Home

Achtergrond

Wapengekletter rond vrijhandelsverdrag Nafta

Amerikaanse melkveehouders en Farm Bureau hebben hun wensenlijstje ingediend bij het Witte Huis voor een verbeterd Nafta-verdrag, het vrijhandelsverdrag tussen de VS, Mexico en Canada. Maar andere sectoren zien het wapengekletter argwanend aan. “Als het gaat om runderen en rundvlees, laat ons dan liever met rust.”

De twee belangrijkste organisaties van Amerikaanse melkproducenten gaan er vol in. Extra toegang op de Canadese zuivelmarkt en een einde aan de Canadese weigering om Amerikaanse eiwitrijke ultrafiltratiemelk te importeren. Dat eisen de National Milk Producers Federation en de US Dairy Export Council in een brief aan het Witte Huis. Die Canadese marktopening moet bovendien ruimer zijn dan de 3,25% die Ottawa al eerder had beloofd. Alleen gebeurde dat voor de vorming van een vrijhandelszone rond de Grote Oceaan. En dat TPP-akkoord schoof president Trump persoonlijk de afvalbak in.

“Wij zien de discussies om Nafta te moderniseren als de laatste kans om de Noord-Amerikaanse zuivelmarkt daadwerkelijk te openen”, aldus beide zuivelorganisaties. Ook American Farm Bureau richt zijn pijlen op de Canadese beschermde marktordeningen voor zuivel, pluimveevlees en eieren. Maar de grootste Amerikaanse boerenorganisatie vraagt ook om een snellere afhandeling van handelsgeschillen en van grensverkeer. Producten zouden niet langer dan 48 uur vast mogen staan bij de grens.

Melkveebedrijf in Michigan (VS). De melkproductie van de Verenigde Staten is de laatste jaren fors gegroeid. - Foto: Henk Riswick
Melkveebedrijf in Michigan (VS). De melkproductie van de Verenigde Staten is de laatste jaren fors gegroeid. - Foto: Henk Riswick

Wensenlijstjes

De wensenlijstjes in Washington stapelen zich op. Maar varkenshouder John Weber uit Dysart, Iowa kijkt bezorgd toe. Net als zijn collega’s in de belangrijke landbouwstaat in het Midwesten is hij argwanend over de aanstaande onderhandelingen over het 23-jarige vrijhandelsverdrag Nafta (North Amercian Free Trade Agreement). “Nafta is een ongekend succes geweest voor de Amerikaanse landbouw”, stelt hij. “Canada is onze tweede grootste exportmarkt en Mexico nummer drie. In 2016 exporteerden we voor 38 miljard dollar aan producten naar beide landen.” Die uitvoer zorgde voor maar liefst 287.000 banen.

Iowa heeft wel iets te verliezen. De drie belangrijkste landbouwproducten die de VS aan Mexico verkoopt, zijn maïs, soja en varkensvlees. Met een waarde van 5,4 miljard dollar in 2016. Iowa is nou juist Amerika’s grootste producent van deze drie. Weber: “Wat Amerikaanse boeren kunnen missen als kiespijn is een verstoring van de handel met onze noorder- en zuiderburen.” En dus willen varkenshouders als Weber dat de huidige invoertarieven op varkensvlees gewoon gelijk blijven: op 0%.

Bestaat er dan enige reden om te denken dat iemand die tarieven omhoog wil schroeven? Niet direct. Maar als straks in augustus alle onderwerpen weer op tafel liggen, dan kan het zomaar dat een sector ongewild onderdeel wordt van een ongunstige uitruil. “Waar ik me zorgen over maak”, zegt Joseph Glauber, onderzoeker aan het Internationale Onderzoeksinstituut voor Voedselbeleid (IFPRI), “is dat landbouw op de één of andere manier het kind van de rekening wordt in een bredere discussie.”

Glauber doelt op de auto-industrie of een andere sector waarvan Donald Trump meent dat hij een bestaand handelstekort kost wat kost wil wegpoetsen. “Amerikaanse boeren lopen het risico dat Canada of Mexico zullen zeggen: ‘Als jij eenzijdige actie onderneemt op dit product, dan richten wij onze pijlen op dat product’.” Als Mexico in een boze bui invoertarieven oplegt op Amerikaans varkensvlees, zo analyseert de Iowa State University, dan zou men de complete Mexicaanse markt kunnen verliezen.

