Home

Achtergrond 27 reacties

Faillissementsgolf Deense landbouw onvermijdelijk

De Deense landbouw blijft in crisis verkeren, meer faillissementen zijn dan ook onvermijdelijk.

Veel landbouwbedrijven in Denemarken zijn insolvent. De banken doen er in het belang van zichzelf en de agrarische sector echter goed aan de stekker uit niet levensvatbare bedrijven te trekken en hun verlies te nemen, meent de centrale bank in Kopenhagen.

Deense landbouw in crisis

Hoewel de economie over het geheel genomen goed draait, verkeert de Deense landbouw nog steeds in een crisis. Dat constateert Denemarkens centrale bank, Nationalbanken. Veel bedrijven zijn niet in staat de kredieten te onderhouden ofwel de rente en aflossing op tijd te betalen. Halverwege vorig jaar waren volgens de centrale bank 40% van de door de middelgrote banken aan de landbouw verstrekte kredieten zogenoemde non performing loans (NPL).

Bij de grote banken is het aantal slecht bediende aan de landbouw verstrekte kredieten kleiner, maar altijd nog 10%. Het predicaat NPL krijgt een krediet als er meer dan 90 dagen geen rente is betaald of ook als het als onwaarschijnlijk wordt ingeschat dat de kredietnemer aan zijn betalingsverplichtingen kan voldoen zonder dat verlies wordt gerealiseerd, legt Nationalbanken uit.

Leningen op basis van te hoge grondprijzen

De problemen zijn ontstaan in het kielzog van de grote financiële crisis in 2008. In de jaren daarvoor waren de grondprijzen fors gestegen. Op grond van de gestegen grondwaardes zijn destijds veel nieuwe leningen aan de landbouw verstrekt. Na 2008 zakten de grondprijzen in. Die hebben zich sindsdien niet hersteld, met als gevolg nog steeds aanhoudende insolventie. Wel hebben de banken voor een deel afgeschreven op de kredieten, maar naar de mening van de centrale bank nog niet voldoende.

Lees verder onder de foto

Hoewel de economie over het geheel genomen goed draait, verkeert de Deense landbouw nog steeds in een crisis. - Foto: Ronald Hissink
Hoewel de economie over het geheel genomen goed draait, verkeert de Deense landbouw nog steeds in een crisis. - Foto: Ronald Hissink

Tijdens een opleving van de landbouwconjunctuur in 2017 heeft een aantal banken de afschrijvingen bovendien weer ongedaan gemaakt. Ondertussen is 2018 weer een buitengewoon slecht jaar geweest voor de landbouw. De landbouwinkomens in de EU als geheel zijn vorig jaar volgens de jongste door Eurostat gepubliceerde ramingen met ruim 3% gedaald, maar in Denemarken met 53%.

Weinig zicht op verbetering

Voor veel landbouwbedrijven is de kans op verbetering van de vermogenssituatie gering of liever gezegd: niet aanwezig, zo oordeelt de Nationalbanken. “Slechts weinig landbouwbedrijven zijn er in geslaagd om hun economische situatie te verbeteren. De bedrijven die een verlies in een positief resultaat hebben weten om te zetten, zijn er niet in geslaagd om hun eigen vermogen wezenlijk te vergroten”, zo blijkt uit de analyse van de centrale bank in Kopenhagen.

Stijgende rente rampzalig

De lage rente heeft weliswaar verhinderd dat veel economisch niet levensvatbare bedrijven zijn omgevallen, maar een stijgende rente wordt voor deze bedrijven rampzalig, temeer omdat meer dan 80% leningen heeft met een variabele rente. Als de rente met 2,5 procentpunten stijgt, nemen de financiële kosten op de voltijdsbedrijven met 67% toe, aldus de Nationalbanken, die tegen deze achtergrond de kredietinstellingen aanraadt meer faillissementen te aanvaarden dan tot dusver.

Dat moet niet te plotseling verlopen omdat als in een bepaald gebied te veel bedrijven te koop komen te staan de druk op de prijzen zal toenemen.

Lees ook: Een vijfde Deense varkenshouders kwetsbaar

Laatste reacties

  • deB.


