‘We moeten ons niet laten afslachten of in een hoek drukken’

FrieslandCampina wil de toegevoegde waarde en daarmee de prestatietoeslag flink vergroten. Melkveehouders moeten daarvoor wel keuzes maken in hun bedrijfsvoering. Een interview met bestuursvoorzitter Frans Keurentjes van de zuivelcoöperatie.FrieslandCampina wil nog meer inzetten op de productie van zuivelproducten met toegevoegde waarde. Daarvoor is wel een andere mindset bij de leverende melkveehouders nodig. Het gaat volgens coöperatievoorzitter Frans Keurentjes bij zuivel allang niet meer alleen over zaken als kwaliteit en receptuur. De productiewijze speelt een steeds belangrijkere rol, duurzaamheid is volgens hem niet langer optioneel. Daarom hebben het bestuur en de ledenraad kaders ontwikkeld voor de nieuwe coöperatieve visie 2025 Melk met Meerwaarde. Dit najaar wordt binnen de coöperatie gesproken over de invulling hiervan. Het gaat volgens coöperatievoorzitter Frans Keurentjes bij zuivel allang niet meer alleen over zaken als kwaliteit en receptuur. De productiewijze speelt een steeds belangrijkere rol, duurzaamheid is volgens hem niet langer optioneel. Waarom komt FrieslandCampina met een nieuwe visie?“Deze visie is een antwoord op de vraag van leden om in beweging te komen. Door alle perikelen als de afschaffing van de melkquotering en de introductie van fosfaatrechten zijn we als melkveehouders behoorlijk vast komen te zitten in onze eigen cocon of werkelijkheid. Er is sprake van een enorme verdeeldheid en we constateren dat er qua verwachting en beeldvorming grote verschillen zijn. Melkveehouders zijn het contact met de afzetmarkt kwijt, er zitten te veel schakels tussen boer en consument. Er is behoefte aan een duidelijk verhaal, een helder perspectief.”Wat betekent de nieuwe visie voor de leden-melkveehouders?“We doen een appèl op het ondernemerschap en de verantwoordelijkheid van onze leden. Ondernemerschap betekent inspelen op veranderingen en kansen benutten. Duidelijk moet zijn dat het niet ophoudt bij de RMO die van het erf afrijdt. Onze klanten wonen in Amsterdam, Berlijn, Parijs en Shanghai. Daar willen we proactief op inspelen. Verantwoordelijkheid is daarbij van groot belang. Als leden geen verantwoordelijkheid willen nemen, eindig je met achter elke boer een ‘politieagent’. Dat is een heilloze weg, een weg die boeren niet op willen.”Dit interview gaat verder onder deze foto.Frans Keurentjes, bestuursvoorzitter FrieslandCampina. - Foto: Jan Willem van VlietOp welke productengroepen gaat FrieslandCampina meer inzetten?“We zijn al sterk in baby- en kindervoeding. We willen groeien in voeding voor ouderen en medische voeding. We zien grote kansen in sportvoeding en zetten daar ook sterk op in. De marges op al deze producten zijn aantrekkelijk en de afzet is afgelopen jaren flink gegroeid. De gestaag toegenomen prestatieprijs sinds de fusie in 2009, van € 0 naar circa € 3,50 per 100 kilo melk, reflecteert voor een belangrijk deel het succes van de destijds gekozen strategie. Dat willen we doorontwikkelen. Doel is om de stijging van de prestatietoeslag in eenzelfde tempo richting 2025 te laten doorlopen.Dus een prestatietoeslag van ruim € 7 per 100 kilo melk in 2025?“Dat is jullie conclusie, ik ga geen harde getallen als belofte noemen.”Welk percentage zuivelproducten voldoet nu al aan RFC’s definitie voor toegevoegde waarde?“Nu gaat circa 80% weg als product met toegevoegde waarde en 20% als bulk, te weten melkpoeder, boter en rauwe melk. Ik wil geen harde cijfers noemen, maar duidelijk is dat de toegevoegde waarde substantieel omhoog moet. Niet alleen het percentage van toegevoegde waardeproducten zal moeten toenemen maar met name ook de toegevoegde waarde van de verschillende producten om de prestatietoeslag verder te doen groeien.”Het interview gaat verder onder deze foto.Het gaat volgens coöperatievoorzitter Frans Keurentjes van FrieslandCampina bij zuivel allang niet meer alleen over zaken als kwaliteit en receptuur. De productiewijze speelt een steeds belangrijkere rol, duurzaamheid is volgens hem niet langer optioneel. - Foto: Jan Willem van VlietWaar moeten leden bij deze nieuwe visie concreet aan denken?“De visie bestaat uit 3 pijlers die we willen versterken en doorontwikkelen. Het gaat om zorg voor dier en natuur, waarde voor ons en waarde in en voor de samenleving. Binnen deze pijlers hebben we verschillende ambities gesteld als het werken aan een gesloten bedrijfskringloop, een goed verzorgd leven voor de koe en een marktgerichte instelling binnen de hele keten.”Een goed leven voor de koe? En het kalf dan?“Elke koe is kalf geweest. Dus ja, we nemen de kalveren ook mee.”Maar niet elk kalf wordt koe. Is 15% kalversterfte acceptabel?“Kalversterfte is de achilleshiel van onze sector. Dat is door een aantal partijen heel duidelijk gemaakt. Daar worden nu afspraken over gemaakt. Het kalvervolgsysteem en vitaal kalf moeten leiden tot een lager sterftepercentage. Daar worden onderdelen van overgenomen in Foqus planet.”‘Kalversterfte is de achilleshiel van onze sector. Dat is door een aantal partijen heel duidelijk gemaakt. Daar worden nu afspraken over gemaakt.’Drie jaar op rij boven de 22% kalversterfte, wat dan?