Leerbedrijf levert en krijgt kennis

Als leerbedrijf van HAS Hogeschool Den Bosch moet melkveehouder Ad Pels open zijn met delen van zijn gegevens, maar hij krijgt er ook data voor terug.Ad en José Pels weten niet beter of ze hebben stagelopers op het bedrijf. Zowel van het middelbaar agrarisch onderwijs als van de vmbo-groenopleidingen. Maar nooit meer dan één tegelijk. Daarnaast hebben ze al regelmatig contact met groepen van de HAS Hogeschool Den Bosch. Niet in de laatste plaats omdat hun dochter ook deze school bezocht. Bedrijf openstellenDe stap om in januari 2017 leerbedrijf te worden voor HAS Den Bosch was dan ook niet zo groot meer. “We werden benaderd om ons bedrijf, op 11 kilometer van de school, hiervoor open te stellen”, vertelt Ad. Samen met zijn vrouw José en zoon Niek viel de beslissing vlot. “We zijn open ingesteld en dat moet ook wel als je dit wilt omarmen. Want de leerlingen moeten zich op het bedrijf vrij kunnen bewegen en antwoorden krijgen op hun vragen”, zegt José.
_{Artikel gaat verder onder de foto.}Naam: Ad (61) en Niek (27) Pels. José (58) staat niet op de foto. Plaats: Empel/Den Bosch. Bedrijf: Melkveebedrijf met 160 melk- en kalfkoeien. Van de Holstein-koeien is ongeveer een derde roodbont en twee derde zwartbont. De productie ligt op 10.000 kilo melk per koe met 4,15% vet en 3,40% eiwit. Het bedrijf heeft 65 hectare kleigrond in gebruik. Hiervan is 8,5 hectare mais en de rest is grasland, waarvan 10 hectare natuurland. Sinds begin 2017 is het bedrijf leerbedrijf voor de HAS Hogeschool in Den Bosch. - Foto's: Van Assendelft FotografieCamera, oorknoppen, activiteitmetersOm data te verzamelen is het bedrijf uitgerust met extra sensoren. In de terugloopgang van de 24-stands draaimelkstal hangt een BCS-camera van DeLaval. Deze ‘meet’ 2 keer per dag de conditiescore van de koeien. Voor de herkenning hebben de koeien een HDX-oorknop gekregen. De bestaande koeherkenning van Nedap, voor de melkstal en krachtvoerautomaat, viel niet te koppelen. Ook dragen de koeien activiteitmeters. Zowel de activiteitmeters als de BCS-camera zijn door HAS Den Bosch beschikbaar gesteld. Daartegenover staat dat de overeenkomst als leerbedrijf in principe geldt voor een termijn van 7 jaar. Ook krijgt Pels geen vergoeding voor kortstondige inbreng van tijd om leerlingen even de weg te wijzen. “Alleen voor een flinke inleiding van 1,5 of 2 uur mogen we een rekening sturen”, geeft Ad aan.
_{Artikel gaat verder onder de foto.}De leerlingen kunnen zich in of bij de omgebouwde container omkleden voor ze de stal in gaan.Zich alleen redden, met restrictiesDe groepen die namens de has op het bedrijf komen, kunnen zich prima alleen redden. Ad: “Deze leerlingen zijn al zeker 18 jaar en met hun niveau moet je ze ook hun eigen gang laten gaan.” Wel heeft het bedrijf enkele simpele restricties. Bij aankomst op het erf en op de voergang moeten laarzen of overschoentjes aan. Op de roosters, dus tussen de dieren, moet er een wegwerpoverall aan en veiligheidslaarzen. De overalls en de overschoentjes zijn door school beschikbaar gesteld en de jongelui kleden zich om in een omgebouwde container die voor op het erf staat. Naast de kledij wordt van de leerlingen verwacht dat ze alleen daar komen waar ze moeten zijn. “Dus als ze koegedrag moeten beoordelen, hebben ze niets te zoeken bij de kalveren.” Bedrijfscomputer verboden gebiedOok de bedrijfscomputer is verboden gebied. Twee leraren hebben de inlogcodes. “Als de leerlingen data nodig hebben, zijn die vrij beschikbaar, alleen wel via de leraren. Dit doen we vooral om te voorkomen dat leerlingen per ongeluk koeien afmelden of zo. We willen geen gerommel in onze bedrijfsbestanden.”
_{Artikel gaat verder onder de foto.}Ad Pels krijgt regelmatig leerlingen van HAS Hogeschool Den Bosch op zijn bedrijf. Hij geeft uitleg aan de leerlingen en leraren over het managment en de doelen van het bedrijf.Wisselwerking van kennisHoewel er geen vergoeding is, heeft Pels niet het idee dat hij het gratis doet. “We hebben al de BCS-camera en de activiteitmeters tot onze beschikking gekregen. De apparatuur is van de has. En we zijn aan het bouwen met data.” Het verloop van de conditiescore levert nu al grafieken op die Pels goed weet te interpreteren. “We kunnen zien of de koeien zich in de gewenste bandbreedte bevinden”, legt Niek uit. “De koeien die erbuiten vallen, kan ik aanklikken en dan kijk ik of die afwijking te verklaren is.” Pels moet natuurlijk nog bouwen aan data. “Naarmate je langer met de camera werkt, kun je verder terugkijken en ook in vorige lactaties. Dat vraagt tijd.”
_{Artikel gaat verder onder de foto.}De BCS-camera van DeLaval registreert twee keer per dag de conditie van de koeien. Pels heeft de camera in bruikleen van de has.Leerlingen zitten erbovenopDe activiteitmeters bevestigen Ad en José in hun indruk dat ze de afwijkingen zelf aardig goed zien. Ad: “Van een koe met een attentie weten we vaak al of er iets is met dat dier. Bijvoorbeeld tochtig bij verhoogde activiteit of juist verlaagde activiteit bij een probleem met de klauwen.” Ook de leerlingen zitten erbovenop. “Zo moesten we laatst een koe helaas euthanaseren vanwege longproblemen. Dat was vroeg in de ochtend, maar we hadden haar pas in de avond afgemeld. In de loop van de dag signaleerden de leerlingen al dat de koe geen activiteit had. Gelijk kwamen de vragen. Wat is er met de koe? Is ze haar meter kwijt? Is er iets anders?”JongeveeopfokPels ervaart de onderzoeken als een wisselwerking van kennis die hij deelt met de leerlingen en hij krijgt ook kennis die de leerlingen opdoen over het functioneren van het bedrijf. Want de onderzoeken zijn niet alleen gerelateerd aan de sensoren. De leerlingen volgen bijvoorbeeld ook de jongveeopfok. Daar hoeft Pels niet bij te zijn, maar enige tijd geleden testten de leerlingen met een rookproef de ventilatie. Ad: “Kijk, dan ga ik er wel even heen, want dat doe je normaal zelf niet en het geeft direct inzicht in het functioneren van de ventilatie. Dan kan je ook meteen actie ondernemen, maar gelukkig was dat niet nodig.”Aangezicht van het bedrijf van Pels.