    Waar verkeerd de landbouw nu niet in een bedenkelijke staat...nogmaals rendement op de investeringen zijn waanzinnig laag! Dat komt op deze manier niet goed, never! Aftakeling is overal al gaande

  • Zuperboer

    De rente blijft om en nabij de 2% liggen. Volgende wereldkredietcrisis is in de maak en de meeste regeringen trekken geen renteverhoging. Wat het ook is, maar er op veel plaatsen in de wereld gaat het niet crescendo.

  • eenvoudige boer

    Rendement is belangrijk zei de bank, niet eigen vermogen. Jammer dat ze hierin zijn doorgeslagen.

  • Alco

    Als grond in waarde verschilt, maak dit toch niets uit in de post rente en aflossing?

  • stinkevuilsboulevhar

    Wacht maar tot hier de grondprijzen gaan zakken ,dan heeft de bank geen onderpand meer en dan gaan we Denemarken achterna

  • Bennie Stevelink

    Het lijkt erop dat in Denemarken veel kredieten zijn verstrekt op basis van zekerheidstelling (grondwaarde) en onvoldoende op basis van betalingscapaciteit voor rente en aflossing. Opvallend dat grote bedrijven blijkbaar onvoldoende verdiencapaciteit hebben.

  • mtseshuis

    Klopt @Bennie, dat is het probleem. En dat grote bedrijven onvoldoende verdiencapaciteit hebben is niet zo vreemd: Je mag voor elke medewerker wel 100 koeien extra melken om netto geld over te houden.. In Denemarken ook kostbare zaak. Alleen als je met familieleden een groot bedrijf kunt runnen verdien je geld, met vreemd personeel sowieso niet. Tenminste in gemiddelde jaren niet meer dan een gemiddeld bedrijf.

  • Bennie Stevelink

    @Eshuis, als dat in Denemarken al niet eens uit kan, waar ze mestplaatsing en voer naast de deur hebben, hoe moet dat dan in Zuid Nederland? Daar moeten ze voor de extra koeien, naast het inhuren van vreemde arbeid ook nog de mest laten verwerken, voer van grote afstand aanvoeren en nog een luchtwasser op het dak bekostigen?

  • gerard nabuurs

    Wat verkondig je toch vaak een onzin over boeren in Zuid-Nederland, Bennie. Melkveehouders brengen mest en kopen snijmais aan van grondeigenaren in hun directe omgeving. Zelf doe ik dat al ruim 25 jaar met een glastuinder, die ook grond heeft waar geen glas, maar gras en mais op staat. En met een oud-stierenmester. Hebben zelf de grond op naam. Mest wegen en bemonsteren; mais terugkopen. Alles binnen anderhalve kilometer. En zoiets gebeurd hier best veel in de omgeving. Dus stop eens met stigmatiseren van boeren in het Zuiden

  • kleine boer

    bennie de boeren in het zuiden doen het schijnbaar supergoed dat ze het kunnen betalen dus boeren ze beter als in jou regio want er vallen er niet meer om in het zuiden....

  • E. van Eyk

    Zolang de banken in nl de grond financieren blijft deze wel op een hoog nivo

  • gjh

    Bennie je zit weer uit je nek te lullen met je boeren uit het zuiden en verre afstanden. We doen het net als gerard nabuurs van onze buren die akkerbouw land hebben en zo ruilen we mest en mais.

  • Jullie zitten er allemaal naast. In denemarken is er te verl krediet uitgezet. Mede omdat de bankmedewerkers op comissie staan. Dan is de boer erbij om te beoordelen of dat wel een goed plan is. Net zoals hier moet je ervan uit gaan dat accountmanager geen adviseur is maar verkoper. Verschil met hier is dat je in denemarken veel meer kleinere banken hebt die landbouw financieren. Dus als de markt z’n werk gaat doen denken die banken dan ineens dat ze de moeilijke gevallen maar snel moeten slijten aan de conculega bank. En dat doet iedere bank dus daar en dan zakt dus alles als een pudding in elkaar. Hier heeft de rabo 90 % van de landbouw in de portemonaille dus werkt dat niet die risico vole investeringen wegdoen dus. Dat maakt het wel des te gevaarlijker voor de toekomst. Zeepbel is het.

  • Bennie Stevelink

    @9:34, feit is dat veel boeren, ondanks de zeer lage rente, de rente en aflossing niet kunnen betalen. Dat kan maar één oorzaak hebben: er is onvoldoende verdiencapaciteit.
    De instorting van de grondprijs is voor boeren geen probleem en ook voor de bank niet, zolang men de rente en aflossing maar kan betalen. De lage grondprijs is pas een probleem wanneer de boerderij verkocht wordt en er onvoldoende kapitaal is om de schulden te vereffenen. Dan blijft er een restschuld bestaan die door de bank afgeboekt moet worden.

