Wachten op neerslag voor verdere groei

Het ruwvoerseizoen is goed gestart, maar dreigt te stagneren. Het gras staat stil. Neerslag is nodig om de groei er weer in te krijgen. Ook de mais kan tijdens de bloei niet zonder voldoende vocht.Melkveehouders in Nederland hebben over het algemeen een goede eerste en in de meeste gevallen ook een beste tweede snede gras in de kuil. Ook de mais staat er in de regel prima bij. De verschillen in het land zijn echter groot. Viel in de tweede week van juli op veel plaatsen rond de 30 millimeter of meer, er zijn ook plekken waar de 10 millimeter neerslag niet is gehaald. Noordijk in de Achterhoek spant wat dat betreft de kroon. Voor dit buurtschap noteerde het KNMI eerder deze maand een neerslagtekort van rond de 240 millimeter.Lees onderaan dit artikel verhalen van 10 boeren hoe zij omgaan met de droogte.Goede eerste en tweede snedeFebruari begon dit jaar na een zachte winter relatief warm, zo blijkt uit de statistieken van het KNMI. De gemiddelde temperatuur lag bijna 3 graden boven normaal. De mest kon onder gunstige omstandigheden worden uitgereden. Ook in maart lag de temperatuur nog wat boven normaal. In april en mei bleef de temperatuur achter en was het droog. In juni was het weer bijzonder warm, maar viel er op verschillende plekken wel meer neerslag.De weersomstandigheden resulteerden in de meeste gevallen in relatief goede eerste en tweede snedes gras. Eind vorig jaar doorgezaaide percelen hadden het wel moeilijk, zo blijkt uit een rondgang door Boerderij langs verschillende melkveebedrijven. Ook gebiedt de eerlijkheid te zeggen dat de tweede snede niet op elk bedrijf even goed uitpakte.Variatie in de eiwitkwaliteitEen groot deel van de eerste snede gras ging rond de Pasen de kuil in. Andere veehouders wachtten tot de eerste of tweede week van mei. Eurofins Agro meldde op basis van analyse van de eerste 1.000 kuilmonsters een grote variatie in de eiwitkwaliteit. Uit de resultaten bleek dat de kuilen die later zijn gemaaid een lager percentage oplosbaar ruw eiwit bevatten. Daardoor is het eiwit bestendiger en hebben deze graskuilen een betere eiwitkwaliteit.Opvallend is dat op veel plaatsen in het land de grasgroei na 1 of 2 snedes nu nagenoeg stilstaat. De meeste grasmatten ogen nog wel groen, maar de groei is er vaak uit. Beregenen helpt om op een aantal plaatsen de mat groen te houden, maar meer neerslag is nodig voor verdere groei._{Lees verder onder de foto.}De 3 hectare mais in Noordijk van melkveehouder Ewald Berendsen staat er slecht bij. De bladeren krullen en de groei is gestagneerd op een hoogte van zo’n 1,5 meter. - Foto's: Hans PrinsenNeerslagtekort plaatselijk grootOok de gevolgen van de droogte afgelopen jaar zijn op veel bedrijven nog zichtbaar. Zo had een aantal bedrijven nog maar net voldoende voer om het tot het voorjaar uit te zingen. Zomerstalvoedering of het persen van grasbalen vroeg in het seizoen bood uitkomst.Zoals altijd is de variatie groot, en soms zelfs extreem. Neem de wolkbreuk in het gebied rond het in Overijssel gelegen Welsum in de tweede week van juli en het enorme neerslagtekort rond buurtschap Noordijk in de Achterhoek. Vooral in de oostelijke helft van het land en in het westen van de provincie Zeeland is het neerslagtekort groot.MuizenschadeNaast problemen door droogte hebben melkveehouders in het noorden van het land nog een ander probleem. Miljoenen veldmuizen zorgen