Kaarten geschud in fokkerij Belgisch Witblauw

Door verschillen in belangen, visies en emotie zijn in de Belgisch Witblauw-fokkerij de kaarten opnieuw geschud. Er zijn nu drie stamboeken.De Belgisch Witblauw-fokkerij in moederland België heeft een aantal roerige jaren achter de rug. De oprichting van een Vlaams stamboek naast de bestaande Waalse organisatie een kleine tien jaar geleden leidde bij een deel van de fokkers tot onvrede. Twee jaar geleden is nog een derde stamboek opgericht en dat is in oktober 2019 erkend. Daardoor zijn er nu twee Vlaamse stamboeken en één Waals stamboek voor Belgisch Witblauw (zie kader Organisatie Belgisch Witblauw-fokkerij onderaan dit artikel).Volgens een aantal geraadpleegde kenners van de Belgisch Witblauwe fokwereld waren er altijd al verschillen in inzicht tussen fokkers uit Wallonië en Vlaanderen, maar ook tussen traditionele fokkers en meer economisch gerichte collega’s, schetst Peter de Swaef, ET-dierenarts bij Euro-Genetics.Invloed NederlandSpecifiek voor het Vlaamse stamboek van CRV Vlaanderen kan de Nederlandse invloed ook een rol spelen. Daarbij worden ontwikkelingen als hoornloze fokkerij en natuurlijk afkalven door een deel van de fokkers met argusogen bekeken. Overigens is natuurlijke geboorten nu nauwelijks een item in de Belgische politiek en maatschappij. Andere gehoorde kritiek is dat de fokkerijrichting te veel onder invloed staat van de commerciële activiteit, namelijk het verkopen van stieren voor gebruikskruisingen op melkveebedrijven. CRV is samen met het Waalse Inovéo (AWE) aandeelhouder van Belgian Blue Group (BBG), de grootste ki-vereniging voor Belgisch Witblauw in België. _{Lees verder onder de foto.} Binnen de Belgisch Witblauwfokkerij hebben de afgelopen jaren veranderingen plaatsgevonden. Zo heeft een splitsing in een Waals en Vlaams stamboek plaatsgevonden en is een tweede Vlaams stamboek opgericht. Ook het ras is aan verandering onderhevig. - Foto: Peter RoekNieuw Vlaams stamboek Belgisch WitblauwDie geluiden zijn Marc Peters, bestuurslid van het nieuwe stamboek Belgisch Witblauwe Fokkers, ook bekend. Hij geeft aan dat één van de redenen om twee jaar geleden een nieuw Vlaams stamboek op te richten daaraan te wijten is. “Een deel van de Vlaamse fokkers bleef liever bij het Waalse stamboek dan aansluiten bij CRV Vlaanderen. Bij ons stamboek bepalen de kwekers de fokrichting, en niemand anders.”Wensen van de ledenInmiddels is de rust in de sector grotendeels wedergekeerd aldus onder andere De Swaef. Gechargeerd zitten met het nieuwe stamboek veehouders bij de organisatie waar ze zich het beste thuis voelen. Wat betreft de fokrichting van CRV Vlaanderen benadrukt Wim Veulemans, woordvoerder bij CRV rondom het Belgisch Witblauwe stamboek, dat het fokbeleid op de wensen van de leden is gebaseerd. “Het zijn deze vleesveehouders die het fokdoel bepalen, de rascommissie Belgisch Witblauw geeft er invulling aan.”Zeven fokwaardenDit jaar nog zijn door deze commissie zeven fokwaarden geselecteerd die belangrijk zijn voor het rendement van het ras (zie kader Meer aandacht voor economische fokkerij onderaan dit artikel). Die resulteren in de Belgisch Witblauw-index die sinds april wordt gepubliceerd. Het gaat onder andere om aspecten rondom vruchtbaarheid, uitval, groei en bespiering.Bovendien zijn de veranderingen van het ras al jaren geleden ingezet. Het is geen geheim dat er ook fokkers zijn die liever bij het oude type zouden blijven, die zitten in de hoek van de traditionele prijskamp-fokkerij. Maar ook binnen die groep zijn er verschillende meningen en visies, waarbij ook zaken als vruchtbaarheid en beenwerk in toenemende mate als belangrijke raseigenschappen worden gezien.Dan is er nog de sterke binding die CRV Vlaanderen heeft met Nederland. Een aantal van deze critici is inmiddels overgestapt naar het andere stamboek. Maar het merendeel van de leden van CRV ervaart volgens Veulemans juist de voordelen van een professionele organisatie met een sterke focus op rendement voor de vleesveehouder. Dat beeld wordt zonder twijfel onderschreven door een aantal geraadpleegde grote fokkers binnen het stamboek.Belangrijkste verdienmodelDat de meeste stieren voor gebruikskruisingen worden gebruikt, is een gegeven. Simon