    Hoe lang is het nog maar geleden dat hier in Nederland de vakbladen (ook de Boerderij) vol stonden met verhalen over de grote groei in Denemarken. Wij in Nederland moesten daar een voorbeeld aan nemen.........
    Er werd blijkbaar blind gestaard op aantallen zonder te kijken naar rendement.
    Dit is een manier van doen die ons in Nederland toch niet onbekend voorkomt?

    De les die wij hier uit kunnen leren is dat wij het beleid veel meer op rendement moeten richten en niet op aantallen. Dit geldt voor de individuele boer maar ook voor de sector als geheel.
    Is het zinvol om grondloos uit te breiden in een intensief gebied met hoge kosten voor voer, mestafzet en een luchtwasser op de stal terwijl je bij verplaatsing naar een gebied waar ruimte is met veel lagere kosten kunt werken?
    Is het zinvol om de sector nog 10% te laten groeien, waarbij deze laatste 10% disproportioneel hoge milieukosten met zich mee brengt?

  • Het is zinvoller om grondloos uit te breiden dan bovenop 5500 euro per koeplaats bouwkosten, 9000 euro fosfaat er ook nog eens 40000 euro grond onder te moeten leggen.

  • agratax.1

    ik hoor hier niemand over het feit dat er in Denemarken al jaren leningen verstrekken als men minimaal 10 % van het benodigde kapitaal heeft. @Bennie verwijst naar de voer kosten en mest afvoer kosten in het zuiden van ons land. Laten we de prijs van een ha snijmais en mestafvoer per ha eens afzetten tegen de kosten voor rente en aflossing van 1 ha. Dan is de Zuid Nederlandse boer goedkoper uit dan de boer die land koopt om zijn benodigde voer behoefte en mestafvoer rond te zetten.

  • Bennie Stevelink

    @10:26 en @agratax, jullie denken is typisch ééndimentionaal denken. Je gaat er vanuit dat slecht één variabele veranderd en maakt daar een berekening mee. In werkelijk verschuiven vele variabelen.

    1 door grondloze groei in productierechten (vroeger melkquotum) verviervoudigde de prijs. Je moest voor quotum alleen net zoveel betalen dan je anders betaald had voor hetzelfde quotum met de helft van de grond er al bij.
    2 ondanks de grondloze groei in productierechten daalde de grondprijs nauwelijks, deze werd op peil gehouden door akkerbouwers en bij ons in Twente door boomkwekers.
    3 doordat de grondprijs niet daalde maar productierechten met viervoudige prijs er boven bij op kwam verdubbelde de kapitaalsintensiviteit van de melkveehouderij. Rendement per geïnvesteerd kapitaal halveerde.
    4 door de hoge prijs voor productierechten waren boeren niet meer in staat te investeren in grond. Deze kwam in handen van akkerbouwers of boomkwekers. De melkveehouderij intensiveerde, niet doordat er meer koeien kwamen maar doordat grond aan de sector werd onttrokken.

    Wordt vervolgt....

  • Bennie Stevelink

    Vervolg.

    5 als het voor een melkveehouder niet rendabel is om grond te kopen voor voedergewassen is het dan voor een akkerbouwer of andere grondeigenaar dan wel rendabel om mais te telen voor een melkveehouder? Ik zag in mijn omgeving dat stoppende melkveehouders na een paar jaar de grond verhuurden aan akkerbouwers of boomkwekers, dat leverde meer op. De grond was niet meer beschikbaar voor de teelt van voedergewassen waardoor mais van grotere afstand aangevoerd moet worden.
    Akkerbouwers willen best mais telen voor melkveehouders, maar dan wel voor een prijs die een saldo oplevert die kan concurreren met aardappelen of bieten. Dan betaal je als melkveehouder een prijs waar je geen koeien voor kunt melken.
    6 door grondloze groei konden extreem intensieve regio’s ontstaan waardoor hoge kosten gemaakt moeten worden voor emissiebeperkende maatregelen.


    Als je al deze variabelen bij elkaar optelt wat is dan het voordeel van grondloze groei?