voor overlast. Niet alleen in Zuidwest Friesland, waar al eerder problemen met veldmuizen werden gemeld, maar bijvoorbeeld ook in Noordoost Groningen toont een veehouder flinke schade in het grasland aangericht door veldmuizen. De wortels worden aangevreten en het gras sterft af. In Zuidwest Friesland hebben een aantal melkveehouders delen van hun land inmiddels onder water gezet om de muizen te bestrijden. Meer veehouders overwegen een dergelijke stap om verdere schade te voorkomen._{Lees verder onder de tweet.}Friese boeren zijn sinds deze week druk bezig hun land te besproeien om een #veldmuizen#plaag te voorkomen. De diertjes vreten de wortels van het gras op en daardoor hebben de koeien geen eten. Het is een groot probleem voor de #boeren#hvnlpic.twitter.com/KdME7bipbe— Maike Senders (@MaikeHVNL) 4 juli 2019Water cruciaal voor kolfzetting maisWat betreft de groei van de mais ziet het er op de meeste plekken tot nu toe goed uit. Door bijna alle snijmaisleveranciers is er wel gewaarschuwd te zorgen voor voldoende vocht tijdens de bloei van de mais. In veel maispercelen is die bloei, mede als gevolg dat veehouders vaker gekozen hebben voor vroeg of zeer vroege rassen, al zichtbaar of zal deze zeer binnenkort zichtbaar worden. Gemiddeld bloeit mais op 21 juli. Vocht is nodig om er voor te zorgen dat het stuifmeel bij de kolf in aanleg kan komen en de korrelzetting kan plaatsvinden. Daar waar echt bijna geen regen is gevallen, blijft het advies om te beregenen gelden, geeft Arjan Lassche, Agro Service Manager bij KWS Benelux aan.Vochtvoorziening op peil houdenOm de mais ook goed door de volgende 6 tot 10 weken te helpen, waarin de korrelvulling moet plaatsvinden, is er ook vocht nodig. Waar mais op een bodem staat met een goed vochtbergend vermogen en bij flinke neerslag afgelopen week, kan dat wellicht genoeg zijn. Maar Jos Groot Koerkamp, Productmanager Ruwvoergewassen bij Limagrain, denkt dat wat er nu gevallen is op heel veel percelen nog niet voldoende zal zijn.

Want de voorraad in de bodem was erg laag en het is nog altijd kurkdroog op veel percelen. Er blijft dus nog altijd regelmatig een bui nodig om de directe vochtvoorziening op peil te houden. En anders zal toch de beregeningsinstallatie uitkomst moeten brengen.Grasgroei ligt nagenoeg stilGerad van der Broek (52) houdt 80 melkkoeien in Luddeweer (Gr.).Melkveehouder Gerad van der Broek in Luddeweer (Gr.) heeft nu 2 snedes gras in de kuil. Hij begon op 14 mei met maaien. Dat lijkt wat laat, maar hij is nooit de eerste die de loonwerker belt. Het rantsoen van zijn koeien bestaat voor een groot deel uit gras. Een te eiwitrijke eerste snede is daarom onwenselijk. Hij haalde met de eerste snede rond de 4 ton droge stof van het land. De tweede snede was een stuk minder en door de droogte staat de grasgroei nu nagenoeg stil. Ook heeft hij op een paar percelen flink last van muizenschade. De koeien, die dag en nacht worden geweid, worden in de stal bijgevoerd met 14 kilo kuilgras en 4 kilo bierbostel. Normaal is dat de helft.Mais opvallend goedPieter Anne Posthumus (26) houdt 120 melkkoeien in Hantumeruitburen (Fr.).De mais van Pieter Anne Posthumus in Hantumeruitburen (Fr.) staat er met hoogtes van 2 tot 3 meter opvallend goed bij. “Onze trots”, zegt hij aangekomen bij het perceel. Posthumus teelt mais onder folie. Vorig jaar haalde hij desondanks maar 14 ton mais van een hectare en dat viel wat tegen. Gelukkig was het zetmeelgehalte met 420 gram wel goed. Dit jaar verwacht hij een stuk hogere opbrengst. Wat betreft het gras liggen er 2 snedes in de kuil. De opbrengst van de eerste snede lag tussen de 3.500 en 4.000 kilo drogestof, de tweede rond de 2.500. De eerste snede ging in de eerste week van mei van het land. Eerder haalden ze al wel balen van ongeveer 5 hectare gras. Het voer was na een extreem droog 2018 simpelweg op.