Zorg dat kruislingkalf z’n geld opbrengt

Het aanbod aan Belgisch Witblauwe kruislingkalveren in de melkveehouderij is erg groot. Voor een goede prijs zijn bespiering en gewicht belangrijk.In de melkveehouderij verdubbelde tussen 2014 en 2016 het aantal inseminaties met Belgisch Witblauwe stieren. Dat is onder andere het gevolg van de fosfaatwetgeving. Op Nederlandse melkveebedrijven gaat het volgens CRV al om 35% van alle inseminaties.De VanDrie Group wil graag de betere kwaliteit van kruislingkalveren in Nederland benutten in de kalfsvlees- en rundvleesmarkt. Op basis van marktvraag wordt de afzet van kruislingkalveren uitgebreid. - Foto: Henk RiswickAfgelopen jaar is het aantal stuks jongvee gedaald met bijna 120.000 ten opzichte van 2016. Veehouders houden momenteel niet meer jongvee aan dan nodig is. De fosfaatrechten zijn nodig voor het melkvee. Het gevolg is dat ze ook minder vaarzen aanhouden. Het insemineren van een deel van de veestapel met Belgisch Witblauwe stieren is dan ook populair. Want kruislingkalveren brengen meer op dan nuka’s van Holsteinkruisingen. Dat was altijd zo. Maar omdat het aanbod aan witblauwe-kruisingskalveren nu groot is, selecteert de kalversector bij voorkeur de excellente en zwaardere nuka’s voor de kalfsvleesproductie.Uitbreiding afzet kruislingen vanuit de marktvraagDe VanDrie Group wil de afzet van kruislingen graag uitbreiden. “Kruislingen hebben een betere vlees-vetverhouding, meer bespiering en meer intramusculair vet en dat komt de malsheid ten goede”, stelt Henny Swinkels, directeur corporate affairs van VanDrie Group.Henny Swinkels - Foto: Ton Kastermans“Het is zonde om deze beter bevleesde dieren te exporteren, want wij kunnen de toegevoegde waarde van deze dieren in Nederland goed benutten in de kalfsvlees- en rundvleesmarkt”. We moeten dan wel vanuit de marktvraag werken. Dus eerst de afzet regelen en vooraf weten welk volume en welke kwaliteit gewenst zijn voor een afnemer.” In april 2017 startte VanDrie Group samen met voerleverancier Fuite en horecagroothandel Hanos al met het Jovianderconcept om kruislingen beter te verwaarden. Hierbij worden 10 tot 12 maanden oude kruislingvaarskalveren afgemest op een geslacht gewicht van 250 kilo. Van de 10.000 slachtingen per jaar is de helft voor de binnenlandse markt. Joviander positioneert zich tussen kalfsvlees en rundvlees.“De toenemende vraag naar hoogwaardig rundvlees van volwassen runderen biedt ook kansen. Daarvoor is het Tender Beefconcept opgezet. Dit is ons eigen ketensysteem, waarbij we vaste leveranciers van kruislingen begeleiden in het leveren van dieren die voldoen aan de eisen. Het gaat om slachting van 13.000 dieren per jaar die hun plek vinden in het topsegment van voornamelijk de binnenlandse rundvleesmarkt.” De VanDrie Group gaat de afzet van kruislingstieren ook uitbreiden in samenwerking met de nieuwe runderslachterij Ameco. Deze dieren worden geslacht op een leeftijd van rond 2 jaar. Goede kruislingen zijn ook geschikt voor rosékalfsvleesconcepten Friander en Vitender (jongrosé), waarvan 80% bedoeld is voor export.Lichte kruislingen met Belgisch Witblauw blijken nauwelijks meer waard dan Holsteinnuka’s. “De meerprijs van een kruisling in vergelijking met een Holsteinnuka varieert van € 50 tot € 200”, zegt veehandelaar Arjan van Mourik, die bij aankoop elk individueel kalf