheus bejegend

Innovatie

In welvarende, dichtbevolkte gebieden, met Nederland in de kopgroep, trekt de aarde met haar natuurlijke ecosystemen aan het kortste eind. Bij de bevolking groeit de zorg voor de natuurlijke leefomgeving, dichtbij en verder van huis. De maatschappij verlangt een andere omgang met die leefomgeving, gericht op andere kwaliteiten. De boer die steeds meer mensen steeds beter, veiliger en goedkoper voedsel verschaft, voelt zich onheus bejegend. “Wat ondankbaar!”. De discussies die hierop volgen, worden getekend door verbazing en onbegrip.

Laten we de impasse doorbreken door de Vogtianen hun punt te gunnen en de Borlaugianen te laten doen waar ze goed in zijn: innovatie.

Mijn gezichtsveld reikt niet ver, maar ik heb de indruk dat de huidige situatie wordt gekenmerkt doordat de volgelingen van Vogt de rol van innovator op zich nemen en dat de Borlaugianen nog in de ontkennende fase verkeren, met geldverslindende procedures en halfzachte maatregelen tot gevolg.

Schaalvergroting past bij de innovatieve ondernemer

Het vierde gewas is eindelijk gevonden

Decennia geleden werd gezocht naar het zogenoemde vierde gewas. Het werd destijds niet gevonden, maar het is er wel, in een onvermoede hoedanigheid: biodiversiteit met een strik eromheen in de vorm van een aantrekkelijk agrarisch landschap!

Het aantal boeren zal in de komende jaren drastisch afnemen, dat is geen nieuws. Laat die afname gepaard gaan met schaalvergroting in een kleinschaliger landschap. Schaalvergroting past bij de innovatieve ondernemer die met hulp van automatisering steeds beter en sneller werkt. Een kleinschaliger landschap biedt ruimte aan singels, heggen en sloten met brede randen (voorheen akkerranden). Wees niet preuts en durf te denken op de schaal van herinrichting, -ontsluiting en -verkaveling van het agrarisch cultuurlandschap voor biodiversiteit.

Gelden uit GLB

Het creëren van een dergelijk landschap is weliswaar geen zero-sum-game, maar verevening is zeker nodig. De boer zal profiteren van een betere be- en afwatering, van optimaal bewerkbare percelen, bestuiving en natuurlijke plaagonderdrukking. De ruimtederving, beheerinspanningen en risico’s zoals veronkruiding en andere (nieuwe) plagen wegen echter veel zwaarder. Ik ben ervan overtuigd dat de sector met een budget van een kleine € 800 miljoen per jaar (Gemeenschappelijk Landbouwbeleid) hele mooie dingen kan doen ten bate van mens en aarde.

Laatste reacties

  • farmerbn

    Op welke planeet leeft hij? Boerderij laat wel heel speciale mensen een stukje schrijven.

  • Zuperboer

    Pacht zelf een bedrijf heer Lerink en ga fijn aan het werk in een kleinschalig landschap tegen een steeds kleiner wordende GLB vergoeding. Wedden dat u deze uitdaging niet aangaat!? U heeft het over optimaal bewerkbare percelen en creeert in dezelfde alinea een aantal zaken die daarmee conflicteren. De wens voor Holly Hobby is inderdaad aanwezig bij de burger, maar de consument wenst en kan alleen de minimum prijzen betalen. De middenklasse zit klem kopte de door links NL verfoeide Telegraaf hedenmorgen met chocoladeletters. De regelzucht en milieudwingelandij hebben nu al catastrofale gevolgen en er komt nog veel meer. De landbouw is welwillend genoeg om te veranderen, maar voor de Urgenda-mensen is t never nooit genoeg. Zij willen af van landbouw en veeteelt en menen dat ze dat door kunnen drijven via CO2 en milieuwetgeving. Ooit keert de wal het schip......

  • Inderdaad superboer en dan ook nog moeten werken met een meer en meer onbetrouwbaar wordende overheid.

  • Maas1

    Allemaal leuk en aardig maar er wordt gedoken op het GLB gelden van de boer.Het komt er dus op neer dat de boer dit zelf kan betalen en ook nog eens de arbeid die daar uit voort vloeit zelf kan verrichten en bekostigen. Denkt men nou werkelijk dat wij de gekke henkie van deze wereld zijn? Als je nog boeren over wilt houden moet je vooral deze insteek maken,niet dus. Zelfs je eigen voedsel voorziening zet je enkel bij deze een zijdige benadering op het spel.

    Over waardering gesproken!

    Zet ten eerste het verdienmodel van de boer in het juiste perspectief,en niet rechts van de komma maar links daarvan.

    De mens( boer) is er niet voor het systeem maar het systeem ( verdienmodel) is er voor de mens ( boer)

    Als het systeem niet werkt of niet doet wat het moet doen moet je het systeem aanpassen zodat het voor je werkt en niet tegen je werkt.

    Regel dat eerst maar dan kun je praten,dan staat het paard voor de wagen, nu is er helemaal geen paard alleen mooie praatjes!

Of registreer je om te kunnen reageren.