Slendebroek: als boer moet je generalist zijn

Erve Slendebroek produceert al bijna 2 jaar A2-melk. Voor deze omschakeling werd een deel van de koeien verkocht.De 75 meter hoge Peperbus in Zwolle is vanaf het erf van Erve Slendebroek goed zichtbaar. “Toch komen we eigenlijk nooit in het centrum van Zwolle”, lacht melkveehouder Jaco Visscher. Samen met zijn vrouw boert hij in de Sekdoornpolder ten zuiden van de Overijsselse hoofdstad. Langzaam groeien op eigen kracht was jaren het devies. De afschaffing van de melkquotering in 2015 stelde ze voor een dilemma. Ze kregen steeds meer moeite met wat ze zagen gebeuren. Schaalvergroting, specialisatie en het verhogen van de efficiëntie. Een wereld waarin de economie regeert en ontwikkelingen die een bedrijf zomaar uit balans kunnen trekken.
Jaco (47) en Roelien (46) Visscher produceren en verwerken sinds de zomer van 2017 A2-melk. De melk die niet zelf wordt verwerkt, gaat naar FrieslandCampina. Op vrijdag 3 mei is er op Erve Slendebroek een open dag. - Foto's Ronald HissinkCombinatie van werkzaamhedenDuidelijk is dat ze die kant niet op willen. Zo ziet Visscher het totaal niet zitten om voor groei het landwerk uit te besteden aan een loonwerker. “Als je mij het landwerk afneemt, dan mag je de koeien ook meenemen.” Het is juist de combinatie van werkzaamheden die voor hem het boerenvak zo mooi maakt. Te veel focus op 1 onderdeel maakt dat je andere zaken uit het oog verliest. “Als boer moet je een generalist zijn”, zo legt hij uit. “En een beetje een idealist.”MarketingjargonHet is de veehouder een doorn in het oog dat principes steeds vaker ten onder gaan aan het marketingjargon van snelle reclamejongens. Melk is een bijzonder product, maar je moet volgens de veehouder geen claims maken die je niet waar kunt maken. Zo ziet hij de term Weidemelk puur als marketing. “Dit heeft niets met melk van grasgevoerde koeien te maken. Sterker nog, een stalrantsoen kan voor een betere kwaliteit (mineralen en vetzuren) melk zorgen.” Hij vindt dat de kloof tussen onderneming en boeren steeds groter wordt. Het recente voorbeeld van het reclamefilmpje van boer Niels is voor hem veelzeggend.ZelfzuivelenHet was een kaashandelaar die Visscher erop attendeerde dat het produceren van A2-melk weleens wat voor hen zou kunnen zijn. “Daarna viel eigenlijk alles als vanzelf op zijn plek”, zo legt de melkveehouder uit. Hij volgde een cursus bij Smaakmakers IJsseldelta en Roelien verdiepte zich in het zelfzuivelen. Ze besloten ook hun veestapel te laten testen à € 17,50 per koe. Tot hun verrassing bleek maar liefst 60% van hun holseinkoeien al over het A2A2-gen te beschikken. Een van de verklaringen dat 60% van hun koeien al over het A2A2-gen beschikte is dat ze al jaren sperma van Italiaanse stieren gebruiken. Ze fokken volgens Triple-A en werken daarvoor samen met Veecom.A2A2-koeien kopenDe koeien met het A2A2-gen werden vervolgens gescheiden van de rest en hun melk ging in een aparte tank. Toen hij een jaar later aan een adviseur vertelde erover na te denken de 30 niet A2A2-koeien te verkopen, werd hij diezelfde dag nog benaderd door een koper. Via een handelaar kon hij in Duitsland 20 vaarzen met het A2A2-gen terugkopen. Het ging allemaal zo snel dat hij zijn koeien bijna eerder had verkocht dan dat hij zekerheid had over de aankoop van de nieuwe vaarzen. “Als je me nu vraagt waar ik wakker over heb gelegen, dan was het dat”, lacht de veehouder. Uiteindelijk kon de aan- en verkoop nagenoeg met gesloten portemonnee worden gerealiseerd. Wat wel pijn deed was dat de drachtige vaarzen pas in november afkalfden terwijl de koeien al in augustus waren verkocht. Als geluk bij een ongeluk was daar wel het melkreductieplan van FrieslandCampina.
Met behulp van een kleine melktank brengt Jaco de rauwe melk naar het zuivellokaal. De A2-melk wordt onder meer verwerkt tot melk, karnemelk, kefir, yoghurt en vla.De laatste restjes aangezuurde melk worden door medewerker Marjolein bij elkaar geschraapt om naar de karn over te pompen. Daar wordt de melk gekarnd tot karnemelk en boter. In de kinderschoenenDe markt voor A2-zuivel staat in Nederland nog in de kinderschoenen. Helemaal in vergelijking met landen als Australië en Nieuw-Zeeland waar The a2 Milk Company furore maakt. Groot was dan ook de verbazing toen de Visschers anderhalf jaar geleden een brief van een advocatenkantoor aan de Keizersgracht in Amsterdam ontvingen. De a2 Milk Company was het niet eens met het logo dat ze bij het Merkenbureau hadden gedeponeerd, zo stond te lezen. De veehouders besloten de zaak aan te vechten en met succes. “Toch sta je wel even vreemd te kijken”, vertelt Visscher. Ook op eventuele claims die producenten van A2-melk willen communiceren wordt sterk gelet. Zo werden ze door de NVWA gesommeerd de woorden melkallergie en lactose-intolerantie van hun website te verwijderen. DoorontwikkelingDe focus van de veehouders ligt nu vooral op het doorontwikkelen van de eigen productie van A2-zuivel, het genereren van bekendheid en uitbreiding van het verkoopnetwerk. Momenteel verwerken ze per week 1.500 kilo melk tot eigen zuivelproducten. Dat volume moet omhoog om van de eigen zuivelproductie een succes te maken. Een deel van de geproduceerde A2-zuivel wordt verkocht in de eigen boerderijwinkel op het erf.Het starten als zelfzuivelaar vergt een behoorlijke investering, zowel in euro’s als uren. Gelukkig konden ze voor de inrichting van het zuivellokaal gebruik maken van een provinciale subsidie. Met de huidige verkoop via een aantal supermarkten, streekwinkels en koffiehuizen draaien ze quitte. Ze hopen dat de zuiveltak op termijn als zelfstandige tak kan functioneren los van het melkveebedrijf. Dat A2-zuivel vanwege de bijzondere eigenschappen ook op de Nederlandse markt een succes gaat worden, staat voor hen vast. De vraag is niet of maar wanneer?