  • G. Peltjes

    @Agratax: op de korte termijn wel maar niet op de lange termijn. Grond komt naar je toe, mest afvoer en maïs aankoop blijft.

  • kleine boer

    bennie google es ebbenboomkwekerij en jonkergouw bosbeen of rovadi daar werden ff paar haspels afgeleverd in het zuiden aan een slateler 13 stuks.... je schrijft of boomkwekers in jou regio iets aparts is....

  • fietskip

    De emissiebeperkende maatregelen gelden vanaf 2028 voor heel Nederland en heeft te maken met een politieke keuze die voor hen het goedkoopst en best uitkomt . Om de burger (hun kiezers) te ontzien.

  • Bennie Stevelink

    @kleine boer, heb je in de gaten dat je het verhaal van @gjh en @Gerard Nabuurs tegenspreekt?
    Er zijn in Brabant meer dan 1000 boeren met meer dan 5 GVE per ha. Sommigen hebben er misschien wel 8, 9 of 10 per ha. Gemiddeld zal deze groep 6 tot 7 GVE per ha hebben en moeten 60% van het benodigde voer aankopen. Dan is er ook nog een hele groep die net onder de 5 GVE per ha zit. Die hebben 3 tot 4 GVE per ha. Deze zullen 25% tot 40% van het voer moeten aankopen.
    En dan weet jij @kleine boer nog te vertellen dat in Brabant, net als bij ons in Twente, veel boomkwekers zijn. En ook nog grootschalige groenteteelt wat wij in Twente niet hebben.
    En dan moet ik van @gjh en @Gerard Nabuurs geloven dat die 1000 veehouders met meer dan 5 GVE per ha de mais bij een buurman kopen?

    Ik heb mijn standpunt over grondgebondenheid eerder kenbaar gemaakt: een intensief bedrijf is geen probleem zolang de regio maar niet te intensief is. Een probleem ontstaat als de regio te intensief wordt. Dat jaagt de kostprijs op en veroorzaakt maatschappelijke problemen. Grondgebondenheid is niet nodig om te voorkomen dat het individuele bedrijf te intensief wordt. Grondgebondenheid is nodig om te voorkomen dat een regio te intensief wordt.

    Wordt vervolgt....

  • Bennie Stevelink

    Vervolg.

    Het bovenstaande artikel over boeren in Denemarken ligt in de lijn met iets wat ik al veel langer zie: grote bedrijven blijken vaak weinig verdiencapaciteit te hebben. In Denemarken staan er velen op omvallen. In 2009 waren het juist de grote bedrijven in de VS die omvielen. In 2016 deed de krimp in de melkveehouderij zich voor bij grote bedrijven in Noord Duitsland. In 2017 zagen we veel grote bedrijven in Nederland te koop staan.
    Het lijkt mij een interessant onderwerp voor Wageningen om eens te onderzoeken waarom grote melkveebedrijven schijnbaar weinig verdiencapaciteit hebben.
    Ook lijkt het mij, met deze wetenschap in gedachten, zinvol om na te denken over de kostenstructuur in Nederland en de wenselijkheid van het beperken van de intensiviteit van regio’s.

  • kleine boer

    Nou Bennie wissel teelt is ook in het zuiden het geval zou zeggen rij eens rond en kijk eens hoeveel mais er toch nog verbouwd word en op de groente/boom kwekerij is gewoon mest afzet mogelijk zouden er geen grondgebonden veehouders zijn in het zuiden? Zou ik dan de enigste zijn ...kijk ook even naar de mais prijzen en in een normaal jaar is in het zuiden het gras niet eens gratis weg te geven ....

  • xw

    ik denk dat Bennie nog steeds op adem ligt te komen

  • kleine boer

    Xw dan moet ie es wat vaker fietsen bijvoorbeeld in het zuiden 😜

  • Alco

    Op het eerste heeft @Bennie gelijk.
    Grondprijs heeft niets te maken met het kunnen betalen van de verplichtingen.
    Er moeten inkomsten zijn en dat is het probleem.
    Verder gaat de vergelijking spaak met intensieve melkveehouderij.
    Er is altijd voer nodig, dus ook mestafzet mogelijkheid.
    En als er al eventuele ruimte wordt gecreëerd door minder koeien, zal de druk op de mestafzet gewoon blijven door de mest uit andere sectoren.

Laad alle reacties (23)

Of registreer je om te kunnen reageren.