bekijkt, beoordeelt en waardeert. “Hoe zwaarder de kalveren, hoe beter de prijs. Daarbij letten we niet alleen op gewicht. Ook rastype, ofwel de bespiering en gestalte van een kalf, bepaalt mede de opbrengstprijs.” Voor een goede opbrengstprijs moet een kruislingnuka minstens 50 kilo wegen, maar liever nog wat meer. “Met een gewicht onder 50 kilo brengt de kruisling te weinig op, en dan is het eigenlijk zonde om met een Belgisch Witblauwrietje te insemineren”, vindt Van Mourik, die in de praktijk grote verschillen ziet bij melkveehouders als het gaat om de inzet van Belgisch Witblauwstieren. “Niet iedereen gaat even bewust om met de stierkeuze, maar dat bepaalt wel voor een deel de kwaliteit en opbrengstprijs van een nuka.”Stierkeuze Belgisch WitblauwNederlandse melkveehouders letten vaak alleen op geboortegemak bij de keuze van een Belgisch Witblauwe stier waarmee ze hun koeien insemineren. “Deze stieren leveren meestal lichtere kruislingen en een kwalitatief minder goed kalf op”, zegt Van Mourik. Volgens Ruben Bonne, productmanager Belgisch Witblauw bij CRV, is dat logisch, omdat geboortegemak en geboortegewicht met elkaar samenhangen. “Een hoge score voor geboortegemak is gerelateerd aan een lager geboortegewicht ofwel een minder zwaar kalf bij de geboorte.”Tussen Belgisch Witblauwe gebruikskruisingsstieren zijn er grote verschillen in de fokwaarden draagtijd, geboortegemak en geboortegewicht. Om te zorgen dat een kruisling z’n geld opbrengt, is het belangrijk dat veehouders de juiste stier inzetten bij elke koe die ze insemineren. Want de ene koe is de andere niet en hetzelfde geldt voor het aanbod aan Belgisch Witblauwstieren voor gebruikskruisingen. Die zijn er ook in vele soorten en maten. “Kies bij een kleinere koe een stier uit een lichter segment. Bij oude, ruimere koeien kunnen veehouders grotere, meer bespierde stieren inzetten en is de kans op een zwaarder kalf, die een hogere prijs oplevert, groter”, zegt Bonne.‘Rastype zegt iets over de kwaliteit van een kalf, dus is het belangrijk’Daarnaast is rastype belangrijk, want dat zegt iets over de kwaliteit van een kalf, maar daarvoor ontbreken nog fokwaarden. “De bespiering en gestalte van de ki-stier zijn belangrijk, want die voorspellen de groeipotentie en kwaliteit van het kalf. Melkveehouders moeten goed kijken naar de foto’s van ki-stieren. Dan zie je de verschillen in bespiering en gestalte van deze stieren. Als je daar rekening mee houdt in de stierkeuze in relatie tot het type koe, is de kans groter op weinig geboorteproblemen en een goede kwaliteit nuka die meer geld opbrengt”, zegt Bonne. Voor een fokwaardeberekening van de raskwaliteit van kruislingkalveren kunnen vleesindexen en de waarde van een kalf op het moment van afvoer naar de vleeskalverhouderij zinvol zijn.Management Witblauwe nukaNaast de juiste stierkeuze is een goede opfok van een kruislingkalf belangrijk voor een goede ontwikkeling van de nuka’s in de eerste 2 weken. “Het management van nuchtere kalveren bepaalt voor driekwart de kwaliteit van een kalf”, stelt Van Mourik. Bonne zet dat percentage op 70%. Kruislingen gaan meer opbrengen als veehouders de nuka’s maximaal voeren en diarree voorkomen. Dat vraagt veel aandacht voor hygiëne en gezondheidsstatus.Veehouders kunnen de kruislingnuka’s ook iets langer aanhouden voor een hoger gewicht. “Een kruislingstiertje van goede kwaliteit dat 65 kilo weegt, kan normaliter € 400 opleveren, alhoewel de prijzen nu op een wat lager niveau liggen”, zegt Bonne. “Bij de verkoop van 30 kruislingen op jaarbasis en een gemiddeld prijsverschil van € 150 tussen een Holstein- een Witblauwe nuka levert dat toch € 4.500 extra op.”