2753 x bekeken 16 reacties

‘Is Europees verbod op hormoonvlees terecht?’

Als ik in Amerika ben eet ik minstens één keer steak, want ik vind de biefstuk daar lekkerder dan hier. Biefstuk is er ook goedkoop. Dat komt mede doordat Amerikaanse koeien hormonen krijgen; die zorgen voor 10 tot 15% meer vlees per koe. In Europa zijn die hormonen verboden. Is dat terecht?

In Amerika wordt veel rundvlees geproduceerd met behulp van hormonen. Om die reden wil de EU dat vlees niet importeren. Waar het hierbij om gaat, is of je van de hormonen in Amerikaans vlees ziek wordt. Er worden synthetische hormonen gebruikt maar ook gewone geslachtshormonen, dezelfde die een koe of een mens van nature in hun lijf hebben. Van die toegediende hormonen blijven restjes achter in het vlees. Het zijn wel kleine restjes; van het veel toegepaste hormoon bèta-estradiol -ook wel aangeduid als bèta-oestradiol-, blijft een paar miljardste gram per ons vlees achter. Ook bij andere hormonen betreft het minieme spoortjes. Ik beperk me verder tot estradiol omdat mensen daar aantoonbaar ziek van kunnen worden.

Gigantische hoeveelheden estradiol

Estradiol is een natuurlijk vrouwelijk hormoon, maar het is ook jarenlang verkocht als medicijn tegen botontkalking en andere ouderdomsziekten. Tien jaar geleden bleek dat het de kans op hartinfarcten en borstkanker vergroot. In het medicijn zitten wel gigantische hoeveelheden vergeleken met vlees; één tabletje bevat evenveel hormoon als 25.000 kilo Amerikaans rundvlees. In een Amerikaanse hormoonbiefstuk zit dus een onzichtbaar kleine hoeveelheid hormoon en het is de vraag of dat dezelfde schadelijke effecten heeft als de veel grotere hoeveelheden in hormoontabletten. Dan zouden we ook melk en eieren moeten verbieden, want een eitje of een pak melk bevatten van nature meer estradiol dan een Amerikaanse steak. Het komt in de melk doordat drachtige koeien stijf staan van het estradiol, net als zwangere vrouwen. Omdat koeien de hele zwangerschap door gemolken worden, zit er aardig wat estradiol in melk.

Gevaren excuus voor protectionisme

Wetenschappelijk staat de EU met zijn verbod op hormoonvlees zwak. Canada, de Verenigde Staten en Australië vinden hormoonvlees veilig. De Wereldhandelsorganisatie heeft ze gelijk gegeven en de EU veroordeeld tot boetes van honderden miljoenen dollars. De zogenaamde gevaren van hormonen zijn tegenwoordig vooral een excuus voor Europees protectionisme.

Amerikaans vleesvee wordt vaak met hormoon behandeld voor extra productie. Foto: Henk Riswick
Amerikaans vleesvee wordt vaak met hormoon behandeld voor extra productie. Foto: Henk Riswick

Wetenschap moest wijken voor emoties

Maar zo is het niet begonnen. Het begon met DES, een synthetisch geslachtshormoon dat werd gebruikt als groeibevorderaar voor vee. Daarnaast werd het tussen 1950 en 1970 aan miljoenen zwangere vrouwen voorgeschreven om de kans op een miskraam te verkleinen. Het was bekend dat dat niet werkte, maar de verkoop ging gewoon door en de farmaceutische industrie verdiende er goed aan. In 1971 bleek dat meisjes die in de baarmoeder blootgesteld waren geweest aan DES, een vergrote kans hadden op vaginakanker en andere afwijkingen van de geslachtsorganen. Toen er ook nog eens DES werd aangetroffen in Italiaanse peutervoeding was de maat vol: Europa verbood de productie en import van hormoonvlees. Wetenschappelijk rammelde dat verbod, want om uit vlees de hoeveelheid DES binnen te krijgen die door zwangere vrouwen was geslikt, moest je dagelijks een miljoen kilo hormoonvlees eten. De wetenschap moest echter wijken voor de emoties. Het Europees Parlement zag een gelegenheid om te demonstreren dat het opkwam voor de burger, consumentenbonden en milieuactivisten konden zich ermee profileren en financieel kwam het ook goed uit, want het importverbod verkleinde de Europese vleesberg. Zo had ieder zijn redenen om een hormoonverbod te steunen.