“Ik kan me voorstellen dat dat discussie oplevert. Excessieve kalversterfte zou kunnen resulteren in melkweigering.”Wat verstaat u onder een gesloten kringloop van ieder bedrijf?“Het doel is helder, maar over de uitvoering gaan we nog met onze leden in gesprek. Binnen NZO en LTO is een commissie aan het werk om grondgebondenheid handen en voeten te geven.”Wat gaat dit betekenen voor een lid met weinig grond en een hoge melkproductie die nu een prima boterham verdient?“We gaan binnen de coöperatie een gesprek aan over wat het betekent om dieren en grond in balans te brengen. Uitgangspunt is daarbij dat jouw last niet wordt afgewenteld op een ander. Het gaat erom dat je verantwoordelijkheid neemt.”Dus een overeenkomst met een akkerbouwer kan dan uitkomst bieden?“Daarover doe ik nog geen harde uitspraken, maar dat zou best kunnen. Het is namelijk ook niet zo dat een melkveehouder die juridisch over heel veel grond beschikt automatisch goed bezig is. Ook daar kunnen verliezen zijn die afgewenteld worden op een ander.”Betekent een meer markgerichte instelling in de hele keten dat er binnen de coöperatie beperkingen komen aan de aanvoer van melk?“We moeten onszelf de vraag stellen of we het acceptabel vinden om geld te verspelen door onrendabele capaciteit te hebben om verrassingen in de melkaanvoer te kunnen opvangen. Dat is een keuze. We kunnen ook afspraken maken over welk volume we denken rendabel te kunnen afzetten. Hier gaan we het met elkaar over hebben.”Er staat nog veel open.“Gelukkig is er in onze coöperatie een democratische toets. Als je gaat zeggen ‘zo mot het’, dan weet je zeker dat er verdeeldheid ontstaat. We zien een aantal ontwikkelingen waar we proactief op willen inspelen om de toekomst van onze bedrijven en de coöperatie veilig te stellen. Dan moet je doelstellingen durven formuleren en vervolgens binnen de coöperatie met elkaar in gesprek gaan hoe dit op te lossen. Dat was zo, dat is zo en dat blijft zo. Want boertje pesten is zeker niet de doelstelling.”‘Gelukkig is er in onze coöperatie een democratische toets. Als je gaat zeggen ‘zo mot het’, dan weet je zeker dat er verdeeldheid ontstaat.’Zitten de leden wel op nieuwe doelstellingen en regels te wachten?“Lidmaatschap van de coöperatie FrieslandCampina is vrijwillig, maar niet vrijblijvend. Er wordt wederkerigheid gevraagd. Met andere woorden, wat is uw bijdrage? Als je samen een doel voor ogen hebt, maak je afspraken hoe dit doel succesvol is te bereiken. De coöperatie is dus geen schuilplaats, maar een werkplaats. Het is een mogelijkheid om de markt te bedienen. Daarbij zullen we hulp blijven aanbieden en stimuleren dat leden onderling meer kennis delen. Uiteindelijk is het zo dat wie niet mee wil, geen toekomst heeft bij onze coöperatie”‘Lidmaatschap van de coöperatie FrieslandCampina is vrijwillig, maar niet vrijblijvend. Er wordt wederkerigheid gevraagd. Met andere woorden, wat is uw bijdrage? [...] De coöperatie is dus geen schuilplaats, maar een werkplaats.’ Een deel van uw leden is boos over hoe FrieslandCampina zich in dossiers als de KringloopWijzer en grondgebondenheid heeft opgesteld. Is er tijdens de ledenbijeenkomsten ook nog tijd om daarop terug te kijken?“Ik snap heel goed dat melkveehouders boos zijn. Er is ook heel veel gebeurd in de sector. Maar we hebben als bestuur de opdracht om de toekomst van de melkveebedrijven en de coöperatie veilig te stellen. Kijk naar de milieumaatregelen in Noord-Brabant. Neem de discussie in Den Haag over verplichte weidegang. Als je goed luistert, zijn de signalen helder. Omdat wij nog een goed imago hebben, hebben we nog enige speelruimte. Ikzelf ben ondernemer geworden om deze ruimte te pakken en niet om af te wachten totdat anderen het voor mij bepalen.”Dus eigenlijk is er geen tijd voor boosheid?“We moeten de tijd gebruiken om zoveel mogelijk met elkaar van gedachten te wisselen, maar ik vind niet dat we ons moeten laten afslachten of in een hoek laten drukken. Ik ben ondernemer. En wat zei Darwin: het is niet de sterkste, het is niet de slimste, maar het is degene die zich het beste kan aanpassen aan de veranderende omstandigheden die overleeft. Het is dus meer zaak bereid te zijn om in te spelen op die veranderingen en ons daar naar te voegen dan om weerstand te bieden aan zogenaamde bedreigingen om ons heen.” Bent u niet bang dat een deel van leden de coöperatie de rug gaat toekeren?“We houden er rekening mee dat niet iedereen deze visie gaat omarmen. Dat is inherent aan het maken van keuzes. Maar als we niet kiezen, wordt er voor ons gekozen. Boeren en de coöperatie hebben altijd heel goed met veranderingen weten om te gaan. Eerst is er weerstand en vervolgens vindt iedereen zijn weg. Wat we hier schetsen is ook geen doemscenario. Ik wil juist uitstralen dat er heel veel kansen zijn. Maar dan moet je krachten bundelen en investeren in markten die geld gaan opbrengen.”‘Wat we hier schetsen is ook geen doemscenario. Ik wil juist uitstralen dat er heel veel kansen zijn. Maar dan moet je krachten bundelen en investeren in markten die geld gaan opbrengen.’