Commentaar

‘Vaak bu’j te bange’

Meer vrij telen is goed voor teler en markt.

Vaak bu’j te bange! Een typisch Achterhoeks motto om elkaar uit te dagen. Letterlijk in het Nederlands: vaak ben je te bang. Maar de werkelijke betekenis is meer: maak je geen zorgen, spring eens in het diepe. Toevallig ook de slogan van de Zwarte Cross editie 2017.

Jonge aardappelteler

Ik moest hieraan denken na een gesprek afgelopen voorjaar met een jonge aardappelteler uit Noordoost-Nederland. Vader teelde jarenlang een groot areaal zetmeelaardappelen en fritesaardappelen, maar moest het door ziekte rustiger aan gaan doen. De fritesaardappelteelt werd afgestoten en vader ging met wat externe hulp door met enkele tientallen hectares arbeidsextensievere zetmeelaardappelen. Zoon besloot vorig jaar vol voor het bedrijf te gaan, en de aardappelteelt weer op te schalen. Hij vertelde dat hij extra aandelen Avebe had verworven, en dat hij opnieuw ging starten met enkele hectare fritesaardappelen, af-landlevering. Hij had ‘geluk gehad’. Hij kreeg als ‘nieuwe’ fritesaardappelteler, na veel aandringen, uiteindelijk toch nog een aardappelcontract van een aardappelverwerker, omdat zijn vader jaren terug trouw leverancier was geweest.

Waarom een contract?

Maar waarom per se een contract voor die enkele hectares fritesaardappelen? Zou seizoen 2019 hetzelfde uitpakken als 2017, met top-opbrengsten en afbraakprijzen voor de vrije aardappelen, dan had hij zijn vrije fritesaardappelen als B- of C-aardappelen aan Avebe kunnen leveren en er nog de zetmeelprijs voor kunnen vangen. Maar neigt seizoen 2019 toch nog enigszins naar 2018, dan liggen mooie prijzen in het verschiet. Zijn argument toch een aardappelcontract af te sluiten was zekerheid, zowel qua prijs als afzet. Vaak bu’j te bange!

Groot contractvolume

Het grote contractvolume heeft de aardappelmarkt lam geslagen. Verwerkers kunnen door de grote contractvolumes de markt sturen. Dat bleek vorig jaar, toen ondanks een gigantische misoogst in de EU-5 de aardappelprijs toch niet boven de € 35 wilde uitstijgen, en nu weer. Wat contracten naar voren trekken, tijdelijk gekunstelde vraagdemping creëren, en de vrije marktprijs klapt plots € 5 naar beneden …

Een beetje meer vrij en minder op contract geeft een gezondere balans

Boerderij heeft voor de zesde maal uitgerekend wat verschillende afzetvormen als saldo opleveren. Daaruit blijkt dat over de jaren heen de telers met vrije aardappelen of aardappelen in de pool meer overhouden dan telers met veel op contract. Een beetje meer vrij en minder op contract geeft een gezondere balans, zowel voor de markt als geheel als voor de individuele teler.

Of registreer je om te kunnen reageren.