Respectabele belangen op het spel

Maar net als bij het Europese verzet tegen gentechvoedsel staan er bij de strijd tegen hormoonvlees ook respectabele belangen op het spel. Het gebruik van hormonen ter vergroting van de vleesproductie is typerend voor een vorm van industriële landbouw en veeteelt waarin het alleen gaat om productie, omzet en winst. Dat leidt tot een niet-aflatende stroom van goedkoop eten, een belangrijke oorzaak van de vetzuchtepidemie. Ook kost vleesproductie veel water, vruchtbare grond, olie en gas, en het geeft veel uitstoot van broeikasgassen en milieuverontreiniging. Minder grijpbaar maar niet minder belangrijk zijn de verloedering van het landschap door agro-industrie, de verwording van levende wezens tot productie-eenheden en de marginalisering van boeren door machtige bedrijven.

De strijd tegen hormonen in vlees is te vergelijken met de strijd tegen het uitsterven van de Zuid-Limburgse korenwolf. De korenwolf is een wilde hamster die bedreigd wordt door de aanleg van de A73-zuid. Van die hamster lig ik niet echt wakker, maar van de omzetting van Limburgs landschap in asfaltbeton wel. Vandaar dat ik sympathie heb voor de strijd tegen hormoonvlees. Maar hormoonvlees is slechts een stukje van het probleem, want zonder hormonen is massale veeteelt nog steeds schadelijk. De moderne vleesproductie is slecht voor onze buikomvang, ons klimaat en ons landschap. De beste remedie is om onze vleesconsumptie te halveren. Dan doen we iets voor milieu en klimaat zonder dat we allemaal vegetariër hoeven te worden. Mijn volgende Amerikaanse steak zal ik dus proberen te delen met iemand anders.

Dit artikel is eerder verschenen in NRC Handelsblad op 19 maart 2011.

Laatste reacties

  • farmerbn

    Goed artikel tot bijna het eind. Het eind is slecht. Er is niks mis met vleeseten maar veel mensen eten teveel andere etenswaar waar veel vet, zout en suiker inzit. Als je alleen vlees eet wordt je niet te dik. Moet een hoogleraar voedingsleer toch weten.

  • WGeverink

    Ben het helemaal met je eens Farmerbn. Het einde is slecht en rammelt van alle kanten. Ook het verhaal dat de productie van vlees veel water kost... Het water volgt slechts een andere kringloop dan bij akkerbouw.

  • boerke brabant

    pas op het einde komt wordt zijn daadwerkelijke bedoeling van het artikel duidelijk

  • moi !

    Hormonen toedienen is feitelijk niet doordacht. Het is niet gezond voor dier en mens. Voor wie dan wel ? Voor handel en verwerkende industrie.

  • farmerbn

    Hormonen toedienen is feitelijk heel doordacht. Dieren groeien daardoor sneller met minder voer en minder water. Tegenstanders van vlees willen eerst een langzaam groeiend dier en daarna gebruiken ze voer en water als argument dat vlees niet goed is. Trap daar niet in.

  • Bennie Stevelink

    Het argument dat vleesproductie veel grond kost en CO2 uitstoot veroorzaakt klopt slechts gedeeltelijk. Het ligt veel genuanceerder.
    Dát deel van de veehouderij wat gebaseerd is op reststromen (bietenpulp, aardappelvezel, bierbostel, enz.) en secundaire gronden (grasland wat niet geschikt is voor akkerbouw) is niet schadelijk maar juist gunstig voor het klimaat. Als reststromen en gras van secundaire gronden niet doormiddel van veehouderij zou worden omgezet in hoogwaardig menselijk voedsel zal veel meer akkerbouw nodig zijn, dus meer grondgebruik.
    Een nadeel voor het klimaat ontstaat pas bij dát deel van de veehouderij wat groter is dan de beschikbare reststromen en secundaire gronden. Maar.....een veehouderij die KLEINER is dan de beschikbare reststromen en secundaire gronden is OOK nadelig voor het klimaat.

