Van ‘rotzak’ tot goed karakter met veel vleesaanzet

Het Limousin-stamboek bestaat 50 jaar. Een jubileum waarin het eigen opfokstation bepalend was, maar het is ook een jubileum met een randje.Het Limousin-stamboek vierde 27 november 2020 zijn 50-jarig jubileum. Al deed het ras een jaar eerder zijn intrede in Nederland. In 1969 haalde Victor Timmermans de eerste Limousins uit Frankrijk. Al snel volgden meer boeren zijn voorbeeld. Er was in die tijd een toenemende vraag naar kwaliteitsvlees. “Meestal ging het om melkveehouders die waren gestopt en vee wilden blijven houden”, vertelt Laurens van Lievenoogen van het stamboek. “Limousins aarden ook goed op roosters en ligboxen en zijn makkelijk te houden.” Daarnaast waren natuurgebieden in opkomst die begraasd moesten worden. “Dat sloot prima aan bij dit oerras. Limousins hebben sterk beenwerk en gedijen goed op een sober rantsoen. Bovendien hebben Limousins een goede conversie voor voldoende vleesaanzet en passen ze zich vlot aan. Ook kalven ze betrekkelijk makkelijk af.” Karakter LimousinsIn de pioniersjaren was karakter wel een aandachtspunt. “De Fransen waren handig, ze verkochten de ‘rotzakken’ aan Nederland”, zegt Jan Smeenk van de Limousin-vereniging met een knipoog. “In de kudde in Frankrijk leek alles vaak nog goed, maar eenmaal uit de kudde in Nederland was de praktijk soms weerbarstig.”Slechte karakters zijn er door het vele keuren en selecteren nu uitgefokt en bloedlijnen zijn sterk verbeterd, maar dat heeft wel 30 jaar geduurd. Zeer bepalend was het eigen Limousin-opfokstation dat er in 1996 kwam. Smeenk: “Stieren werden getest en er ontstond competitie. Qua vleesaanzet en karakter zijn zo grote stappen gezet.” Limousins werden gebruiksvriendelijker. _{Lees verder onder de foto.} De Limousins kwamen een halve eeuw geleden voor het eerst naar Nederland. Dit Franse vleesras wordt door familiebedrijven vaak al generaties lang gehouden. Zoals hier bij de familie Bosch in het Overijsselse Daarle. - Foto's: Ruud PloegVerschillen in fokdoelenLimousins konden in het begin naast karakter vooral verbeteren qua maat voor een goed karkas en bespiering. Het stamboek zette daarom in op een mixtype met drie fokkerijdoelen: karakter, voldoende hoogtemaat en luxueuze bespiering. “Qua kwaliteit en bevleesdheid is de Limousin sterk verbeterd”, zegt stamboekvoorzitter Teus Dekker. “Andere rassen zijn misschien luxer, maar qua slachtgewicht is Limousin toch wel het meest productieve vleesveeras.”De laatste jaren is het fokkerijdoel gefinetuned. Al gebeurt dat niet overal op dezelfde manier. Het is het directe gevolg van het dieptepunt in de Nederlandse Limousin-geschiedenis in 2016. Dat jaar splitste de vereniging zich af van het stamboek. Sindsdien richt het stamboek zich op diversiteit, terwijl de vereniging toe wil naar grasgevoerde dieren en de fijnheid van het karkas als zeer belangrijk ziet. Smeenk: “We moeten oppassen dat de Limousin niet te groot wordt. Het dier moet voldoende lengte in de rug en het bekken en breedte en diepte in de voorhand hebben.”Perspectief met thuisverkoopNet als bij andere vleesveerassen heeft de Limousin-fokkerij de topjaren al een tijdje achter de rug. Die piek was eind jaren negentig toen het stamboek meer dan 300 leden telde en er veel keuringen waren. Ledenvergaderingen trokken nog 60 tot 70 leden en er was het eigen opfokstation met vier veilingen per jaar. Later – in 2010 – ging dit opfokstation op in een centraal opfokstation met meerdere vleesveerassen, daalde het aantal keuringen en kalfde het ledenaantal ook af. Op dit moment