Expertblog

14 reacties

‘Biodiversiteit hoort bij moderne landbouw’

De biodiversiteit in de landbouw is dramatisch teruggelopen, maar er is kans op herstel.

Het gaat bergafwaarts met de biodiversiteit in de landbouw. In de afgelopen halve eeuw zijn eerst de meeste wilde plantensoorten nagenoeg verdwenen en daarna broedvogels als kemphaan, watersnip en grauwe gors. Tussen 1990 en 2016 liep de populatie veldleeuweriken terug met 60%, die van grutto met 60% en van patrijs met 90%. Daar staat tegenover dat de populaties ‘kleine grazers’ (ganzen) sterk groeiden, en voor boeren zelfs een plaag werden, al broeden zij zelden op boerenland.

De oorzaak van de achteruitgang is niet zozeer de (lichte) krimp van het landbouwareaal, maar vooral: grond werd dieper ontwaterd, gras werd vroeger, vaker en gelijktijdig gemaaid en het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen nam toe, ten koste van kruiden en insecten. Op bouwland werd graan deels vervangen door rooivruchten en mais. Maar wat wil je? De markt vroeg niet om biodiversiteit.

De populatie grutto's is in zo'n 25 jaar met 60% gekrompen. - Foto: René den Engelsman
De populatie grutto's is in zo'n 25 jaar met 60% gekrompen. - Foto: René den Engelsman

Daar kwam bij: toenemende predatie door soorten als vos, hermelijn, buizerd en blauwe reiger. Hun rol wordt door boeren soms overschat, maar door natuurbeschermers soms onderschat. Plaatselijk kunnen predatoren flink huishouden.

Geef de moed niet op, er zijn kansen

Was er dan geen overheidsbeleid? Jawel, in 1975 kwam de overheid met de zogeheten Relatienota. Die hield in dat 100.000 hectare landbouwgrond beheergebied zou worden, waar boeren tegen vergoeding hun land natuurvriendelijk konden gebruiken. Nog eens 100.000 hectare zou worden aangekocht door terreinbeheerders. Dat was samen minder dan 10% van het toenmalige landbouwareaal. De rest, 90%, werd feitelijk vogelvrij verklaard. Bovendien werd zelfs van die 200.000 hectare nog geen 60% gerealiseerd. En binnen die 60% waren er wel succesverhalen in het beheer, maar meer tegenvallers. Niet alleen door predatie, maar ook doordat heel wat percelen ongeschikt waren of geen goed beheer kregen.

Moeten we de moed dan maar opgeven? Nee, ik zie 4 lichtpuntjes:

  1. Provincies en collectieven letten wat vaker op kwaliteit van beheer dan voorheen.
  2. Bij boeren en op de agrarische scholen is de interesse voor bodemkwaliteit, inclusief de ondergrondse biodiversiteit, sterk toegenomen.
  3. Akkerbouwers krijgen meer belangstelling voor bovengrondse functionele biodiversiteit: bijvoorbeeld bloeiende perceelranden met bestuivers en natuurlijke vijanden van plagen.
  4. De markt begint eindelijk om biodiversiteit te vragen. Eerst alleen nichemarkten als Weideweelde en Weerribben Zuivel, nu ook grotere zuivelaars en een verrassende coalitie van Albert Heijn, Natuurmonumenten en 2 aardappelverwerkers. Mogelijk wordt dat net zo interessant als weidemelk.

Wie weet zijn we op weg naar een landbouw waar zowel onder- als bovengrondse biodiversiteit er weer gewoon bij hoort. Of je dat dan ‘natuurinclusief’ noemt, zal me worst wezen.

Laatste reacties

  • gerben5

    Eerst jaarlijks duizenden hectaren aan de landbouw ontrekken en het dan raar vinden dat de overgebleven landbouwgrond wat intensiever gebruikt word

  • Alco

    Er kan wel een mooi verhaal gemaakt worden, maar de realiteit is anders.
    Zelfs in gebieden waar het "beheer" wel "natuurinclusief" is, maar de predatie niet beheerd wordt, is het een drama.

  • Gat

    We moeten innoveren hightech, nieuwste van nieuwste zijn met alles. Maar als het over de natuur gaat moeten we een eeuw terug in de tijd. Kijk om je heen wouter! Landschap is veranderd. Dieren en natuur spelen daarop in. De natuur innoveert beter dan jij wouter! Ga jij maar insectenlijkjes op nummerborden tellen van het verkeer. Dan kun je er wel formule op loslaten hoe het gesteld is met de biodiversiteit!

  • frl

    Natuurlijk kunnen we wel wat natuurinclusief boeren ( bijv. 25 % van de grond natuur) en die kant gaat het ook op .
    Dat zie je nu ook al bij planet proof melk van RFC, alleen zouden ze bij die bedrijven die die melk leveren , de trippelmaaiers moeten verbieden want die passen dan niet bij planet proof.

  • john***

    zou het niet beter zijn om landschapselementen weer terug te brengen en daarop te gaan subsidiëren en/of vergoeden? En dan liever permanente oplossingen dan een bloemenveldje inzaaien? Om met 20 km per uur en 9 meter werkbreedte over een perceel te rijden zijn veel van deze zaken verdwenen terwijl ze toch degelijk bijdragen aan meer biodiversiteit..