  • farmerbn

    Van wie is het water? Is dat van de linkse stemmer uit A'dam of van de boer die land heeft want daar valt het water via regen op. Als die regen op grasland valt gaat het gras groeien. Vee eet dat gras en maakt daar vlees van. Staat er geen vee in de wei dan groeit er wel gras maar blijft het onbenut liggen. In beide gevallen is het water gebruikt. Je kunt dan toch niet beweren dat vleesproductie water kost want geen vleesproductie kost ook water. Maar hoe dan ook , die regen is toch van de boer die dat land heeft of komt er straks ook een regenbelasting?

  • el

    Als je verwacht van een dier dat deze meer produceert zal het ook meer voer en water opnemen. Of groei hormonen toedienen extra geld oplevert voor de eigenaar van het betreffende dier is nog maar de vraag!

  • WGeverink

    En zou vlees van een os of vaars met een testosteron implant ongezonder zijn dan vlees van een stier met natuurlijk testosteron?

  • alco1

    Op deze manier profileren zich ook de groene partijen.
    We weten allemaal dat er wat loos is met opwarming van onze aarde.
    Echter de landbouw aanwijzen als veroorzaker, is het probleem afschuiven.
    Onze industrie met de luxe. Kortom het verbruik van delfstoffen is de boosdoener.
    Maar daar wil niemand en statement over maken, want dat maakt je niet populair.

  • WGeverink

    Volgens de satelietmetingen van de afgelopen 20 jaar is de opwarming maar heel erg minimaal. Net zo minimaal als het CO2 percentage dat sinds de jaren vijftig met acht duizendste van een procent gestegen is naar 0.04%. Wat er loos is is dat we besodemieterd worden waar we bij staan.

  • farmerbn

    Het is doemdenken van links om veel geld los te peuteren voor projecten die links graag anders ziet. Daarnaast veel politieke steun en meer macht. Het gaat net als altijd om geld en macht. Ook bij links.

  • alco1

    Och Geverink.
    Ik denk niet dat het afkalven van de ijsvlaktes een leugen is.
    Maar het is maar net waar je het evenwicht CO2 - Zuurstof wilt hebben.
    Er zal nog jaren gebruik gemaakt worden van delfstoffen, dus zal de CO2 nog toenemen.
    Maar is dat erg?
    Wat ik zei: Het is maar net waar je het evenwicht wilt hebben.
    Meer CO2 en N zal de natuur doen floreren en de woestijnisering tegengaan.
    Ook daarbij het aspect dat N beschermt tegen opwarming.
    Waarom dus ook emissiearm.
    Links wil vooral biodiversiteit door verarming, maar dat heeft ook grote negatieve gevolgen dus.

  • WGeverink

    We zitten aan het einde van een ijstijd @alco1. Dat het ijs zich terug trekt en dat het sneller gaat naarmate er meer ijs smelt is te verwachten. Hoe meer grond zichtbaar is hoe sneller het smelt.

  • Bennie Stevelink

    Een paar dagen geleden las ik een artikel waarin werd verteld dat 97% van de CO2 uitstoot van de natuur komt. Slechts 3% komt van fossiele brandstof.
    Echter, die 97% wordt ook weer door de natuur opgenomen. Dat is een gesloten kringloop.
    Tegenover die 3% afkomstig van fossiele brandstof staat geen opname en wordt dus netto aan de atmosfeer toegevoegd. In ruim dertig jaar wordt dus net zoveel CO2 aan de atmosfeer toegevoegd als de totale jaarlijkse kringloop.

    Nog een interessant weetje: in de winter is het CO2 gehalte in de lucht iets hoger dan in de zomer. Het noordelijk halfrond heeft relatief meer landoppervlakte dan het zuidelijk halfrond. Daardoor staat de CO2 opname in de wintermaanden in een groter deel van de wereldwijde natuur stil dan in de zomermaanden.

  • landboer

    Op de Zuidpool groeit het ijs ,op de Noordpool smelt het, per saldo gelijk.
    Geverink heeft gelijk :temp. stijgt de laatste decennia nauwelijks ,veel minder in ieder geval dan berekend was. Dus i.i.d. het is allemaal grote onzin!

Laad alle reacties (12)

Of registreer je om te kunnen reageren.