Een transport Toyota pickup-truck van Mexico naar de VS. De vrees bestaat dat belangen van de autoindustrie en die van de landbouw worden uitgeruild. - Foto: Reuters
Een transport Toyota pickup-truck van Mexico naar de VS. De vrees bestaat dat belangen van de autoindustrie en die van de landbouw worden uitgeruild. - Foto: Reuters

Vleesveehouders

Voor vleesveehouders staat er eveneens veel op het spel. Tijdens twintig jaar NAFTA zijn er sterk geïntegreerde ketens ontstaan waarvan bedrijven in beide buurlanden deel uit maken. Glauber: “We halen kalveren en biggen uit Mexico en Canada. We mesten ze af, slachten en verwerken ze en exporteren het vlees wereldwijd. Inclusief naar Canada en Mexico.” De terugkeer van tarieven of andere belemmeringen zouden een dreun betekenen voor die efficiënte en winstgevende bedrijfsvoering.

Geen polonaise aan mijn lijf. Dat is kort gezegd de boodschap van Colin Woodall van vleesveehouderskoepel National Cattlemen’s Beef Association aan de heren politici in Washington: “Als het gaat om runderen en rundvlees, laat ons dan liever met rust”, zegt Woodall. “Het werkt goed, en wel dankzij NAFTA. We hebben twee afzetmarkten ter waarde van 1 miljard dollar per jaar aan zowel onze noord- als zuidgrens.” Tarweproducenten denken er exact zo over. NAFTA maakte Mexico tot grootste afnemer. Niemand wil dat kwijt.

Zuivel

Boeren hopen dat mensen als Ray Starling dat helder voor de geest hebben. Hij is de speciale assistent van Trump voor wat betreft landbouw en handel. Ook Starling ziet kansen als het gaat om zuivel, kip en fruit. Maar er is meer. “Het gaat niet alleen om hoeveel we verkopen of importeren. Het is ook belangrijk hoe goed de afhandeling van conflicten verloopt. Is dat wel zo efficiënt en objectief als het moet zijn?” Als de VS nu een klacht wil indienen tegen Canada vanwege de ruzie over ultrafiltratiemelk, dan duurt die procedure twee tot vijf jaar. Onacceptabel, meent het Witte Huis.

Voor het gemiddelde melkveebedrijf in de Verenigde Staten was NAFTA een geschenk uit de hemel. Het vrijhandelsakkoord zorgde sinds de start in 1994 voor een sterke groei van de afzet in beide buurlanden. 15% van de landelijke melkproductie gaat inmiddels in de vorm van melkpoeder, kaas, boter en yoghurt over de grens. De huidige export van zo’n twee miljard dollar per jaar betekent een groei van 500% vergeleken met de jaren voor NAFTA.

Niet alleen winstkansen

En toch bieden de nieuwe onderhandelingen niet alleen winstkansen voor zuivel. Veronica Nigh, econoom van de Farm Bureau, wijst op de gesprekken die Mexico ook voert met de Europese Unie en Nieuw-Zeeland. “Een grotere toegang tot Mexico voor de grootste en de op één na grootste zuivelexporteurs ter wereld zou een stuk meer concurrentie betekenen op onze belangrijkste zuivel-afzetmarkt.” Terwijl de alsmaar groeiende Amerikaanse melkproductie juist meer en grotere afnemers nodig heeft.

Canada is niet van plan zomaar de deur open te zetten. “De Canadese zuivelindustrie is ervan overtuigd dat we voldoen aan onze handelsverplichtingen”, zegt Isabelle Bouchard, woordvoerder van Dairy Farmers of Canada. De ophef over ultrafiltratiemelk is volgens haar slechts een Amerikaanse afleidingsmanoeuvre. Het echte probleem, zo meent Bouchard, is dat de Amerikaanse melkproductie te snel is toegenomen. Met 22% in vijf jaar in Michigan, 11% in de staat New York en 8% in Wisconsin.

Angst voor ongunstige uitruil

Of registreer je om te kunnen reageren.