Pootaardappelen verdienen meer aandacht
In 2016 waren er veel problemen met de opkomst van consumptieaardappelen. Leveranciers en afnemers van pootaardappelen besloten daarom samen met de NAK, NAO en VAVI het ‘Ketenproject verbetering pootgoedkwaliteit’ te starten. Het eerste doel was om de oorzaken van de slechte opkomst vast te stellen. Daarnaast is een stresstest ontwikkeld om de vitaliteit van partijen pootaardappelen vast te stellen voordat ze het bedrijf van de pootgoedteler verlaten. De stresstest wordt ingezet om kwetsbare partijen pootaardappelen op te sporen.
In 2016 waren er veel problemen met de opkomst van consumptieaardappelen. Daarom is het 'Ketenproject verbetering pootgoedkwaliteit’ gestart. - Foto: NAP Projecten
Opkomstproblemen in de teelt van consumptieaardappelen zijn van alle tijden. Maar het is té gemakkelijk om te stellen dat álle problemen ontstaan door een slechte uitgangskwaliteit van de partij pootaardappelen. Het is weliswaar niet uitgesloten, maar vaak een onterechte vooronderstelling.De basiskwaliteit van een partij kan namelijk heel goed zijn, maar onder invloed van een heleboel uiteenlopende factoren negatief uitpakken. Een zeer vitale partij kan tegen een stootje en zal, ondanks negatieve invloeden, toch een goede opkomst kunnen laten zien. Een net iets minder vitale partij zal, mits goed behandeld, een prima opkomst laten zien. Als gevolg van negatieve invloeden zal zo’n partij echter eerder tot opkomstproblemen leiden.Maar…, ligt dat aan de partij pootgoed? Of aan de manier waarop de pootgoedteler, de transporteur én de consumptieteler met de partij zijn omgesprongen?
Ga zorgvuldig met pootaardappelen om
Het ‘Ketenproject verbetering pootgoedkwaliteit’ heeft aangetoond dat de oorzaak van opkomstproblemen bij consumptieaardappelen niet uitsluitend door de basiskwaliteit van een partij pootgoed zélf wordt bepaald. De oorzaak moet óók gezocht moet worden bij de manier waarop pootgoedtelers, transporteurs én consumptietelers met een partij pootgoed omgaan.Opkomstproblemen bij consumptieaardappelen houden namelijk bijna altijd verband met de vitaliteit van een partij pootgoed. De vitaliteit van een goede partij pootgoed kan snel achteruitgaan onder invloed van tal van factoren. Temperatuur, vocht en valhoogtes bijvoorbeeld. Die invloeden kunnen al aan de orde zijn op het bedrijf van de pootgoedteler. Maar ook bij de logistiek én de ontvangst en bewaring op het bedrijf van de consumptieteler.
Enkele conclusies van het 6-jarig onderzoek zijn:Meer aandacht van de pootgoedteler voor de partij én het optimaliseren van het bewaarregime, leidt tot minder kwaliteitsverlies.In het logistieke traject tussen levering door de pootgoedteler en de ontvangst door de consumptieteler heeft het transportbedrijf een grote verantwoordelijkheid. Goed plannen, afspraken nakomen én valhoogtes in de oplegger beperken zijn hier belangrijke aandachtspunten.Voor de consumptieteler geldt dat hij de partij bij ontvangst goed moet controleren op rot en bij twijfel niet moet willen lossen. Pootgoed bewaren in big bags of op kipwagens beïnvloedt de kwaliteit negatief. Het advies is om pootgoed vanaf het moment van ontvangst tot het poten in kuubskisten of op een beluchte vloer te bewaren. En tijdens deze periode zijn ook op het bedrijf van de consumptieteler temperatuur, vocht en valhoogtes aandachtspunten.Samen verantwoordelijkOm de kans op een afnemende vitaliteit te minimaliseren, zijn vanuit het onderzoek verbeter- en aandachtpunten opgesteld voor alle ketenpartijen hoe met een partij pootgoed om te gaan voor afleveren, tijdens transport en na ontvangt door de consumptieteler.Aandachtspunten voor de pootgoedteler:ken je partij, weet hoe die gegroeid is en doe bij twijfel een extra kwaliteitscontroleraadpleeg bij twijfel over de kwaliteit altijd de buitendienstzorg voor een goede traceerbaarheid per partij:voorkom vermenging van goede partijen met kwetsbare partijende stresstest wordt, indien nodig, door het handelshuis per perceel/partij uitgevoerdpartijen die door de stresstest komen, kunnen aangemerkt worden als ‘goed’voorkom vocht en condens in de partij pootgoedbeperk de valhoogtes bij alle handelingenzorg ervoor dat de partij op de afgesproken datum klaar staatcontroleer de partij nog een keer vlak voor de verladinglever het pootgoed – bij losse levering – niet te koud af (minimaal 8 graden)weiger te laden in opleggers of kipwagens zonder valbrekerAandachtspunten voor de transporteur:tijdige en volledige communicatie naar pootgoedteler én afnemer is van wezenlijk belangkom gemaakte afspraken over laden en leveren altijd nakoppel tijdig naar opdrachtgever(s) terug wanneer er niet geladen kan wordenvoorkom dat de aardappel onnodige extra laadbewegingen hoeft te makenlet op valhoogte bij losse verlading en verplicht het gebruik van valbrekers (in ieder compartiment)controleer de trailer of deze schoon is en er geen aardappelen van een eerdere lading in de onderlosser zijn achtergebleven (vermenging)Tekst gaat door onder de foto
Aandachtspunten voor de consumptieteler:vraag de buitendienst altijd naar specifieke raskenmerken, het ras-advies en aandachtspuntengeef tijdig aan in welke week pootgoed ontvangen kan wordenvroeg ontvangen betekent dat de faciliteiten voor bewaring goed moeten zijn:gebruik in kipwagens altijd valbrekersschuur moet tijdig beschikbaar zijngéén bewaring waar kiemremming is toegepastpas óók op met kiemremmingsmiddelen in naburige opslagcellenbewaar pootgoed bij voorkeur in kuubskisteneen big bag of kipper is een transportmiddel, maar niet geschikt voor opslaglos bewaren (storthoogte max 80 cm) op een bij voorkeur beluchte schuurvloer gaat enkele weken goedbeperk valhoogtes altijd tot een minimumbewaar pootgoed droog en niet te koudneem bij ontvangst van het pootgoed een monster voor én tijdens het lossen (lossen = acceptatie) en controleer dat op rotbij twijfel meteen stoppen met lossen en de buitendienst bellenhoud afzonderlijke partijen pootgoed tot en met het planten gescheiden en markeer de afzonderlijke partijen in het veld (traceerbaarheid)voorkom temperatuurschommelingen, vocht en condens in de partij pootgoedcontroleer het pootgoed tijdens bewaring tot het moment van poten frequent op rot en neem bij twijfel contact op met de buitendienst.na bewaring op vloer, tot vlak voor planten:beperk valhoogtes tijdens het opscheppen op kipwagens want elke beschadiging van de knol is een invalspoort voor schimmels en bacteriënHet ‘Ketenproject verbetering pootgoedkwaliteit’ is een initiatief van leden van NAO en Vavi en is uitgevoerd door de NAK. Naast NAO en Vavi is BO Akkerbouw medefinancier van het onderzoek. Kijk voor meer informatie op www.crkls.nl.