‘Vogeltjesland’Bote de boer (51) houdt 95 melkkoeien Tjerkwerd (Fr.).Het ‘vogeltjesland’ van Bote De Boer in Tjerkwerd (Fr.) heeft het zwaar. Niet alleen vanwege de droogte, maar vooral vanwege de muizen. De 14 hectare werd 16 juni gemaaid. Hij haalde op zijn eigen land slechts 7 balen van een hectare terwijl hij van gepachte percelen van het Frsyke Gea wel 23 balen per hectare haalde. De muizen vreten volgens De Boer niet alleen de graswortels kapot, maar vreten ook gras. Op een van zijn percelen stond half juni nog niet de helft van wat er 15 mei stond. “Op de 14 hectare lopen nu 16 droge koeien en die kunnen het prima aan”, aldus De Boer wat cynisch. De veehouder denkt erover na om zijn land onder water te zetten om de muizen te bestrijden.Bieten staan er prima bijTom ten Kate (21) houdt 160 melkkoeien in Koekange (Dr.).Het blad van de voederbieten van Tom Ten Kate in Koekange (Dr.) hangt wat slap, maar de bieten zelf staan er prima bij. Vorig jaar was dat anders. Toen haalden ze maar een opbrengst van 100 ton per hectare. Een jaar eerder was dat nog 120 ton. Ook over de grasopbrengst toont de veehouder zich tevreden. De eerste snede, goed voor 3.000 kilo drogestof, ging rond Pasen van het land. Vier weken later was de tweede snede goed voor nog eens 2.800 kilo. De 2 snedes samen zijn goed voor 1.004 VEM, 180 ruw eiwit, 126 suiker en 47% drogestof. Een derde snede ging half juni van het land. De droogte wordt nu steeds meer zichtbaar. Reden om grasland te beregenen, nu zo’n 18 bunder. Hij denkt eraan om ook de mais te beregenen.Lokaal extreem veel regenJan van der Weerd (48) houdt 120 melkkoeien in Welsum (Ov.).De lokaal wisselende weersomstandigheden zijn soms extreem. Zo viel in Welsum (Ov.) in de tweede week van juli volgens veehouder Jan van der Weerd meer dan 80 millimeter regen in een uur tijd. Zowel het gras- als het maisland ligt er prima bij. De mais ondervond wel wat schade door hagel en wind, maar is vervolgens prima hersteld en staat nu boven de 2 meter. De eerste snede gras, die op 1 mei van het land ging, schat Van der Weerd op zo’n 3.700 kilo droge stof. Hij verwacht dat het eiwitpercentage wat tegenvalt als gevolg van te weinig warmte. Waarschijnlijk is het eiwitpercentage van de tweede snede, rond de 4.000 kilo droge stof, beter. De 2 snedes zijn samen ingekuild. De derde snede gras is gehooid.Mais en veldbonen beregendBarend Troost (50) houdt 140 melkkoeien in Strijen (Z.-H.).Barend Troost in Strijen (N.-Br.) teelt al vele jaren zomerveldbonen. Hij kan de eiwitrijke bonen goed gebruiken in zijn maisrijke rantsoen. Dit seizoen heeft hij zowel de bonen als zijn mais beregend om de gewassen goed aan te laten slaan. Dat is goed gelukt. Afgelopen jaar zaaide hij voor het eerst winterveldbonen. De opbrengst van winterveldbonen ligt normaal gesproken structureel een paar ton hoger. Helaas gooiden ganzen roet in het eten. De zomerveldbonen staan er nu goed bij. Troost verwacht half augustus de bonen te kunnen laten dorsen. Vorig jaar viel de opbrengst als gevolg van de droogte met 4 ton tegen. Dit seizoen ziet het er beter uit. De opbrengst mag volgens Troost niet minder zijn dan 5,5 ton.Korter weiden door droogteLars van Loenhout (29) houdt 100 melkkoeien in Prinsenbeek (N.