Veel grond in Flevoland is reguliere pacht

In de provincie Flevoland wordt relatief veel grond verpacht. Vooral door het Rijksvastgoedbedrijf. Dat heeft met de historie van de polders te maken.Pacht landbouwgrond in de provinciesIn een serie artikelen behandelt Boerderij de situatie rondom pacht in de provincies. Dit keer is de provincie Flevoland aan de beurt. Het aanbod van pachtvormen zoals reguliere pacht, geliberaliseerde pacht of erfpacht is deels afhankelijk van onder andere de historie, grondsoort en landbouwstructuur van een gebied. Elke provincie heeft niet alleen een eigen gronddynamiek, maar ook specifieke kenmerken voor de pacht van grond. Eerder kwam de provincies Gelderland, Overijssel, Noord-Brabant, Zeeland, Drenthe, Limburg, Groningen en Utrecht, Friesland en Zuid-Holland aan bod.Flevoland bestaat qua grondtypes uit lichte zavelgrond tot zware klei en alles wat er tussen zit. Het nieuwe land kent minder variaties dan andere provincies. Flevoland is vanwege de vruchtbare kleigrond een echte akkerbouwprovincie. Dat blijkt ook uit cijfers van CBS. Bijna driekwart van alle cultuurgrond is bestemd voor akkerbouw (2020). De belangrijkste gewassen zijn aardappelen (18.700 hectare), tarwe (11.600 hectare), uien (10.200 hectare) en suikerbieten (8.800 hectare). Andere sectoren die in de polders een rol spelen zijn de melkveehouderij en fruitteelt. _{Lees verder onder de grafiek.} Veel reguliere pacht in FlevolandFlevoland wijkt qua pacht af van andere provincies. Dat heeft met de geschiedenis van de inpoldering te maken. Het Rijk paste een strenge selectie toe van boeren die van elders kwamen. Die moesten daar afstand doen van hun eigendomsgrond, maar kregen in Flevoland dan wel grond in reguliere pacht of erfpacht. Dat geldt vooral voor de Noordoostpolder die als eerste werd drooggelegd. “In Oostelijk en Zuidelijk Flevoland kwamen later ook andere pachtvormen voor”, zegt Dries van Rozen van de Bond van Landpachters en Eigen Grondgebruikers. “Maar reguliere pacht – waarbij automatisch verlengd wordt – komt hier relatief vaak voor. Daarmee is Flevoland veel meer een pachters- dan een verpachtersprovincie.”Rijk verpacht meeste grondHet Rijksvastgoedbedrijf heeft in Flevoland nog altijd een flinke vinger in de pap. Sterker: 90% van alle pachtgrond wordt door de overheid uitgegeven. In totaal is het Rijksvastgoedbedrijf goed voor 44.000 hectare in de drie polders in Flevoland. Een groot deel daarvan is reguliere pacht, een klein deel is erfpacht en daarnaast werd in 2019 825 hectare (42 kavels) in geliberaliseerde pacht uitgegeven. Dit geliberaliseerde deel is vooral akkerbouwgrond. “Bij de openbare inschrijving nemen we een bouwplan als voorschrift. Dit houdt rekening met de duurzaamheid van gronden om uitputting en dergelijke te voorkomen”, aldus Loek Houtepen van het Rijksvastgoedbedrijf.Waterschap Zuiderzeeland verpacht in Flevoland 600 hectare land aan 63 pachters. Dit is grotendeels geliberaliseerde pacht en het betreft waterkeringen; het zogenoemde dijkland. Dit schapen- en hooiland wordt vooral door veehouders gepacht. Er gelden beperkende maatregelen door de bijzondere status van de waterkeringen. Zo mag het waterschap de overeenkomst in geval van nood eenzijdig opzeggen. Daarnaast gelden regels qua kilo’s nitraat.Vastgoedbelegger a.s.r. real estate speelt in Flevoland – ook door de sterke positie van het Rijk – een kleinere rol. In totaal verpacht de belegger 3.800 hectare. Dit areaal is ook al een tijdje relatief stabiel. Veel erfpacht en reguliere pachtHet Flevolandse pachtareaal is de laatste jaren gestaag kleiner geworden. Tussen 2010 en 2019 kromp het areaal met 5%: 49.987 hectare (bron: CBS). Dat betekende dat er in diezelfde periode meer grond in eigendom bijkwam: nu 39.031 hectare. De hoeveelheid grond in erfpacht daalde licht, terwijl het aantal hectares reguliere pacht met bijna 6.000 hectare afnam. Daar kwam vooral geliberaliseerde pacht tot 6 jaar voor terug. In vergelijking met het landelijk gemiddelde komen erfpacht (5.912 hectare) en teeltpacht (1.879 hectare) vaak voor in Flevoland. Dat geldt in iets mindere mate ook voor reguliere pacht (20.957 hectare). Voor eenmalige pacht (3.810 hectare) en overige pacht ( 9.617 hectare) geldt juist het tegenovergestelde. _{Lees verder onder de grafiek.} Flinke prijsstijging FlevolandIn de Noordoostpolder en in Oostelijk en Zuidelijk Flevoland zijn de pachtprijzen vorig jaar flink gestegen. Gemiddeld bedroeg die prijs in de IJsselmeerpolders € 1.135 per hectare. Dat was 12% meer dan in 2019 betaald werd. Toen ging het om € 1.012 per hectare. De prijsstijging paste niet in het landelijke beeld. In Nederland ging de gemiddelde pachtprijs in 2020 juist met 7% omlaag. Bovendien ligt die prijs bijna de helft zo laag als in Flevoland: € 578 per hectare. De enige regio die vorig jaar overigens ook een pachtprijsstijging noteerde was het Zuidwestelijk Akkerbouwgebied (+20%). Dat blijkt uit cijfers van RVO.