‘Kruislingen moet je hard voeren’Familie Manders levert al jaren een goede kwaliteit Belgisch Witblauwe kruislingnuka’s af. Dat is te danken aan hard voeren en goed management van nuka’s.Yvon (30, op de foto), Erik (31), Hennie (65) en Corrie Manders (62) hebben in Deurne (N.-Br.) in vof een bedrijf met 125 melkkoeien. Corrie verzorgt de jongste kalveren. - Foto: Bert JansenMet simpele maatregelen is het mogelijk om een goede kwaliteit kruislingkalf af te leveren. Dat stelt Yvon Manders, die samen met haar man Erik en schoonouders een melkveebedrijf heeft in Deurne. “De biestkwaliteit meten met een refractometer is simpel, een emmer water bij een kalf zetten ook”, vertelt Yvon Manders, die na 4 jaar werkervaring als kalverspecialist bij Alpuro Breeding precies weet hoe ze de kalveropfok moet aanpakken. “Het direct verstrekken van 3 tot 4 liter goede kwaliteit biest is het belangrijkst”, zegt Manders.Een goede hygiëne is ook belangrijk, zoals het reinigen van de eenlingboxen met een stoomcleaner. “Daarnaast komt de handelaar niet in aanraking met onze toekomstige vaarzen. De kalveren voor de handel staan binnen in de oude melkstal in verrijdbare eenlingboxen. De vaarskalveren die we houden, staan buiten in kalveriglo’s.”Vanaf dag 3 krijgen alle nuka’s geconcentreerde kunstmelk met 50% mageremelkpoeder (200 gram per liter water) en onbeperkt water. “Voor een goede groei en een hoog aflevergewicht moet er zoveel mogelijk kunstmelk in een kalf. De kruislingen en Holsteinstieren voeren we 3 keer daags melk, bij voorkeur 8 liter in totaal met 1.600 gram melkpoeder per dag.Corrie en Yvon Manders voeren hun kruislingkalveren zoveel mogelijk kunstmelk, ofwel 8 liter per dag met in totaal 1.600 gram melkpoeder. - Foto: Bert JansenDe kleine kalveren krijgen iets minder, omdat ze vaak porties van 3 liter niet op kunnen. “Kruislingen hebben een grotere voerbehoefte en groeivermogen dan een Holstein stierkalf, maar dan moet je er wel naar voeren.”Jaarlijks worden circa 35 Holsteinvaarsjes aangehouden, zij krijgen maximaal 6 liter kunstmelk (2x 3 liter) per dag. “Met het voeren van 1.200 gram melkpoeder per dag, onbeperkt brok en water wegen de vaarzen meer dan 120 kilo op een leeftijd van 3 maanden.”Manders gebruikt twee Belgisch Witblauwe stieren van CRV: Elk 33 en Rian 18. “We insemineren 80% van onze koeien met BWB-rietjes. We letten op de bespiering van de stier, want dat heeft invloed op de kwaliteit van de nuka. Een korte draagtijd is ook belangrijk, zodat onze koeien makkelijk afkalven. Een goede bevruchting van de stier vinden we ook belangrijk.” Manders levert de Holsteinnuka’s 2 weken na de geboorte af op een gemiddeld gewicht van 55 kilo en de BWB-nuka’s op 60 kilo lichaamsgewicht. “Het prijsverschil tussen Holstein- en kruislingkalveren is gebaseerd op gewicht en het soort of luxe van een kalf. Het prijsverschil tussen Holstein- en kruislingstiertjes is € 200 per stuk en tussen de vaarsjes € 100 per kalf. Met deze prijsverschillen kan de opfok van een goede kwaliteit kruisling zeker uit.”