Noppen, exportmanager bij BBG, geeft aan dat de organisatie een uitstekend testsysteem heeft voor Belgisch Witblauw-stieren bestemd zijn voor deze kruisingen. “Gezien het belang van deze markt heeft BBG enkele jaren besloten om volop in te zetten op genomics binnen Belgisch Witblauw.” Ook biedt BBG gesekst sperma aan.Gezien de aantallen is afzet richting gebruikskruising inmiddels veruit het belangrijkste verdienmodel voor de organisaties. Dat is niet alleen bij BBG/CRV, maar bij alle ki’s die Belgisch Witblauw sperma verkopen. Ook de afzet van sperma is veranderd, mede door de Europese liberalisering van de spermamarkt; er zijn vandaag vier organisaties die Belgisch Witblauw sperma verkopen. Als voordelen worden genoemd meer aanbod en meer service voor veehouders.Volgens Veulemans zet het ki-station stieren in op basis van de vraag van klanten. “Het meest ideaal is natuurlijk als de fokrichting van het volledig stamboek aansluit bij de vragen uit de markt. Dat is het streven, maar zal nooit voor alle veehouders het geval zijn.” Kritiek dat ook op dit vlak CRV Vlaanderen te veel onder Nederlandse invloed staat, is bij Veulemans bekend maar hij draait het om: de Belgische vleesveehouderij heeft juist veel profijt gehad van productontwikkelingen van de grote coöperatie en dus uit de melkveehouderij. De goede omzetten in deze branche maken dat de Belgisch Witblauw-fokkerij kan profiteren van ontwikkelingen als genomics en nieuwe softwaretoepassingen.Organisatie Belgisch Witblauw-fokkerijDe organisatie van de stamboekfokkerij is helemaal veranderd. Hier een korte schets.
België kende altijd één stamboek voor Belgisch Witblauw, gevestigd in het Waalse Ciney. Wallonië is het hart van de Belgisch Witblauwe fokkerij, waar maar liefst 84% van de rundveestapel uit dit ras bestaat. VRV (de voorganger van CRV Vlaanderen) en AWE verzorgden de praktische uitvoering voor respectievelijk de Vlaamse en Waalse vleesveehouders.
Een kleine tien jaar geleden besliste de Belgische overheid dat Vlaanderen en Wallonië verantwoordelijk moesten worden voor fokkerij. De erkenning voor een Vlaams stamboek ging naar CRV Vlaanderen; De Waalse ging naar AWE. Deze gebruikt in verband met uitwerking van de Europese zootechnische verordening sinds 2018 nieuwe namen. Elevéo is de integratie met het stamboek; Inovéo omvat de commerciële diensten.

Stamboek Belgisch Witblauw Fokker
Een groep Vlaamse vleesveehouders die aangesloten was bij de Walen wou niet onder de vlag van CRV en richtte in 2018 een eigen stamboek op: Belgisch Witblauw Fokkers genaamd, gezeteld in Kemzeke. Het stamboek kampt nog met beperkingen. Zo worden stieren door de concurrerende organisaties gekeurd op de ki-stations. Het bestuur van Belgisch Witblauwe Fokkers verwacht dat dit jaar nog zelf te mogen doen.
Om het beeld van de organisatie van de Belgisch Witblauwe fokkerij compleet te maken: Voor de ki-activiteiten werken CRV en Enovéo samen in BBG (Belgian Blue Group) in Ciney. Daarnaast zijn er in België nog drie verkopers van sperma van Belgisch Witblauwe stieren: BBCI, Genetics Avenir Belgimex en KI Fabroca.Aandacht voor economisch en gezondheidHet Belgisch Witblauwe rund is aan verandering onderhevig. Een bwb-index geeft sturing.
Om vanuit een fokdoel de juiste stieren te selecteren heeft CRV Vlaanderen samen met de rascommissie Belgisch Witblauw een zogenoemde bwb-index samengesteld. Deze bestaat uit zeven fokwaarden waarbij maximaal rekening wordt gehouden met het Vlaamse fokdoel. De index bestaat uit leeftijd eerste inseminatie, karkasgewicht koe, sterfte bij geboorte en op 14 maanden, beenwerk, bespiering en eindbeoordeling. Daarbij telt het karkasgewicht van de koe het zwaarste mee in de weging (30%).
De afgelopen decennia is volgens het Waalse stamboek steeds focus gekomen op het uitbannen van genetische afwijkingen, wat heeft geleid tot lagere sterfte. De komende jaren komt de nadruk nog meer op criteria die de grootste economische impact hebben. Daarnaast wil het stamboek werken aan het imago van het ras. Verminderen van keizersneden is geen direct item, maar aspecten als bevleesdheid en gewicht bij geboorte worden wel opgevolgd in het selectieprogramma. Dat is ook belangrijk voor gebruik in kruisingsprogramma’s voor melkveebedrijven.