    Wil je vogels op je percelen dan moeten ze ook gevoerd worden.. met machines die meer dan 98% oogstrendement halen blijven er natuurlijk niet veel tarwe korrels achter voor de vogeltjes om op te pikken.. en met zaaimachines wordt er wel voor gezorgd dat 90% van de zaden uitkomt i.p.v. 30% opgegeten.

    ondertussen worden de predatoren het wel heel erg makkelijk gemaakt.. die hoeft alleen nog maar het vlaggetje in de wei te lopen en kan een nest leegeten.

  • farmerbn

    Van der Weijden mag gerust eerlijk zijn en zeggen dat overheden en milieuorganisaties weinig bereikt hebben met hun nieuwe natuurgronden. Verschralen en bebossen is natuurlijk niet gunstig voor alle plantjes en diertjes die ze willen hebben. Als ecolo's meer biodiversiteit willen doen ze dat maar op hun eigen terrein.

  • Firma Vellenga

    Wij hebben hier in het Noorden een hele goede natuurvereniging die de boeren goed informeert. Dat mag ook wel eens gezegd worden. Ik denk dat de boeren echt wel meer willen met natuur maar vaak te druk zijn om zich daar in te verdiepen. Wanneer een natuurvereniging je dan al dit denkwerk uit handen kan nemen en de wegen weet voor vergoeding etc. is het heel leuk om hier aan mee te doen. En als resultaat meer vogels en insecten op je land te zien.

  • frl

    Vellinga# ik zit zelf in zw Fryslân ook bij natuurvereniging ,ik heb dit jaar via de vereniging een plas dras pomp ter beschikking gekregen.
    Prachtig om de zien hoeveel vogels gebruik maken van greppel plas dras.
    Paar weken terug buizen aangelegd om komend voorjaar de plas dras nog wat uit te breiden.

  • el

    De vos vind de nesten ook zonder vlaggetjes, hier woont ook een familie vossen op het bedrijf ,de plevier ( kildeer)is onderhand uitgestorven!

  • Sjefo

    Van der Weijden wat lul nou, je hebt miljarden euro,s gemeenschaps geld uitgegeven ,honderduizende hectare aangekocht, de boeren eraf gepest , vervolgens deze totaal verkloot zodaning dat er van een fatsoenlijke flora en FAUNA geen sprake meer is. En als klap op de vuurpeil de brutaliteit hebben om de boeren de schuld te geven. Van der weiden ga zelf eens aan het werk i.p.v. boeren achterna te zitten. Je bent inmiddels de grootste grondbezitter van Nederland ,kijk eens naar je eigen beleid !! Ik stel voor om te beginnen met een parlementair onderzoek met de vraag wat hebben die miljarden nou daadwerkelijk bijgedragen aan de flora en FAUNA in Nederland , en tot die tijd moet je even je bek houden v d Weijden om andere overal van te beschuldigen.

  • farmerbn

    Precies Sjefo.

  • DJ-D

    Zoals iemand in een ander artikel al reageerde: Niemand wil graag voor de gek worden gehouden!
    Veel boeren zijn daar helemaal klaar mee.

    Als zo'n beetje alles wordt opgevreten door predatoren, dan is niet zogenaamd vroeg maaien of 'gewasbeschermingsmiddelen ' de hoofdoorzaak. 60% achteruitgang van iets geloof ik direct, maar zeg ook hoeveel procent vooruitgang van iets heeft plaatsgevonden zoals alle predatoren hebben geboekt en noem er nog meer zoals de ooievaar kraai marter kat enz. En die 'kleine grazers' kapen ook gewoon de biotoop van de weidevogels, waar moeten ze broeden?. Je kan van allerlei geldverslindende projectjes bedenken maar het is alleen maar voer kweken voor de rovers.

    Die zogenaamde weerribben zuivel wat zo fantastisch moet zijn is gewoon een grote stal (meer dan 250 koeien) in/naast een gebied wat weids is en nattig en dus aantrekkelijk voor vogels. Er zitten vast veel vogels daar maar hoeveel nakomelingen er daar daadwerkelijk zijn weggevlogen is niet bekend. Tenminste niet bij het publiek(Wat raar zeg?) Het barst daar ook gewoon van de vijanden. En als er wel wat weg vliegt is dat ook gewoon een wonder. Tis allemaal zonde van de moeite. Tis allemaal marketing maar eigenlijk wordt je misleid. Biodiversiteit: is potjes maken en leegmelken maar red geen vogels. Pak het geweer en breng evenwicht en stop met die mooie praatjes. Je houd jezelf ook gewoon voor de gek.

  • Alco

    @Sjefo en DJ-D
    Duidelijk. Mee eens

  • Henk Tennekes

    Citaat uit de Akkerwijzer: "Het bezit van met neonicotinoïden gecoat bietenzaad is sinds vandaag (19 december) officieel verboden. Desondanks gaat de lobby voor een vrijstelling voor teeltseizoen 2019 onverminderd door. "
    Citaat uit Duurzaam Bedrijfsleven: "De biodiversiteit moet worden verbeterd in Nederland. Om dat te realiseren, moeten boeren beloond worden, moet er meer samengewerkt worden en moet iedereen zijn verantwoordelijkheid nemen. "
    Als aan de ene kant wordt vastgehouden aan het behoud van gevaarlijke bestrijdingsmiddelen en aan de andere kant beloningen worden verstrekt voor het herstel van biodiversiteit, heeft het zogenaamde Deltaplan Biodiversiteitsherstel geen schijn van kans. Daarvoor is een radicale verandering van de plaagbestrijding strikt noodzakelijk.

Laad alle reacties (10)

Of registreer je om te kunnen reageren.