1 reactie

‘Boeren meer mans met ProducentenOrganisaties’

Marktpositie landbouw is door ProducentenOrganisaties te versterken. Maar dan kan alleen als minister Carola Schouten de nationale regels verbetert.

Al jarenlang verslechtert de marktpositie van boeren. Vanwege dit probleem stimuleert de Europese wetgever sinds jaar en dag de vorming van ProducentenOrganisaties (PO), maar pas recent heeft de Europese rechter concreet uitgelegd hoe boeren door de PO de positie op de markt kunnen verbeteren. De nationale PO-regels moeten hierop nog aangepast worden.

Afzet organiseren door PO

Een groot aantal boeren moet zaken doen met een paar afnemers. Ondernemers kunnen voor meer profijt beslissen de afzet te organiseren door een PO. Mensen van een organisatie van varkenshouders begrepen dat hiervoor een ‘een nieuwe manier van denken over ondernemerschap’ nodig is.

ProducentenOrganisaties zijn alleen mogelijk in de landbouw en visserij, want zij maken deel uit van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Deze inbedding in het GLB vereist wel de erkenning van een PO door de nationale overheid.

PO oprichten

Een PO is op te richten door minstens 15 producenten. Zij vormen een vereniging of coöperatie, die ook uitwerkt hoe zij de doelstellingen wil realiseren.

Op basis van de eerste 3 doelstellingen kan een PO de afzet regelen. Een PO mag aanbod of de vraag afstemmen, mag het aanbod concentreren en streven naar stabilisering van de verkoopprijs. Deze PO-doelstellingen impliceren afspraken en activiteiten die elders op basis van het kartelverbod verboden zijn.

Andere landen

In andere landen, zoals Duitsland en Frankrijk, functioneren al jarenlang honderden PO’s in diverse sectoren. België stimuleert in 2019 de vorming van nieuwe PO’s door subsidie te verlenen tot een maximum van € 30.000 als opstartsteun. In Nederland zijn de ambtenaren op het ministerie van LNV vooralsnog heel huiverig, hoewel PO’s juist kunnen bijdragen aan het beleid van minister Carola Schouten.

Kansen voor boeren

De kansen voor een PO zijn afhankelijk van de marktsituatie en de positie die een PO kan innemen. Hier volgen enkele, nog hypothetische, voorbeelden:

  • Bijna 7.000 akkerbouwers leveren hun fritesaardappelen aan 4 verwerkingsbedrijven. Zo wordt 70 tot 80% van het product onder contract geteeld. Er is ook export en import, maar de aardappelverwerkers hebben een productiecapaciteit gelijk aan de Nederlandse productie. In deze situatie kan een PO zeker een belangrijke rol spelen als zij een groot deel van de producenten weet te organiseren.
  • Een BOB-bescherming heeft tot gevolg dat alleen aardappeltelers binnen een straal van een kilometer om de kerk van Opperdoes de naam Opperdoezer ronde mogen gebruiken. De vraag naar deze aardappel is groot. Als de 25 telers een PO oprichten dan kunnen zij afspraken maken over de verkoopprijs.
  • A-ware is een zelfstandig zuivelbedrijf, dat kwaliteitsmelk levert aan AH. A-ware verwerkt melk van honderden boeren, die 3 cent per kilo melk extra krijgen als zij voldoen aan de eisen van AH. Als deze boeren een PO oprichten dan zitten zij als partij eveneens aan de onderhandelingstafel.

Nieuwe hobbels

Een PO biedt kansen en het Hof van Justitie heeft in de Franse witlofzaak in 2017 duidelijk uitgelegd dat PO’s buiten de werking van het kartelverbod vallen.

Tegelijkertijd heeft de Europese wetgever wellicht onbedoeld nieuwe hobbels opgeworpen. Zonder rekening te houden met de uitspraak van het Hof zijn de PO-regels om technische redenen aangepast, maar daarmee gaan zij nu een hele andere kant uit. De Europese wetgever stelt dat er sprake is van een afwijking, daarmee aangevend dat de PO wel onder het kartelverbod valt.

Huiver bij ambtenaren

In de praktijk zal echter de benadering van het Hof voor moeten gaan, omdat het plaatsen van PO’s buiten de werking van het kartelverbod recht doet aan de grondgedachte van het Verdrag, bijdraagt aan het GLB-beleid en uitdrukking geeft aan de voorrang van de PO-regels op het kartelverbod. Bovendien is de afwijking zo complex geformuleerd dat zij een dode letter zal blijven.

Gezien de huiver bij de ambtenaren is er externe druk nodig

Minister Carola Schouten kan haar ambtenaren de opdracht geven de nationale regels te verbeteren. Onze oostelijke buren hebben nationale regels, die helder en concreet zijn en waarin de verhouding ten opzichte van de mededingingsregels goed is vormgegeven. Gezien de huiver bij de ambtenaren is er externe druk nodig. Producenten doen er goed aan de vorming van een PO te overwegen en het voornemen aan de minister voor te leggen.

Eén reactie

  • kraats

    Nou waar wachten we dan nog op ?
    Sterke leider op LNV die de ambtenaren opdracht geeft, ze aanstuurt en controleert. Hup Carola, dat us jouw taak de komende maand.
    Komop Vaste Kamercommissie voor Landbouw, ga Caroĺa achter haar broek aan zitten.
    Voor de zomer geregeld....
    (Het kan zo simpel, als je het maar ziet en wilt....)

Of registreer je om te kunnen reageren.