-Br.).De koeien van Lars van Loenhout in Prinsenbeek (N.-Br.) gaan nog maar 4 uur per dag in de wei. Er staat te weinig gras om de dieren goed in productie te houden. Het rantsoen in de stal wordt continu aangepast om de productie van tegen de 12.000 kilo melk per koe eronder te houden. Grashoogte en kwaliteit van mest zijn leidend. De melkkoeien gingen op 26 maart sinds 7 jaar weer naar buiten. Het eiwitrijke gras maakte dat de hoeveelheid soja in het rantsoen de eerste weken sterk kon worden verminderd. Tot nu toe heeft Van Loenhout vanaf 2e paasdag 3 goede snedes gras kunnen oogsten. De eerste snede schat hij op ruim 3 ton drogestof. Ook de mais staat er ondanks wat hagelschade prima bij. Recent viel er 23 millimeter regen.Mildere weersomstandighedenGert Krol (52) houdt 185 melkkoeien in Weert (L.).Gert Krol in Weert (L) haalde met 3 snedes gras rond de 8.000 kilo drogestof van het land. Dat is een zelfde hoeveelheid als vorig jaar het hele seizoen. In die zin zijn de weersomstandigheden nu een stuk milder. Zijn grasland ligt op zware leemgrond. Hij wacht op regen om kunstmest uit te kunnen rijden. Beregenen zoals collega’s verderop op hoge zandgronden doen, ziet hij niet zitten. De kosten wegen bij mij simpelweg niet op tegen op tegen de baten. Dat is ook de reden waarom hij zelf nagenoeg geen mais meer teelt. “Voor elke hectare grond die ik verhuur, kan ik 1,5 hectare mais terugkopen.” Dit jaar teelt hij 2 hectare mais op wat incourantere percelen. Ook deze percelen kunnen nu goed wat water gebruiken.Regen tijdens harkenJos van der Aa (51) houdt 70 melkkoeien in Hernen (Gld.).Hoe moeilijk weersomstandigheden vallen te voorspellen bleek maar weer eens tijdens het binnenhalen van de eerste snede gras van Jos Van der Aa in Hernen (Gld) begin mei. Het ging tijdens het harken regenen. Zo hard dat ze moesten stoppen. Van der Aa besloot zijn gras, zo’n 3.800 kilo droge stof, voor het eerst te laten hakselen. De kuiluitslag viel hem niets tegen: 1.000 VEM, 158 ruw eiwit en 45 suiker bij 32% drogestof. De tweede snede gras ging er half juni af. Deze was een stuk minder. Het gras was grover en stengeliger. Hij schat de opbrengst op zo’n 2.800 kilo droge stof. Regen is gewenst. Gelukkig heeft Van der Aa nog voldoende voer in de kuil. 2016 en 2017 waren voor hem uitstekende ruwvoerjaren.Grootste neerslagtekortEwald Berendsen (30) houdt 115 melkkoeien in Noordijk (Gld.).Noordijk (Gld.) heeft de bedenkelijke eer te kampen met het grootste neerslagtekort in Nederland. Ewald Berendsen kan het goed merken. Hij heeft op 3 plekken mais. De mais in Noordijk staat er slecht bij. Hetzelfde geldt voor de maispercelen in het verderop gelegen Haarlo. De percelen in Ruurlo, zo’n 12 kilometer richting het zuidwesten liggen er wel goed bij. Daar viel recent zo’n 30 millimeter regen terwijl Noordijk genoegen moest nemen met 10 millimeter. Inmiddels heeft de veehouder al 200 ton mais bijgekocht. Wat betreft het gras waren de eerste 2 snedes nog prima. De derde snede viel echter tegen. Door de recente regenval kleurt het gras weer wat groener, maar voor groei is meer water nodig.Medeauteur: Wijnand Hogenkamp