tellen stamboek en vereniging samen zo’n 135 leden en 5.500 Limousins.Splitsing tussen stamboek en vereniging“De vergrijzing zet door en er is weinig nieuwe aanwas”, zegt Dekker. “De middengroep verdwijnt langzaam. De groep die blijft bestaat uit kleinere hobbyfokkers en grotere bedrijven voor wie de fokkerij een verdienmodel is.” Daarbij is er de splitsing tussen stamboek en vereniging. Dekker: “Er is geen echte saamhorigheid door regionale verschillen en dat is jammer, want we zouden het samen moeten doen. Positief is dat we in ieder geval de laatste NVM-keuring samen hebben gedaan. Ik zou in de toekomst graag weer samenwerken.” Smeenk sluit zich daarbij aan, maar stelt dat dit nog iets te vroeg komt. Ook hij herkent de tendens van een kleiner wordende Limousin-fokkerij, maar is tegelijkertijd optimistisch. “Thuisverkoop blijkt een steeds rendabeler verdienmodel voor onze fokkers. Daarnaast blijven we ons richten op de stoppende melkveehouder als potentiële Limousin-fokker.” _{Lees verder onder de foto.} Joop Bosch (59) heeft met zijn zoon Jeroen (32) in Daarle (Ov.) een vleesveebedrijf met 49 Limousins en 28 hectare land.Limousins sinds 198649 Limousins
25 afkalvingen per jaar
20 hectare land
8 hectare bos
11 m² per dier in potstal
4 à 5 slachtingen per jaar‘Prachtige dieren die makkelijk afkalven en niet meer zo wild zijn’Familie Bosch boert al jaren in Daarle (Ov.) en is aan de vijfde generatie toe.Joop is de derde generatie boer op het bedrijf en begon in 1986 samen met zijn vader met Limousins. Tot die tijd liep er een bonte verzameling van Charolais, dikbillen en kruislingen. “In die tijd was de afstand tussen erf en land wel 5 kilometer. Dat was met die dieren lastig qua afkalven. Limousins staan er juist om bekend dat ze makkelijk afkalven. We kozen zeer bewust voor dit ras. Bovendien werden Limousins in die tijd ook populair.”Bosch werd direct lid van het stamboek en kocht zijn eerste koe met kalf in de Noordoostpolder. Een jaar later volgde de eerste stier, afkomstig van Ronald Kleine in Almen. “Een echte pionier van het Limousin-stamboek en dat is hij nog steeds. Mijn laatste stier heb ik ook bij hem gekocht.”KeuringenDe eerste stier kocht Bosch op de gok. “Ik wist toen nog nergens van.” Al snel deed de fokker echter mee aan keuringen van het stamboek. Daar leerde hij veel, hij kwam achter de minpunten. “Ik fokte eerst te veel op melktype, terwijl ik een mix van melktype en bevleesdheid zoek. Mijn Limousins waren in het begin te smal op de voorhand.” Al snel besloot Bosch zijn kalveren twee keer per jaar te gaan wegen; in mei en september. “Zo kon ik steeds beter selecteren.”Fokkerij is echt iets van de lange ademAnno 2020 heeft Bosch een mooi koppel Limousins. “Fokkerij is echt iets van de lange adem en van Limousins heb ik nog nooit spijt gehad. Het zijn prachtig mooie dieren om te zien en ze kalven heel makkelijk af. Ze zijn sober en snel tevreden. Het karakter is in de loop der jaren ook enorm vooruitgegaan. Dat komt door het Limousin-opfokstation dat we hadden. Het wilde is er echt uit.”BoerderijwinkelOp dit moment is Bosch bezig met een kleine boerderijwinkel. “We verkopen al vleespakketten, maar zijn steeds meer Limousins gaan slachten; nu 4 à 5 per jaar. Via de winkel kunnen onze campinggasten – we hebben een kleine recreatietak – straks ook vlees kopen. Een ander plan is dat onze volgende stier 100% hoornloos moet vererven. Enkele jaren geleden hadden we een stier die voor 50% hoornloos vererfde en dat beviel erg goed. Zeker is dat Jeroen het bedrijf met veel passie wil voortzetten.”